بایدن مکانیسم ماشه را نمیچکاند
آرمان ملي- اميد کاجيان: خيلي از مقامات ايراني به پيشواز پيروزي بايدن رفتهاند. همانطور که در آمريکا مخالفان دونالد ترامپ نيز چنين کردهاند، در اين ميان اما شواهد و نظرسنجيها هم حاکي از اين است که بايد منتظر پيروزي کانديداي دموکراتها باشيم؛ موضوعي که باعث خوشحالي مقامات ايراني است و نگراني دولتمردان فعلي آمريکا. هرچند بارها بايدن از مذاکرات جديد با ايران در صورت رئيسجمهور شدنش سخن به ميان آورده و اينکه بازگشتش به برجام مشروط به توافقات ديگري بر سر مسائل موشکي و حقوق بشري است اما قطعا مقامات ايراني ميدانند که اگر بنا به اين است تا دوباره با آمريکا و بر سر مسائل غيرهستهاي به گفتوگو بنشينند بهتر است با دونالد ترامپي نباشد که تا به امروز در برابر درخواستهاي مذاکرهاش مقاومت کرده بودند. به قول برخي از مقامات سابق ايران، مذاکره با قاتل سردار سليماني سختتر از بايدن است. به دنبال همين نگرانيهاي دولت فعلي ترامپ از شکست در انتخابات و البته شايد پنبه شدن آنچه در مورد ايران رشته بود، برخي خبرها مبني براينکه ممکن است دولت آمريکا کاري کند تا در صورت رياستجمهوري بايدن نيز تحريمهاي وضعشده عليه ايران قابل رفع شدن نباشد به گوش رسيد. گفته ميشود که ترامپ صنايع پتروشيمي، انرژي و صنايع فلزي ايران را در اين زمينه تحت فشار قرار خواهد داد. اما داستان وقتي جالبتر ميشود که بدانيم اين صنايع همين الان هم تحت تحريم هستند، پس چه موضوعي است که منجر به غيرقابل رفع شدن تحريمهاي ايران ميشود؟ مقامهاي کنوني و سابق آمريکايي گفتهاند با آنکه اين بخشها همين حالا هم تحت تحريم هستند تحريم مجدد آنها به بهانههاي مرتبط با تروريسم، رفع اين تحريمها در صورت پيروزي جو بايدن در انتخابات را دشوارتر ميکند. اين بدان معناست که ترامپ تلاش دارد تا بخشهاي موردنظر يا جديد را تحت عنوان مصاديق تروريسمي تحريم نمايد. باتوجه به اينکه عملا تحريمهاي ذيل موضوعيت تروريسم چيزي نيست که بايدن يا هر رئيسجمهور ديگر قادر باشد آنها را رفع کند يا تمايل به رفع آن داشته باشد، ممکن است بخش عمدهاي از تحريمهاي آمريکا به اين روش ماندگار شود. چندين پيش درباره همين موضوع «کريستن فونتنروز»، از مقامهاي سابق شوراي امنيت ملي آمريکا گفته بود: «بازگرداندن برخي از اين تحريمها بسيار دشوار خواهد بود.» وي اضافه کرد: «دولت بايدن احتمالا براي نشان دادن حسن نيت به ايران و آوردن آنها به ميز مذاکره احتمالي شمار کمي از تحريمها عليه ايران را باز خواهد گرداند، اما او قادر نخواهد بود اقدامات بزرگتري مانند تحريمهاي تروريستي را خنثي کند.» در همين رابطه «مارک دابوويتز»، رئيس «بنياد دفاع از دموکراسي» (افديدي) هم اظهار داشته بود: «بعد از اين دهها هزار بازيگر بازار مجبور خواهند بود درباره اينکه آيا ميخواهند به تجارت با نهادهاي ايراني مرتبط با تروريسم تجارت کنند يا خير تصميم بگيرند.»دابوويتز گفت تحريم نهادهاي ايران ذيل قوانين مرتبط با تروريسم به ايجاد «ديوار تحريمي براي بازدارندگيهاي سياسي و بازاري» کمک خواهد کرد. اعضاي لابي افديدي از مدتها پيش اجراي چنين سياستي را به دولت ترامپ پيشنهاد داده بودند. افديدي قبلا در وبسايت خود توضيحاتي درباره اين رويکرد مطرح کرده و آن را بهصورت «بهکارگيري تمهيداتي براي جلوگيري از ورود بازيگران بازار به تجارت عادي به ايران، حتي در صورت پيوستن دوباره دولت آمريکا به برجام» تعريف کرده است. اما در عوض از سويي ديگر عدهاي معتقدند که اين گونه اظهارات صرفا اظهاراتي تبليغاتي و انتخاباتي از سوي ترامپ است و عملا آمريکا نميتواند کاري کند که الزاما تحريمهاي ايران در زمان بايدن قابل رفع نباشد. آنها دراين راستا چند دليل ميآورند: نخست اينکه عملا ديگر تحريمي نمانده که آمريکا بخواهد آنها را تحت عنوان تحريمهاي جديد به واسطه اعمال تروريستي تعريف کند نمونهاش اظهارات چندي پيش رابرت اوبرايان مشاور امنيت ملي آمريکا. او گفته که آمريکا تاکنون تحريمهاي زيادي عليه ايران اعمال کرده است و واشنگتن گزينههاي کمتري براي محدوديتهاي جديد عليه اين کشور در اختيار دارد. اوبرايان در پاسخ به سوالي درباره ادعاي مداخله ايران و روسيه در انتخابات آمريکا و اقدامات مقابلهجويانه واشنگتن در برابر آن افزوده بود: يکي از مشکلاتي که ما با آن مواجه هستيم اين است که ما در حال حاضر تحريمهاي زيادي عليه تهران و مسکو وضع کردهايم و بنابراين فرصتهاي خيلي کمي (براي اعمال تحريمهاي جديد) در اختيار داريم و چيز زيادي باقي نمانده است که بتوانيم، انجام دهيم. دليل ديگري که دراين راستا آورده ميشود اين است که در هرصورت اين تحريمها تحت اوفک صورت ميگيرد. اوفک دفتر کنترل داراييهاي خارجي آمريکاست و زيرمجموعهاي است از اداره کل خزانهداري فدرال آمريکا و ليستي از نام کشورها، افراد و بانکها و شرکتهاي ممنوعه يا محکومشده را دارد. همانطور که گفته شد دفتر کنترل سرمايههاي خارجي يا دفتر کنترل داراييهاي خارجي (اوفک) يکي از ارگانهاي تحت نظر وزارت خزانه داري ايالاتمتحده آمريکاست. اين دفتر بر اساس اهداف و سياستهاي خارجي ايالات متحده عليه دولتها، سازمانها و افراد غيرآمريکايي تحريمهاي اقتصادي و بازرگاني اعمال ميکند. اين بدان معناست که با رويکارآمدن بايدن، اين بخش تابع دولت بعدي آمريکا و البته کنگره خواهد شد. با استناد به همين موضوع است که عدهاي معتقدند ترامپ قادر به اقدام جدي براي مانع شدن از رفع تحريمها در زمان بايدن نخواهد بود.
اميدواري مشهود
مهدي مطهرنيا کارشناس مسائل بينالملل دراين ارتباط به «آرمان ملي» ميگويد: اميدواري به راي آوردن بايدن از سوي جناحهاي حکومتي مشهود است. نظام هرگونه مذاکره با دولت ترامپ را ممنوع اعلام کرده است درنتيجه مذاکره بعدي بايد با شخصي غير از ترامپ صورت بگيرد. علم به اين موضوع، باعث شده تا ايران در چارچوب نرمش حکومتي منتظر پيروزي بايدن بماند.وي ادامه ميدهد: اما آيا اساسا بازگشت آمريکا به برجام بايد به معناي رفع تحريمهاي ترامپ در دوره بايدن باشد؟ اولا اين تعريف متفاوت با تعريف خود بايدن است. از سويي پيروزي بايدن و بازگشتش به برجام و سپس رفع تحريم ها اگر بخواهد صورت بگيرد هم، چند ماه به طول ميانجامد و اين چند ماه ميتواند به اين معنا باشد که انتخابات رياستجمهوري ايران نيز بايد صورت بگيرد؛ انتخاباتي که به احتمال زياد در آن اصولگرايان پيروز خواهند شد. بنابراين اينکه تصور کنيم رفع اين تحريمها تا قبل از انتخابات رياستجمهوري ايران و اينکه چه کسي رئيسجمهور ميشود باشد، نيز سادهانگاري است. يعني حتي اگر رفع تحريمها ازسوي بايدن را نيز بپذيريم رفع بيقيد و شرط آن در صورت روي کار آمدن هر دولتي در ايران را نميتوانيم قبول کنيم؛ درنتيجه دکترين آمريکا لااقل تا ماههاي آينده تداوم اين تحريمهاست.
چهاردليل عدم رفع تحريمها در زمان بايدن
اين کارشناس ادامه ميدهد: از سويي بايدن بسيار مصرانهتر از ترامپ پرونده حقوق بشري ايران را مطرح ميکند و خواستار مذاکرات در اين چارچوب است. فراموش نکنيم اگر آمريکاي بايدن در قبال ايران به اهدافش نرسد خيلي بهتر ميتواند اسنپبک را عليه تهران فعال کرده و همراهي همه کشورها را در اين زمينه داشته باشد. بنابراين منطق، اين موضوع را نميپذيرد که بايدن بيقيد و شرط بناي رفع تحريمهاي دوران ترامپ عليه ايران را داشته باشد. بلکه تحريمهاي هوشمند در قالبهاي جديد در بستر مناسبتر را فراهم ميسازد. در واقعيت اوضاع در نبود ترامپ هم خيلي تغييري نخواهد کرد چه بسا طرح پرونده حقوق بشري ايران در زمان بايدن جديتر شده و همراهي اروپا با آمريکا عليه ايران نيز همينطور. وي ميگويد: در پاسخ به اينکه آيا ترامپ ميتواند مانع رفع تحريمها در زمان بايدن شود بايد گفت که اولا خود بايدن قرار نيست که تحريمهاي ايران را لااقل به اين زوديها رفع کند. ثانيا قطعا بايدن هر تحريمي که در قالب تحريمهاي تروريستي و حقوق بشري و موشکي باشد را نيز مورد حمايت قرار ميدهد اما به شيوه خود. سوم، عمق استراتژيک آمريکا فراتر از روساي جمهور و جناحين است. به اين معنا که اين استراتژي آمريکاست که به بايدن و ترامپ ميگويد تا کجا ميتوانند پيش روند و در کجا بايد متوقف شوند و چه بايد بکنند و چه انجام ندهند. چهارم، قطعا بايدن نيز در آينده هيچ تحريمي را بدون مذاکرات جديد در قالب مسائل موشکي و حقوق بشر رفع نميکند وگرنه بايد هزينههاي سنگين اين کار خود را بدهد .
