نقش دیابت در آسیبرساندن به «چشم»
بيماري ديابت يکي از بيماريهاي متابوليک محسوب ميشود که علامت بارز آن هايپرگليسمي يا افزايش قندخون است. بهطورطبيعي هورمون انسولين موجب انتقال گلوکز به داخل سلولها ميشود تا ذخيره شود يا به مصرف انرژي برسد. در بيماري ديابت انسلوين به مقدار کافي توليد نميشود يا بهطورموثر مورد استفاده قرار نميگيرد. افزايش قندخون به عروق بزرگ و مويرگهاي بدن آسيب ميرساند. کليهها، شبکيه چشم و سيستم عصبي نيز براثر آسيب به عروق کوچک دچار مشکل ميشوند. ديابت به شکلهاي مختلفي ديده ميشود؛ از جمله ديابت نوعيک، نوع2، ديابت حاملگي، ديابت دوران بلوغ و ديابت ناشي از مصرف داروهاي استروئيدي که علائم و نشانههاي متفاوتي دارند و از روشهاي مختلفي براي درمان آنها استفاده ميشود. مهمترين عارضه ديابت در چشم عارضه رتينوپاتي ديابتيک است که ميتواند منجر به کمبينايي يا نابينايي شود. در سال 2019 حدود 463 ميليون نفر در جهان به ديابت مبتلا بودهاند که پيشبيني ميشود اين رقم در سال 2030 به 600 ميليون نفر برسد. سابقه خانوادگي، افزايش قندخون، افزايش شاخص توده بدني (BMI)، فشارخون، سيگار، کمتحرکي، پرخوري، مصرف بيشاز حد نمک، چربي بالا، کلسترول بالا، کمبود ويتامين D و چاقي از عوامل خطر اين بيماري محسوب ميشوند. با کنترل اين عوامل تا 90 درصد ميتوان از ايجاد و يا پيشرفت بيماري جلوگيري کرد. حدود 50 درصد بيماران مبتلا به ديابت از بيماري خود بيخبر هستند و معمولا زماني متوجه ميشوند که بيماري شبکيه پيشرفت کرده است و براثر تورم و خونريزي شبکيه ديد آنها بهشدت کاهش پيدا کرده است. با اطلاعرساني و آموزش همگاني، اجراي برنامههاي غربالگري، ارجاع بهموقع بيماران به متخصصان چشم پزشکي و استفاده از روشهاي درماني مناسب ميتوان از پيشرفت بيماري رتينوپاتي ديابتيک جلوگيري کرد. در حال حاضر در شهرهاي کوچک امکانات مناسبي براي درمان اين بيماران در مراحل پيشرفته وجود ندارد و مبتلايان به اين بيماري ناچارند با رنج و مشقت و صرف هزينههاي فراوان براي معالجه بيماري خود به شهرهاي بزرگ و مراکز استانها مراجعه کنند. تدوين و اجراي برنامه ملي غربالگري پيشگيري از رتينوپاتي ديابتيک ميتواند بيشترين تاثير در کاهش عوارض اين بيماري را داشته باشد. اپتومتريستها بهعنوان مراقبان اوليه بينايي ميتوانند نقش مهم و برجستهاي در آموزش بيماران، تدوين و اجراي برنامههاي غربالگري و ارجاع به موقع بيماران داشته باشند.
