توافق جدید آتشبس در قرهباغ
نخستوزير ارمنستان از امضاي توافق جديد با رهبران روسيه و جمهوري آذربايجان براي پايان جنگ در منطقه مورد مناقشه «قرهباغ» خبر داد. نيکول پاشينيان، نخستوزير ارمنستان در بيانيهاي اعلام کرد با ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه و الهام علياف، رئيسجمهوري آذربايجان درخصوص پايان دادن به جنگ و درگيري در منطقه قرهباغ به توافق رسيده است. وي اين تصميم را «بسيار سخت و دردناک» توصيف کرد و خطاب به مردم کشورش گفت: تصميم «خيلي خيلي دشواري» را براي خودم و شما گرفتم؛ تا حدي دردناک که شخصا قادر به توصيفش نيستم اما اين تصميم بنا بر تحليلهاي عميق از اوضاع نظامي و ارزيابي افرادي که از آن درک بهتري دارند، اتخاذ شد. پاشينيان اعلام کرد: اين پيروزي نيست، اما تا وقتي که خودتان به بازنده بودن در جنگ اعتراف نکنيد، شکست هم نخواهد بود. از سوي ديگر کاخ کرملين در بيانيهاي با تاييد اين مطلب اعلام کرد که رهبران روسيه، آذربايجان و ارمنستان بيانيهاي مشترکي را براي آتشبس در منطقه قرهباغ امضا کردند. براساس توافق جديد، آذربايجان مناطقي از قرهباغ را که در طول درگيري تصرف کرده است، حفظ خواهد کرد. ارمنستان اما توافق کرده است که طي چند هفته آينده از چندين منطقه عقبنشيني کند. در متن منتشرشده اين توافق، ارمنستان توافق کرده است که از همه مناطقي که طي درگيري تصرف کرده بود تا 10 روز ديگر، يعني بيستم نوامبر، عقبنشيني کند.
اعزام نيروهاي روسي به قرهباغ
همچنين وزارت دفاع روسيه اعلام کرده که نيروهاي حافظ صلح به منطقه قرهباغ اعزام ميکند. اين وزارتخانه اعلام کرد نيروهاي حافظ صلح شامل 1960 نظامي به همراه 90 خودروي زرهي و 380 تجهيزات نظامي ديگر خواهند بود. اين نيروها در نقاط بازرسي در امتداد خط مرزي در قرهباغ مستقر خواهند شد و مرکزي فرماندهي را براي نظارت بر آتشبس ايجاد خواهند کرد. بر اساس توافق صورتگرفته کنترل منطقه آغدم تا 20 نوامبر در کنترل نيروهاي آذربايجان قرار ميگيرد. همچنين ارمنستان منطقه کلبجر را تا 15 نوامبر (پنج روز ديگر) و منطقه لاچين را تا اول دسامبر با استفاده از مسير عبوري لاچين - به عرض 5کيلومتر - که اتصال ميان قرهباغ با ارمنستان است، ترک ميکند. مرکز جديد صلحباني بر اجراي آتشبس در قرهباغ نظارت خواهد کرد. باکو و ايروان همچنين تبادل زندانيان و اجساد کشتهشدگان را انجام ميدهند. رئيسجمهوري آذربايجان همچنين از ساخت يک جاده بين نخجوان و آذربايجان خبر داد. براساس توافق صورت گرفته ارمنستان پذيرفته که از همه مناطقي که طي درگيري تصرف کرده بود تا 10روز ديگر، يعني بيستم نوامبر، عقبنشيني کند. در اين توافقنامه علاوه بر زمانبندي خروج نيروهاي ارمنستان و مسير خروج آنها، آمده «دو طرف ظرف مدت سه سال براي احداث يک مسير ترافيکي در امتداد دالان لاچين که خانکندي (استپاناکرت-مرکز قرهباغ) و ارمنستان را مرتبط ميکند» اقدام خواهند کرد.
متن اين توافقنامه به شرح زير است:
رئيسجمهور جمهوري آذربايجان «الهام علياف»، نخستوزير ارمنستان «نيکولاي پاشينيان» و رئيسجمهور فدراسيون روسيه «ولاديمير پوتين» موارد زير را اعلام کردند: 1. آتشبس کامل همه درگيريها در منطقه درگيري قرهباغ از ساعت 00:00 به وقت مسکو در تاريخ 10 نوامبر 2020 اعلام ميشود. جمهوري آذربايجان و جمهوري ارمنستان، که از اين به بعد طرفين ناميده ميشوند، در مواضع خود متوقف ميشوند. 2. منطقه آغدم و سرزمينهاي در دست ارمنستان در منطقه گازاخ جمهوري آذربايجان تا 20 نوامبر سال 2020 به آذربايجان بازگردانده ميشود. 3. در امتداد خط تماس در قرهباغ و در امتداد دالان لاچين، يک گروه صلحبان فدراسيون روسيه به تعداد 1960 نفر از نيروهاي مسلح، 90 زرهپوش، 380 واحد خودرو و تجهيزات ويژه مستقر ميشوند.
4. نيروهاي حافظ صلح فدراسيون روسيه به موازات عقبنشيني نيروهاي مسلح ارمنستان مستقر ميشود. مدت زمان اقامت نيروهاي نظامي صلح فدراسيون روسيه 5 سال است، با تمديد خودکار براي دورههاي 5ساله بعدي، در صورتي که هيچيک از طرفين 6 ماه قبل از انقضاي مدت قصد براي خاتمه استفاده از اين ماده اعلام نکرده باشد.
5. به منظور افزايش اثربخشي کنترل بر اجراي توافقنامهها توسط طرفهاي درگير، يک مرکز حفظ صلح براي کنترل آتشبس مستقر ميشود. 6. جمهوري ارمنستان منطقه کلبجر را تا 15 نوامبر سال 2020 و منطقه لاچين را تا اول دسامبر سال 2020 با پشت سر گذاشتن دالان لاچين (5 کيلومتر عرض) که اتصال قرهباغ با ارمنستان را تضمين ميکند و در عين حال غيرقابل بازگشت است، به جمهوري آذربايجان بازميگرداند. شهر شوشا را به لاچين وصل نميکند. با توافق طرفين، در سه سال آينده، برنامهاي براي احداث يک مسير جديد ترافيکي در امتداد کريدور (دالان) لاچين، با ارائه ارتباط بين خانکندي (استپاناکرت) و ارمنستان، با انتقال مجدد متعاقب نيروهاي صلحآميز روسيه براي محافظت از اين مسير، تعيين ميشود. جمهوري آذربايجان ايمني ترافيک را تضمين ميکند. در امتداد دالان لاچين از شهروندان، وسايل نقليه و کالاها در هر دو جهت. 7. آوارگان و پناهندگان داخلي در حال بازگشت به خاک قرهباغ و مناطق مجاور تحت کنترل دفتر کميسارياي عالي سازمان ملل در امور پناهندگان هستند. 8. تبادل اسراي جنگي و ساير افراد و اجساد کشتهشدگان درگير است. 9. کليه ارتباطات اقتصادي و حملونقل در منطقه مسدود نميشود. جمهوري ارمنستان به منظور سازماندهي حرکت بدون مانع شهروندان، وسايل نقليه و کالاها در هر دو جهت، بين مناطق غربي جمهوري آذربايجان و جمهوري خودمختار نخجوان ارتباطات حملونقل برقرار ميکند. کنترل حملونقل توسط نهادهاي سرويس مرزي FSB روسيه اعمال ميشود. با توافق طرفين، ساخت ارتباطات حملونقل جديدي که جمهوري خودمختار نخجوان را با مناطق غربي آذربايجان پيوند ميدهد نيز فراهم ميشود. از زمان آغاز درگيريهاي جديد در قرهباغ، سه توافقنامه براي آتشبس در اين منطقه امضا شد که همه آنها با شکست مواجه شد.
