نیاز بیمارستانها به تامین بانک خون
متوليان سازمان اهداي خون ميگويند کمبود ذخائر خوني از معضلهاي هميشگي و دست اول بيمارستانهاي کشور است. آمار بالاي جرح در تصادفات، نياز به جراحيهاي اورژانسي، سرعت رشد تعداد بيماران سرطاني در کشور و درمان اختلال پايين بودن سطح پلاکت و انتقال پلاسما به بيماران از عوامل نياز به انتقال خون در کشورمان است. با شيوع کرونا در ماههاي گذشته مراجعه مردمي براي اهداي خون به پايينترين ميزان خود رسيده است. اين در حالي است که در تمامي مراکز اهداي خون پروتکلهاي بهداشتي بيش از پيش اجرايي ميشوند. مسئولان سازمان انتقال خون در گزارش پيشرو از نياز بيمارستانها به تامين بانک خون و اثر بخشي شايان پلاسما درماني در کاهش وخامت حال بيماران درگير کرونا گفتند. اداره کل انتقال خون استان تهران درست در ميانه خيابان وصال قرار گرفته است. با وجود شيوع کرونا سالن خون گيري اين مرکز چندان خلوت نيست. پيداست دست به دست شدن پست و پيغامها و عکس از کاهش ذخيره خون بيمارستانها در فضاي مجازي کار خود را کرده است. عدهاي به قصد کمک به بيماران بد حال روي يونيتهاي خون گيري دراز ميکشند تا به قول خودشان مثل کادر درمان براي مبارزه با کرونا از جانشان مايه بگذارند با خونشان نجاتبخش حال بيمار وخيمي شوند که تا اين ساعت درمان قاطعي براي بيمارياش نيست.
اينجا از معطل شدن خبري نيست
تمام تلاش متوليان سازمان انتقال خون و مسئولان مراکز خونگيري در اين است که ميزبانيشان از اهداکنندگان طولاني نشود. با اپيدمي کرونا تعداد پرسنل اين مراکز در شيفتهاي کاري افزايش پيدا کرده تا مراحل اهداي خون با سرعت بيشتري سپري شود. در گام اول براي اهداي خونتان بايد از دستگاه نوبتدهي شماره دريافت کنيد. در فاصلهاي کوتاه با خواندن شمارهتان از ميکروفنهاي مرکز به بخش پذيرش راهنمايي ميشويد.
دعوت به خواندن تابلوي اهداي خون
اين بخش تنها مربوط به نوبت اوليها نيست. در اين پمفلتها به مواردي اشاره شده که ممکن است در طول زمان عارضه و علائم آن در مراجعهکنندگان مستمر نيز بروز پيدا کرده باشد. اين تابلو درست در کنار باجههاي پذيرش در معرض ديد مراجعهکنندگان قرار گرفته تا خواندن آن با سهولت انجام شود. برخي از مراجعهکنندگان با خواندن برخي از سطرهاي اين پمفلتها و راهنماييها از اهداي خون منصرف ميشوند و عدهاي که مشکل و علائم هشدار دهنده را ندارند به بخش پذيرش باز ميگردند.
مدارک شناساييتان را فراموش نکنيد
براي اهداي خون بايد هويتي از شما در سازمان ثبت شود. پس ارائه کارت شناسايي عکس دار، اعلام کد ملي و نشاني و کد پستي الزامي است. بدون ارائه اين موارد نميتوانيد شناسه اهداي خون را دريافت کنيد.اگر به طور مستمر اقدام به اهداي خون کرده باشيد بايد به باجه مراجعهکنندگان مستمر برويد و شماره پروندهتان را به مسئول پذيرش اعلام کنيد. براي مراجعاني که نوبت اولي هستند تشکيل پرونده ضروري است. اما براي پاسخ دادن به سوالها به کمتر از دو دقيقه زمان نياز داريد. بعد از تشکيل پرونده مستقيم به اتاق معاينه پزشک دعوت ميشويد.
گواهي معاينه، مجوز ورود به سالن
در اتاق پزشک پرونده شما در دسترس دکتر بخش معاينه عمومي قرار ميگيرد. پزشک از شما سابقه بيماريهاي پيشينتان را ميپرسد. تعداد جراحيها، سابقه کمخوني و علائم بيماريهاي عفوني براي پزشک مهم هستند. نبض، ميزان فشار خون، وزن و ميزان هموگلوبين خون در اين اتاق بررسي ميشود. داوطلب اهداي خون بايد با صداقت کامل درباره وضعيت و علائم ويژه در بدن خود به پزشک گزارش بدهد. در اين اتاق به افرادي که درگير بيماريهاي زمينهاي يا عفوني باشند شناسه ورود به سالن خونگيري داده نميشود. پس از انجام اين معاينات اهدا کننده بايد اقدام به امضاي رضايتنامه براي انجام مرحله خونگيريکند.
سالن به طور مداوم ضدعفوني ميشود
بيش از 30 يونيت ويژه خونگيري در سالن مرکز اهداي خون وصال کنار هم قطار شدهاند تا خبري از در صف و نوبت ماندن مراجعه کنندگان نباشد. تکنسينهاي علوم آزمايشگاهي، پرستارها و مسئولان خون گيري افرادي هستند که با آنها در اين سالن ملاقات ميکنيد.اين سالن به طور مداوم ضدعفوني و استريل ميشود. فاصله و چينش يونيتها طبق پروتکلها و شيوه نامههاي بهداشتي رعايت شده است. پيش از دراز کشيدن روي يونيتها روکش آن تعويض ميشود. دستهها و تکيهگاه يونيت با حوصله ضدعفوني ميشوند. پس از چند دقيقه اهداکننده با راهنمايي مسئول خون گيري روي يونيت استريل شده دراز ميکشد و فرآيند خونگيري با وسايل يک بار مصرف آغاز ميشود.
قدرداني از اهداکنندگان
بعد از فرآيند خونگيري و استراحت روي تخت اجازه قدم زدن در اين بخش را نداريد. به دليل رعايت شيوه نامههاي بهداشتي در ويژه خروج اهداکنندگان در انتهاي سالن خونگيري قرار گرفته است. پس از خروج از اين در از شما دعوت ميشود که با مواد ضدعفوني کننده دستهاي تان را شستوشو دهيد و پس از آن با يک آبميوه شيرين از شما پذيرايي و از حضورتان براي اهداي خون قدرداني ميشود.
نميتوانستم بيتفاوت باشم
روي تخت دراز کشيده است. فرآيند خونگيري از او به پايان رسيده و تکنسين از او خواسته همزمان با فشردن پنبه استريل شده روي محل خونريزي کمي استراحت کند. علي شاهآبادي ميگويد براي بار دهم است که اقدام به اهداي خون مي کند: در نزديکي محل کارم مرکزي براي اهداي خون بود. اما با عوض شدن محل کارم بين مرتبههاي اهداي خون من وقفهاي پيش آمد.از «شاه آبادي» ميپرسم چه چيزي در اين روزهاي شيوع و همهگيري بيماري کرونا او را به اهداي خون ترغيب کرده است. پاسخ قاطعي براي اين سوال دارد و يک تقاضا از باقي مردم: با توجه به اين که پروتکلهاي بهداشتي در اين مراکز رعايت ميشود نگراني از بابت انتقال ويروس کرونا نداشتم. در اين شرايط با توجه به اين که سالم هستم اقدام به اهداي پلاسما کردهام. به طور مکرر در اخبار و برنامههاي مختلف اعلام شده که حال وخيم بيماران با پلاسما درماني بهتر ميشود. اين را وظيفه خودم دانستم و براي اهداي خون اقدام کردم. محيط اينجا استريل شده است و از مردم ميخواهم که آنها هم در اين شرايط به اين وظيفه انساني عمل کنند. مسئول خونگيري از او ميخواهد دستهايش را مشت و باز کند. تمايلي به گفتن نامش ندارد اما کمي بعد قبول ميکند که پيام تصويرياش را به ديگران برسانيم. ميگويد پيش از اين هم براي خونگيري به اين مرکز آمده است اما چيزي که باعث شده او در اوج همهگيري کرونا راهي اينجا شود نياز مبرم بيماران بستري در بيمارستان ها به خون بوده است: «اطلاع پيدا کردم اهداي خون به دليل شيوع کرونا کاهش پيدا کرده است. البته پيش از اين به طور مکرر اقدام به اهداي خون ميکردم اما بعد از شيوع کرونا وقفه اي پيش آمد. به محض اين که متوجه کمبود ذخيره خوني در بيمارستانها شدم تصميم به اهداي خون گرفتم.» از زحمات پرسنل مرکز خونگيري تشکر ميکند و تقاضايي از مردم دارد: «موارد بهداشتي به طور کامل در اين مرکز رعايت ميشود. از مردم ميخواهم طبق روال قبل با خيال راحت و توکل بر خدا براي اهداي خون و مرتفع شدن مشکل کمبود ها در اين زمينه به مراکز اهداي خون مراجعه کنند.»
ذخاير خوني رو به کاهش است
«از اسفند سال قبل که شاهد پاندمي بيماري کرونا بوديم کشور ما از نقاطي بود که زودتر از ديگر نقاط درگير کوويد 19 شد. شيوع اين بيماري باعث شد در استان تهران شاهد کاهش 10 تا 20 درصد مراجعه اهداکنندگان خون باشيم.» دکتر مجيد مسلمي معاون اداره کل اهداي خون استان تهران اين را ميگويد و به فناوريهاي نوين در اين مرکز اشاره ميکند: «خوشبختانه ما ذخاير مطمئني در انتقال خون استان تهران داريم. فناوريهاي نويني مثل پلاکت فرزيس را بکار گرفتهايم که با استفاده از آن ميتوانيم از يک فرد به ميزان 10 برابر بيشتر از روش قبل پلاکت بگيريم. به اين شيوه توانستيم تمام موارد درخواست اورژانسي که از ما شد را در اين مدت تهيه و نياز بيمارستانها را تامين کنيم. ذخاير خون بسيار استراتژيک هستند و نبايد از يک حدي کاهش پيدا کنند. اگر خدايي ناکرده اتفاق ناگهاني در کشور رخ بدهد يا به همين روال شيوع بيماري ادامه پيدا کند و حضور اهدا کنندگان خون افزايش پيدا نکند ذخيره خون ما رفته رفته کاهش پيدا خواهد کرد.»دکتر مسلمي ميگويد وضعيت ذخيره خون بحراني نيست اما روند کاهش مراجعه اهداکنندگان نگرانکننده است: «خوشبختانه اکنون در حالت بحران نيستيم اما اگر حضور مردم افزايش پيدا نکند ذخاير ما نيز روز به روز کمتر خواهد شد. خواهش ما اين است که اهداکنندگان محترم با خيال راحت از اجراي پروتکلهاي بهداشتي به مراکز خونگيري مراجعه کنند تا اين کمبود رفع شود. خانمها در طول سال 3 بار مي توانند اقدام به اهداي خون کنند و آقايان نيز ميتوانند 4 بار به اين مراکز مراجعه داشته باشند.»
اهميت پلاسما درماني
معاون اداره کل انتقال خون استان تهران از اهميت پلاسما درماني در درمان بيماران مبتلا به کرونا ميگويد و از مردم ميخواهد مانند گذشته به اين مراکز مراجعه کرده و خون اهدا کنند: «ما از ارديبهشت ماه در تهران و 20 استان ديگر شروع به پلاسماگيري از افرادي که به کرونا مبتلا شده و سپس بهبود پبدا کرده بودند و يک ماه هم از بهبودشان گذشته بود کرديم. اين افراد ديگر در شرايط واگير نبودند و از طرفي آنتي بادي هم در بدنشان افزايش پيدا کرده بود. متاسفانه تاکنون هيچ داروي مطمئني براي درمان اين بيماري در سطح دنيا وجود ندارد. يکي از فراوردههاي دارويي که الان مورد استفاده قرار ميگيرد پلاسماي بيماران بهبود يافته از کوويد 19 است. خواهش ما اين است افرادي که به اين بيماري مبتلا شده و بهبود پيدا کردهاند و يک ماه از بيماريشان گذشته حتما به اين مراکز مراجعه کنند چرا که در حال حاضر تنها روش درماني همين پلاسما درماني است.متاسفانه تا به حال تعداد کمي از بهبوديافتگان کرونا براي اهداي پلاسما به مراکز اهداي خون مراجعه کردهاند: «طبق آمار ما در 7 ماه ابتدايي امسال 164 هزار 229 نفر براي اهدا خون مراجعه کردهاند. از اين ميزان 156 هزار و 228 نفر آقا و 8 هزار و يک نفر خانم بودهاند.
تشديد اجراي پروتکلهاي بهداشتي
دکتر مسلمي از تشديد اجراي پروتکلهاي بهداشتي در مراکز خوندهي ميگويد و از مردم ميخواهد براي بحراني نشدن وضعيت ذخيره خون در بيمارستانها به مراکز اهداي خون مراجعه کنند: «با شروع بيماري کرونا اجراي پروتکلهاي بهداشتي در مراکز اهداي خون تشديد پيدا کرده است. در ابتداي ورود افراد به سالن از دستگاه تبسنج استفاده ميشود. اگر ماسک مراجعه کنندگان نياز به تعويض داشته باشد اين کار به سرعت انجام ميشود. دستهاي مراجعه کنندگان پيش از استفاده از تختها ضدعفوني ميشود. محيط سالن خونگيري و تختها به طور مداوم در حال استريل شدن هستند. به همين دليل در تمام مدت زمان شيوع بيماري کرونا گزارشي مبني بر آلوده شدن افراد به اين ويروس در مراکز ما گزارش نشده است. از مردم ميخواهيم با اهداي خون مانع از کاهش ذخيره خوني شوند و سهم مهمي در مبازره با بيماري کرونا داشته باشند.»
