تهیه طرح‌های تشویقی با آزادسازی قیمت خودرو

آرمان‌ملي-محمدميلادعبداللهي: قطع به يقين يکي از اولين بازارهايي که متاثر از نوسان قيمت ارز دچار افت و خيز و تلاطم قيمت مي‌شود بازار خودروست. به طوري‌که ظرف دو ماه گذشته و با گران‌شدن دلار نرخ برخي خودروها تا 100درصد هم افزايش يافت. بر همين اساس بسياري از کارشناسان معتقدند انتخاب بايدن به‌عنوان رئيس جمهوري ايالات متحده آمريکا مي‌تواند حداقل براي مدت کوتاه و با شکل‌گيري يک جو رواني نسبت به کاهش قيمت ارز بر قيمت خودرو هم تاثيرگذار باشد. يکي از موارد مهم ديگري که مي‌توان به آن اشاره کرد موضوع طرح‌هاي مشوق براي ايجاد انگيزه در خريداران خودرو است که فعالان بازار بر اين باورند به‌کارگيري آنها مستلزم استفاده از راهکارهاي هوشمندانه است. به هرحال آنچه محرز و مشخص است آن است که بازار خودرو همچنان سردرگم است و تا زمان اجراي طرح‌هاي مذکور نمي‌توان به طور قاطع درباره آن اظهار نظر کرد. بر همين اساس اميرحسين کاکايي، استاد دانشگاه علم‌وصنعت، گفت‌وگويي را با «آرمان‌ملي» انجام داده که در ادامه مي‌خوانيد.

به نظر شما اثر نوسانات قيمت ارز بر بازار خودرو تا چه حدي است و تحليل شما از وضعيت کنوني اين بازار چيست؟

بايد بگوييم يک هفته پيش از راي آوردن کانديد دموکرات، قيمت ارز به ظاهر افت کرد و به تبع آن قيمت خودرو هم شروع به ريزش کرد و همچنان ادامه‌دار است. در مورد بازار ارز بايد به دو نکته اشاره کنم، ابتدا خود ارز به عنوان تعيين‌کننده نرخ تبادل و ارزش‌گذار بر کالايي مثل خودرو، نکته ديگر هم که نرخ ارز مشخص مي‌کند مساله اميد به آينده است، چراکه خيلي از برنامه‌‌ريزي‌هاي مردم براي کالاهاي سرمايه‌اي بر اساس پيش‌بيني آنها از آينده است و زماني‌که قيمت ارز شروع به افت ادامه‌دار مي‌کند به زعم بعضي‌ها اوضاع قرار است بهبود يابد و لذا خيلي‌ها که در مدت قبل کالايي همانند خودرو را انبار کرده‌اند، اقدام به فروش آنها مي‌کنند که اينجا در حقيقت مي‌توان از تخليه حباب سخن گفت و کما اينکه در يکي دو هفته اخير در مورد خودروهاي خارجي هم چنين اتفاقي را شاهد بوديم. حالا نکته اصلي اينجاست که مي‌توانيم پيش‌بيني درستي از نرخ ارز در ماه‌هاي آتي داشته باشيم يا خير؟! واقعيت آن است که نمي‌توان به آمدن بايدن و تاثير آنچناني او بر اقتصاد اميدوار بود، ولي جو جامعه به ظاهر خلاف آن را مي‌گويد و اعتقاد دارد اگر بايدن بيايد اوضاع بهبود مي‌يابد و مي‌توان گفت که مثلا در شش ماه آينده شرايط همانند سال 96 خواهد شد که در آن مقطع توليد خودرو به حدي افزايش يافت که مردم بيش از مصرف خريد مي‌کردند و تنوع بالايي در ميان وسايل نقليه مشاهده مي‌شد. لذا به فرض وقوع چنين رخدادي مي‌توانيم شاهد کاهش قيمت‌ها در بلندمدت باشيم، اين مساله هم که افت قيمت تا چه مقدار ادامه خواهد يافت، بيشتر به سياست‌ها ارزي بازمي‌گردد. البته نکته مهم ديگري که بايد به آن اشاره داشت، آن است که در صورت افت همزمان بازار سرمايه با قيمت خودرو، نقدينگي آزاد شده در اين بازار به کجا خواهد رفت! گرچه نمي‌توان به طور دقيق درباره اين مهم صحبت کرد اما اين ورود نقدينگي سرگردان به بازارهاي مختلف طي ساليان اخير بسيار به چشم آمده است. البته در مدت يک سال گذشته بورس اوضاع خوبي داشت و توانست نقدينگي جمع کند ولي متاسفانه با ريزش بازار سرمايه، امکان آن مي‌رود که قيمت خودرو هم افت نکند، چون خودرو يکي از موارد خيلي مناسب براي حفظ ارزش پول است.

خبرهايي مبني بر ايجاد طرح‌هاي مشوق براي خريد و بازگرداندن اميد به بازار خودرو در دستور کار وزارت صمت قرار گرفته است، به زعم شما آيا اين طرح‌ها مفيد خواهدبود و تاثير مثبتي بر بازار ما خواهد داشت؟

قضاوت در اين مورد کمي زود است، در حال حاضر براي خودروهاي توليدي توسط خود توليدکننده و به خاطر پايين بودن قيمت‌ها، تقاضا بالاست و سود آن تضمين شده است. از يک طرف پيش‌بيني مي‌شود در صورت آزاد شدن قيمت‌ها خودروساز بايد به دنبال مشتري برود. در هر حال هنوز اين طرح‌ها اجرا نشده و نمي‌توان قاطعانه درباره آن صحبت کرد اما مي‌توان گفت، اگر قيمت‌ها آزاد شود، رکود شديدي بر بازار خودرو حاکم خواهد شد و آنجا بايد مجدد به دنبال طرح‌هاي تشويقي براي مردم بود. به عبارت دقيق‌تر بازار قفل مي‌کند و خريداري نخواهد داشت. در دو سال و نيم گذشته هم بارها صحبت درباره اين قبيل طرح‌ها مطرح مي‌شد اما تصميم نهايي گرفته نشد.

به نظر شما آيا عرضه خودرو در بورس کالا تاثيري بر بازار و قيمت‌ها خواهد داشت و شما به آن خوشبين هستيد و آن را براي بازار خودرو مفيد مي‌دانيد؟

اين يک واقعيت است که بايد سرکوب قيمت خودرو در خودروسازي حذف شود. حالا اينکه اجازه دهيم قيمت تعادلي به صورت آزاد و يا توسط بورس تعيين شود، به نظر فرقي ندارد، هرچند ما تجربه واگذاري اين کالا در بورس را در هيچ کجاي دنيا نداشته‌ايم. به هر حال آنچه مهم است آزادسازي قيمت‌هاست و اينکه از چه روشي بتوان آن را انجام داد اهميت چنداني ندارد. به علاوه لازم است بگويم اين امر (آزادسازي) از دو جنبه حائز اهميت است: ابتدا اينکه با قطعيت مي‌توان گفت درصورت ادامه روند فعلي، خودروساز نابود مي‌شود و اين چيزي جز دردسر براي اقتصاد نخواهد بود و بالعکس اطمينان دارم در صورت آزادسازي قيمت خودرو در ميان‌مدت پايين خواهد آمد و اين در مجموع هم به نفع صنعت و کشور است. شايان ذکر است علي‌الظاهر، در ميان مردم اعتمادي به صنعت خودرو نيست و اعتماد به بورس مطرح شده است و بر اساس اينکه بورس داراي قواعدي است و عرضه کالاي خاصي مثل خودرو در آن که پيچيدگي‌هايي دارد نگران‌کننده است. ولي به هرجهت از وضعيت فعلي که ماحصل آن سرکوب قيمت‌هاست، بهتر خواهد بود.