پیروزی جو بایدن و موقعیت اصلاحطلبان
با پـايـان انـتـخابـات ريـاسـتجـمـهوري ايالاتمتحده آمريکا و نزديک شدن به نتايج انتخابات هيجانات و نشانههاي سياسي بيشتري را ميتوان از جامعه ايران دريافت کرد. گفتوگو در خصوص نتايج انتخابات آمريکا در سطح جامعه نشان از اهميت اين موضوع براي مردم دارد، بهگونهاي که شايد کمتر کسي اکنون باور ميکرد که جامعه ايران بهشدت پيگير و منتظر نتايج انتخابات آمريکا باشد. اگرچه، در سطوح ديپلماتيک انتخابات آمريکا اهميتي براي تداوم سياست خارجي و رويکرد جمهوري اسلامي ايران ندارد، بااينحال مردم ايران رفتارهاي خود را بهخصوص در حوزه اقتصادي بر اساس نتايج اين رخداد چيدهاند. نوسانهاي اقتصادي چند روز اخير و انتظار مردم نسبت به اين تغييرات و رصد لحظهاي يعني اينکه اتفاق مهمي در ابعاد مختلف ازجمله اقتصادي در حال وقوع است. فارغ از سياستهاي دولتي در ايران مردم همواره نوعي از وابستگي اقتصادي خود را به تحولات غرب در قالب ارزش پول ملي نشان دادهاند. تحريمها و نوع رفتار ايران در برابر اين انتخاب مهمترين موضوعي است که اکنون در سطح جامعه مورد تحليل قرار ميگيرد. با نگاهي کوتاه به فرآيند توافق ايران با غرب تحتعنوان برجام و نتايج اوليه و ثانويه خروج آمريکا از توافق بهخوبي به مردم نشان داده است که چقدر بحث تحريمها در آينده ميتواند بر سطح زندگي آنان و نوع رفتار اقتصادي اثرگذار باشد. سقوط ارزش پول ملي، تورم افسارگسيخته، گراني و دلالمحوري اقتصاد تحريمي ازجمله مواردي هستند که جامعه ايران تاکنون به زيبايي آن را تجربه کرده است. آنچه اکنون اهميت دارد سناريوهاي محتمل در صورت پيروزي جو بايدن يا دونالد ترامپ در انتخابات 2020 ايالاتمتحده آمريکاست. هر انتخاب متحمل، سناريو کاملا متفاوتي در برابر ايران قرار ميدهد. لازم به ذکر است که اين تحليل نگاه جامعه و امکان رفتار احتمالي اجتماع را مورد تحليل قرار ميدهد و نه سياستگذاريهاي دولتي. بر اين اساس، در صورت پيروزي جو بايدن در انتخابات آمريکا، امکان بازگشت وي يا توافق جديدي مبتني بر شرايط حال وجود دارد. اين احتمال ميتواند از تنشهاي اجتماعي در ايران کاسته و فضاي آرامتري را بهخصوص در هيجانات مردم ناشي از کاهش نرخ دلار و ثبات پيشرونده را از بعد رواني به وجود آورد. در اين حالت، جامعه ايران منتظر بازگشت آمريکا به توافق يا توافقي جديد خواهد بود که در آن شاخصهاي توسعه اقتصادي خود را بهبود ببخشند. انتخاب بايدن ظرفيت تنشزدايي ايران با آمريکا را افزايش داده و بر اساس تجربه چند سال گذشته ناشي از توافق برجام آماده يک انتخاب براي توافق خوب خواهد شد. تجربه تاريخي در ايران نشان داده است که اصلاحطلبان تمايل زيادي بر تنشزدايي بينالمللي بهخصوص با ايالاتمتحده آمريکا دارند و اين امر ميتواند ظرفيت مناسبي را براي ادامه برجام ايجاد کند و توافق جديد دولت تدبير و اميد باشد. از طرفي ديگر، پيروزي بايدن در آمريکا اين نشانه را در ايران نشان ميدهد که براي کاهش تنشها و تحريم درنتيجه بهبود شرايط اقتصادي نيازمند دولتي با روحيه و منطق تنشزدا در ايران است. اصلاحطلبان که متعدد اين رويه و منطق را از خود نشان دادهاند با اعمال يک پروپاگاندا و بازتوليد شعار تنشزدايي بينالمللي ميتوانند مورد هدف انتخاب جامعه ايران براي آرامش اقتصادي، توسعه و کاهش تحريمها قرار گيرند. ازاينجهت، انتخاب جو بايدن بهعنوان رئيسجمهور آمريکا بستري را براي انتخاب يک چهره اصلاحطلب در ايران آماده ميکند. لازم به ذکر است که بدونشک دولت تدبير و اميد از فضاي انتخاب بايدن براي بازگشت دوباره به برجام و کاهش تحريمها بهره برده و ميتواند موقعيت اصلاحطالبان را در انتخابات 1400 در جايگاه ويژهاي قرار دهد. سناريو پيروزي ترامپ در انتخابات آمريکا بيانگر افزايش تنش بين ايران و ايالاتمتحده است، بهطوريکه تداوم تحريمها و سياستهاي خصمانه بهخصوص اتحاد منطقه عليه ايران باعث تنگتر شدن حلقه تحريم ايران شده و زمينههاي برخورد را ميتواند بيشازپيش توسعه دهد. تجربه جامعه ايران از دوران رياستجمهوري ترامپ بر کاهش ارزش پول ملي، گراني، تورم بيسابقه و تحريمهاي سنگين است که تأثيرات غيرقابلاجتنابي بر اقتصاد و جامعه ايران گذاشته است. در صورت انتخاب ترامپ و عدمتوافق جديد با توجه به اتفاقات گذشته در دوران رياستجمهوري ترامپ که تا برخورد نظامي پيش رفت، جامعه ايران را آماده مقابله ميکند. در اين صورت دولت تدبير و اميد به بيتدبيري محکومشده و نياز به وجود دولت غيرسازشگر بيش از پيش احساس ميشود. به نظر ميرسد با پيروزي ترامپ دولتي با روحيه مقابلهبهمثل و بر اساس مقاومت در برابر سياستهاي آمريکا در وضعيت مناسب قرار گرفته و سياستهاي مقاومتمحور و مقابلهبهمثل در منطقه ظاهر شود. درنهايت اينکه هر کدام از اين انتخابها و سناريوها وضعيت جديدي را بر جامعه ايران حاکم کرده و بر آينده ايران بهخصوص در انتخابات رياستجمهوري 1400 اثر اجتنابناپذيري خواهد داشت.
