بازارهای ایران چشم انتظار تحولات سیاسی هستند
آرمانملي-محمدميلادعبداللهي: بازارهاي مالي و دارايي ايران در مقطع فعلي دچار سردرگمي بسياري شدهاند و تحليلگران اقتصادي بر اين باورند مورد مهمي که بيش از همه اقتصاد ايران را چه اکنون و چه پيشبيني آن در روزهاي آتي دچار بلاتکليفي کرده، اخبار سياسي و به طور مشخص انتخابات آمريکاست. به عبارت ديگر، بسياري از توليدکنندگان، سرمايهگذاران و فعالان اقتصادي در شرايط فعلي منتظر روزهاي آينده هستند. اضافه بر آن نوسانات بازار ارز ميتواند تاثير بسياري بر ساير بازارها بگذارد و به فرض انتخاب هر کدام از دو کانديد، تحولات متفاوتي در بازار مذکور اتفاق خواهد افتاد. حال بايد منتظر ماند و ديد موضع مسئولان کشور در قبال تحولات بيروني و سياستهاي گذاريهاي داخلي چگونه خواهد بود. به همين منظور آلبرت بغزيان، استاد اقتصاد دانشگاه تهران، گفتوگويي را با «آرمانملي» انجام داده که در ادامه ميخوانيد.
تحليل شما از وضعيت فعلي بازارهاي مالي و دارايي(دلار، طلا، مسکن و خودرو) و تاثيرپذيري آنها از اخبار سياسي و انتخابات آمريکا چيست؟
بايد بگوييم تمام بازارهاي ما به نحوي منتظر نتيجه آمريکا هستند. يعني با انتخاب ترامپ احتمال ادامه روند افزايش قيمت ارز و وخامت قيمتها وجود دارد. بنابراين انتظار ميرود بازارها به همين شکل بماند و حالت بياطميناني حاکم خواهد بود تا اتفاق مثبتي رخ دهد و بتوان نسبت به بهبود شرايط اميدوار بود. اين در حالي است که با انتخاب بايدن بهخاطر وعدههايي که مطرح شده است و احتمال وقوع اتفاقات مثبت، ميتوان منتظر ريزش قيمت در بازارها بود. البته اين هم براي مدت کوتاهي است تا ببينيم عکسالعملها چگونه خواهد بود. به عبارت دقيقتر اگر نرخ ارز کاهشي شود الباقي کالاها نيز متاثر از آن دچار دگرگوني خواهد شد. در حال حاضر اکثريت بازارهاي ما چشم به انتظار تحولات سياسي هستند. از سوي ديگر بانک مرکزي هم بايد موضع خود را مشخص کند، چراکه همين الان بانک مرکزي مسئول نرخگذاري است. به طوريکه اگر شرايط قابل توجيهي براي افزايش نرخ ارز باشد و بالعکس، قيمت آن در صرافيها تاثير ميپذيرد.
خبري منتشر شده مبني بر اينکه قيمتها در بازار خودرو تا حدي ريزش داشته است، اين در حالي است که مجوزي از سوي شوراي رقابت براي افزايش قيمت اين محصول صادر شده است. تحليل شما از قيمتهاي خودرو و تصميمگيريهايي از اين دست، در شرايط فعلي چيست؟
بهتر است اسم اين را قيمتگذاري دستوري نگذاريم. چراکه شوراي رقابت ميتواند بر تمام محصولات و بازارها نظارت کند. اين شورا دستورالعمل ميدهد و ما نبايد موضوع را طوري بيان کنيم که اين مجموعه تعيينکننده قيمت است و مقصر افزايش نرخها شورا نيست. به عبارت دقيقتر شورا براي تمام بازارهاي انحصاري اجازه ورود دارد. گفتني است اين مساله يک فرمول دارد که در آن افزايش بهرهوري و کيفيت محصول باعث ميشود قيمت بالاتر رود و برعکس کاهش کيفيت و افزايش تورم، قيمت را دستخوش تغييرات ديگري ميکند. قيمت خودرو متاثر از گران شدن دلار بالا رفته و توليد کاهش يافته و از سويي اختلاف قيمتي بين کارخانه و بازار وجود دارد که آن هم به خاطر توليد است. همچنين وارداتي در کار نيست و اين مساله هم ميتواند موثر باشد. بايد بگوييم بيثباتي در شرايط کنوني عامل موثري براي افزايش قيمت خودرو است. از طرفي برخي اقدامات باعث نميشود که فاصله قيمتي کاهش يابد و اتفاقا بهانهاي به بازار ميدهد تا افزايشي شود. به نظر من تاثير مثبتي که شوراي رقابت ميتواند بگذارد، آن است مانع افزايش بيمنطق قيمت شود. هر زمان که فاصله قيمت کارخانهاي و بازار کم است، سعي شده تا نقش شوراي رقابت کمرنگ شود. بهعنوان مثال در گذشته ديديم که براي خودرو 20 ميليوني مدام عنوان ميشد بايد به سازمان حمايت دسترسي داد. همانگونه که اشاره کردم شورا دستورالعمل ميدهد و قيمت تعيين نميکند. خودرويي که خود خودروساز طي چند سال نتوانسته قطعات مورد نياز را تامين کند و توليد آن کاهش يافته، نشاندهنده بيکفايتي خودروساز است.
سوال بعدي درباره بازار سهام است، ميدانيم که شاخص تا ميانههاي کانال يک ميليون و 200 هزار واحد سقوط کرد، به نظر شما تاثير آن بر ساير بازارها و تحليل شما از وضعيت چيست؟
همانطور که قبلا صحبت کردم تا زماني که نرخ ارز کاهش پيدا نکند، نميتوان انتظار بهبود روند در بازار سرمايه را داشت، به اضافه اگر نگاهي به نمادها و نرخها آنها بندازيم، کاملا متوجه ميشويم وضعيت دستوري است و بسياري از صف فروشها ساختگي و با اعدادي است که اصلا تکان نميخورد. لازم است به اين مسائل نهادهاي نظارتي که بالا سر سيستم هستند ورود کنند که چطور چنين اتفاقاتي ميافتد. به عبارت ديگر عجيب است که خريدار زياد و قيمتها کاهشي است. به طوريکه يک خريدار ميتواند تمام سهمها را از صف فروش معالمه کند، اما چنين اتفاقي رخ نميدهد. انتظار ميرود انتخابات آمريکا هم بر بازار سرمايه تاثيرگذار باشد. به طوري که اگر بايدن انتخاب شود، بورس ميتواند تغيير جهت داشته باشد.
