دنیای پس از ترامپ

در اين دوره از انتخابات آمريکا، کشورها، احزاب و گروه‌هايي بودند که براي رفتن دونالد ترامپ لحظه‌شماري مي‌کردند و طرف‌هاي ديگري هم بودند که مشتاقانه خواهان ماندن وي بودند و حتي گفته مي‌شود که به کارزار انتخاباتي او هم کمک مالي کرده‌اند. کشورها و رهبراني که ترامپ در طول چهار سال گذشته بيشترين همدلي را با آنها و سياست‌هايشان نشان داده است، خواهان ماندن وي بودند؛ مثل مصر، عربستان، رژيم صهيونيستي ، امارات و ترکيه. مصر، عربستان، رژيم صهيونيستي و امارات در يک ائتلاف قرار دارند و روابط آنها هم با ترکيه در اين سال‌ها تنش‌آلود بوده است. ترامپ در قبال سياست‌هاي ترکيه در سوريه و حملات آن به شمال و شرق اين کشور در طول چهار سال پيش، نوعي همراهي از خود نشان داد و حداقل مانع ترکيه نمي‌شد و سياست خارج کردن بخش عمده‌اي از نيروهاي آمريکايي از شرق فرات به نفع آنکارا بود. ترامپ در قبال نزديک شدن ترکيه به روسيه حساسيتي زيادي از خود نشان نمي‌داد و از اظهارنظرهاي جو بايدن در جريان تبليغات انتخاباتي پيداست که قصد اتخاذ سياست سختگيرانه‌اي در قبال ترکيه دارد. به‌ هرحال امروز روابط آنکارا با اروپا و به ويژه فرانسه و يونان بسيار پرتنش است و معمولا دموکرات‌ها همدلي زيادي با اروپايي‌ها در مقايسه با جمهوريخواهان دارند. تقويت روابط ائتلافي آمريکا و اروپا در دوره بايدن في‌النفسه به زيان ترکيه است. نزديکي آنکارا به مسکو در سال‌هاي گذشته نيز مزيد بر علت است و با توجه به اينکه دموکرات‌ها در مجموع نگاه مثبتي به روسيه ندارند، اين امر هم يکي ديگر از عوامل نارضايتي بايدن از ترکيه و اردوغان خواهد بود. بنا به اين دلايل، ترکيه ترامپ را بر بايدن ترجيح مي‌داد و در تبريک به وي درنگ کرد و تاخير داشت. در ميان کشورها و بازيگران منطقه ايران هم به‌رغم تاکيد مقامات بر بي‌اهميت بودن پيروزي هر کدام از دو نامزد، از شکست ترامپ خوشحال است. تشکيلات خودگردان و فلسطيني‌ها هم هرچند بعيد است تغييري در متن سياست آمريکا در قبال منازعه فلسطين در دوره بايدن رخ دهد، اما از رفتن ترامپ که امتيازات فراواني در پرونده‌هاي مختلف به اسرائيل داد، خرسند هستند. کويت و عمان باوجود هم‌پيماني و روابط حسنه با آمريکا، سياست‌هاي ترامپ چندان به نفع آنها نبود. سياست‌هاي ترامپ نقش مسقط به عنوان پايتخت ديپلماسي پنهان در منطقه را تا حدودي تضعيف کرد. برعکس رويکرد آمريکا طي چهل سال گذشته که عمان در کنار سوئيس دو ميانجيگر اساسي ميان تهران و واشنگتن بودند، ترامپ تلاش کرد که ميانجيگران جديدي از ژاپن گرفته تا فرانسه و پاکستان و غيره را وارد عرصه کند. کويت بر اين باور است که سياست ترامپ تعادل در منطقه عربي خليج‌فارس را به هم زد و نگران اين مسأله بود. کويت نگران تندروي‌هاي عربستان و امارات است که در محاصره قطر هويدا شد. هم کويت، هم قطر و هم عمان تحت فشار آمريکا براي عادي‌سازي روابط با اسرائيل بودند و انتخاب مجدد ترامپ مي‌توانست اين فشارها را بيشتر کند و آنها را به اتخاذ کاري که به ضرر وجهه آنهاست، وادار کند البته عمان که روابط نيمه آشکار خوبي با اسرائيل دارد، ولي باز روابط رسمي و آشکار موقعيت اين کشور به ويژه به عنوان يک کشور بي‌طرف و ميانجيگر را به خطر مي‌انداخت.