احتمال احياي برجام بيشتر شده است
آرمـان مــلـي- مــحمــدهـــادي علــيمـردانـي: آژانس بينالمللي انـــرژي اتــمي گزارش داده است که ايران کماکان به غنيسازي در سطح 4.5 درصد ادامه ميدهد که از سقف 3.67 درصد تعيينشده در توافق برجام بالاتر است. در پي گزارش آژانس، روسيه نيز از اقدامات ايران حمايت کرده است. با وجود تحولات اخير آمريکا و گزارش آژانس، آيا احتمال احياي برجام وجود دارد؟ حشمتا... فلاحتپيشه نماينده سابق مجلس به اين سوالاتي در اين زمينه پاسخ داده است که در ادامه ميخوانيد.
گــزارش آژانس بينالمللي انرژي اتمي مبني بــر افزايش غنيسازي در ايران، چه تاثيري در روابط ديپلماتيک ايران با کشورهاي دنيا دارد؟
در سالهاي اخير و در هر دورهاي، دنيا يکجانبهگرايي را تجربه کرده است. برجام به عنوان يک رژيم منع اشاعه که در آن قدرتهاي روز دنيا و سازمانهاي قدرتمند دنيا صاحب نقش بودهاند، در مواجهه آمريکا و ايران براي همه اين بازيگران يک تجربه موفق به حساب ميآيد. بنابراين جامعه بينالمللي بايد قدر ايران را بداند که پس از پاره شدن برجام توسط ترامپ، ايرانيها بودند که به حفظ برجام کمک کردند. تنها کاري که ايران صورت داد، اين بود که با توجه به اختياراتي که برجام به ايران داده بود، از خود برجام استفاده کرد و تعهدات خود را به تعليق درآورد. با اينکه ايران غنيسازي اورانيوم و سوخت غنيشده خود را 12 برابر کرد و بخشي از بازرسيها را محدود کرد اما از برجام خارج نشد. اين برخلاف کاري بود که ترامپ صورت داد. اگر مقايسه کنيم، ترامپ 915 نوع تحريم را که مطابق برجام برداشته شده بود را بازگرداند و بيش از 700 تحريم جديد را بهصورت ناجوانمردانه عليه ملت ايران وضع کرد اما ايران تنها، در غالب بند 36 برجام، يکسري از تعهدات خود را به حالت تعليق درآورد. همچنين ايران در هر مرحله از گامهايي که برداشت، اعلام کرد اگر آمريکا به برجام بازگردد و تحريمها برداشته شود، ايران حاضر به انجام مجدد تعهدات خود خواهد بود.
آيــا دولت آمريکا نيز از تاخير در قبال بازگشت به تحريمها متحمل ضررهايي خواهد شد؟
وقتکشي بايدن در قبال اجراي برجام به ضرر خود اين دولت است، زيرا براي اينکه دولت آمريکا از دوران يکجانبهگرايي ترامپ خارج بشود، برجام يک نقطه شروع است. در ساير حوزهها مانند ناتو و روابط آمريکا با ديگر کشورها چالشهايي رخ داده، توافقاتي شکل گرفته و يکسري تصميمگيريهايي انجام شده که مجالس کشورها بايد در مورد آن اقدام کنند.
باتوجه بــه ريــاستجمهوري بايدن در آمريکا و گزارش اخير آژانس انرژي اتمي، آيا کاهش تعهدات برجامي باعث آسيب رسيدن به روابط ديپلماتيک ايران نخواهد شد؟
ايران در قالب يک سازوکار بينالمللي ايران اعلام کرده است که تعهدات خود را کاهش ميدهد. تصميمات ايران بر اساس مفاد برجام صورت گرفته و بههيچوجه به معناي خروج ايران از برجام نيست. اتفاقا ايران هميشه و در همه تصميمات سعي کرده، زمينه را براي بازگشت به برجام فراهم نگه دارد.
روسيه از ايران در مقابل گزارش آژانس دفاع کرده و در مقاطع مختلف نيز اين رويکرد را از روسيه ديدهايم. آيا حمايت اين کشور سبب بهبود جايگاه ايران در سطح بينالملل ميشود؟
روسيه يکي از طرفهاي برجام است. در سطح ديپلماتيک روسها از ايران و مواضع آن دفاع کردهاند. حتي زماني که ايران تعهدات برجامي خود را کاهش داد، باز هم روسها از ايران دفاع کردند و اين اقدامات را حق ما دانستند. بههرحال روسيه و چين دو طرف برجام هستند که در اين رابطه شاهد حقانيت ايران بودند. چه در زماني که تحريمها تحمل شد و چه در زماني که ايران مجبور به کاهش بخشي از تعهدات خود شد.
دوستي ايران و روسيه چه منافعي براي ايران دارد و تا چه حد پايدار خواهد بود؟
روسيه هم مانند هر کشور ديگري منافع خود را در عرصه بينالمللي دنبال ميکند ولي روابط کنوني ايران و روسيه تفاوتهايي با گذشته دارد. دليل اين موضوع نيز اين است که روسها پيش از اين تفاوت ايران را با کشورهاي ديگر نميدانستند. اکنون روسها ميدانند، ايران کشوري نيست که هميشه و بهطور کامل نيازمند حمايت روسيه نيست. ايران در دنياي امروز يک بازيگر بيهمتاست و در زمينههاي نظامي و اقتصادي گاها توانسته هماوردي خود را با آمريکا نيز نشان بدهد. روسها پيش از اين به 6 قطعنامه تحريمي عليه ايران راي دادند. يکي از دلايلي که رفتار روسها در قبال ايران با پيش از خروج ترامپ از برجام متفاوت شده است، اين است که روسها متوجه شدند، ايران يک کشور نيازمند حامي نيست، بلکه کشوري همتا در عرصههاي بينالمللي، تحولات منطقه مانند سوريه و کشوري صاحب نقش است. به همين دليل اين موضوعات کمک کرد تا روابطي که در گذشته شکل گرفت و روسها بهصورت زيگزاگي با ايران مبادلات خود را شکل ميدادند، تعديل بشود.
احتمال بازگشت به برجام در ماهها و سالهاي پيش رو را چطور ارزيابي ميکنيد؟
امکان احيا شدن برجام وجود دارد. ضمن اينکه کشورهاي ديگر دنيا ازجمله کشورهاي اروپايي که در حال شکل دادن مناسبات تازهاي با آمريکاند، در احياي برجام مُصر و جدي هستند.
