تئاتر پساکرونا قوی‌تر و غنی‌تر خواهد بود

کارگردان، بازيگر و مدرس تئاتر گفت: انسان‌هايي که از شرايط کرونا خارج مي‌شوند با تفکراتي عميق‌تر خواهند بود و به همين دليل تئاتر را غني و قوي‌تر خواهيم داشت. مسعود دلخواه در گفت‌وگو با «ايرنا» با بيان اينکه تئاتر و علوم انساني براي بهبود زندگي معنوي انسان‌ها هستند، اظهارکرد: البته بهبود زندگي معنوي بشر با سلامت جسمي‌معنا پيدا مي‌کند که در شرايط فعلي شيوع ويروس کرونا اين امکان دچار خدشه شده است. وي افزود: کرونا چالش بزرگ جهاني است که نخست طبق آمار سلامت جسمي ‌را به‌خطر انداخته و بعد سلامت رواني جامعه را نيز به‌دليل وجود ناامني تحت‌الشعاع قرار داده است، زيرا چشم‌انداز روشني براي آينده نيست. کارگردان نمايش «مفيستو» با بيان اينکه اوضاع ايجاد شده با به‌وجودآمدن ويروس کرونا جهان شمول است، خاطرنشان کرد: همه دنيا تحت‌تاثير اين شرايط قرار گرفته‌اند و تئاتر نيز نمي‌تواند جدا باشد، اما تفاوت اين عرصه آسيب‌پذيرتربودن آن نسبت به تمامي‌ حرفه‌هاي ديگر است و از اولين فعاليت‌هاي بسته شده به‌دليل قرنطينه و فاصله‌گذاري اجتماعي است و احتمالا جزو آخرين کارهايي است که زندگي را از سر مي‌گيرد. وي تاکيد کرد: در وضعيتي که بايد براي زنده‌ماندن از يکديگر فاصله بگيريم تئاتر هنري براي رساندن انسان‌ها به‌هم و محلي است که در آن ملاقات صورت مي‌گيرد و از نزديک هم بين تماشاگران و اجراکنندگان ارتباط برقرار مي‌شود و هم بين تماشاگران با يکديگر ملاقات جريان مي‌يابد و اين روند در طول تمرين‌ها ميان گروه نمايش نيز رخ مي‌دهد. اين کارگردان تئاتر با بيان اينکه تئاتر با خيلي از حرفه‌هاي ديگر فرق مي‌کند، تصريح کرد: اين شاخه هنر نمي‌تواند با اوضاع رعايت اصول بهداشتي فعلي به حيات اصولي خود ادامه دهد، زيرا تئاتر انسان‌ها را به‌هم مي‌رساند و موجب نزديکي روحي و فيزيکي مي‌شود، زيرا انسان‌ها زير يک سقف نفس مي‌کشند و با فاصله کم در کنار يکديگر و حتي روي زمين به تماشاي نمايش مي‌نشينند و به همين دليل در مقابل اوضاع فعلي آسيب‌پذير است. وي افزود: با تمام اين تفاسير اما شرايط يکسان نمي‌ماند و زندگي ادامه دارد به همين دليل دوباره همه با رويکرد جديد به زندگي و با آموخته‌هاي جديد از شرايط ايجاد شده کرونايي به زندگي باز خواهيم گشت زيرا اين بيماري نتايج دهشت‌بار مرگ و سختي را به بشر تحميل کرد. وي با اشاره به کرونا و خانه‌نشيني ناشي از آن اظهارکرد: اين وضعيت فرصت طلايي براي انديشيدن و درک موضوعات مختلف است تا بفهميم ماديات و هر آنچه از غرور و افتخارات به آن مي‌باليم در چنين روزي بي‌معنا مي‌شوند و ما کمتر از آن هستيم که همه مسائل را بدانيم.

تئاتر حضور مخاطب را مي‌طلبد

کارگردان نمايش «ليرشاه» با بيان اينکه از دستاوردهاي دنيا با حضور کرونا بيداري بشر است، خاطرنشان کرد: در اين ميان تئاتر در تلاش براي زنده ماندن از طريق فضاي مجازي است، مي‌توان حواشي تئاتر را با پخش زنده نمايش، صحبت راجع به موضوعاتي تئاتري، نشان دادن فيلم، اجرا و آموزش‌هاي تئوريک زنده نگه داشت که قابل تقدير است اما اين رسانه ديگري است. وي افزود: تئاتر خود رسانه‌اي است که همزمان و در يک مکان مشترک با تنفس افراد از يک هوا ايجاد شود، اما امروز اين هوا آلوده است پس مي‌توانيم بخشي از تئاتر را به فضاي مجازي ببريم که با فضاي حقيقي اين هنر تفاوت فراوان دارد. اين نويسنده تئاتر گفت: بعد از گذشتن از شرايط کرونا در سراسر جهان تئاتر قوي‌تر شروع خواهد شد و کساني که از اين شرايط عبور مي‌کنند و به جهان پساکرونا وارد مي‌شود عميق‌تر و آب‌ديده‌تر هستند به همين دليل هر حرفه‌اي که دوام بياورد که تئاتر يقينا از آنها محسوب مي‌شود، زيرا تا زمان ادامه حيات انسان عرصه نمايش نيز ادامه دارد، خواستني‌تر و غني‌تر خواهد بود. وي افزود: تئاتر حضور واقعي مخاطب را مي‌طلبد و به همين دليل بعد از کرونا نياز به تئاتر بيشتر مي‌شود تا بعد از فاصله گذاري اجتماعي با خود، همبستگي و نزديک شدن به ديگر انسان‌ها را همراه بياورد.

تئاترآنلاين واقعي نيست

دلخواه در خصوص تئاترآنلاين نيز تصريح کرد: من با اجراي آنلاين نمايش‌ها مخالف نيستم هر چيزي موجوديت تئاتر را يادآوري کند خوب است، اما اينگونه اجرا جاي تئاتر واقعي را نمي‌گيرد جاي تئاتر اصيل با گروه نمايش و تماشاگران بر روي صحنه است. به گفته وي، همانطور که در استاديوم نبودن براي تماشاي يک بازي فوتبال مخاطب را از هيجان داخل اين فضا محروم مي‌کند، البته خالي از لذت نخواهد بود؛ در تئاترآنلاين حتي به‌صورت اجراي زنده شراکت در احساس انسان‌ها را از دست مي‌دهيم. اين نويسنده تئاتر افزود: فرق سينما و تئاتر نيز در همين است تئاتر هنري دو سويه است هم بازيگر هم تماشاگر از يکديگر تاثير مي‌گيرند اما سينما يکسويه است و ابراز احساسات تماشاگران بر هنرمندان تاثيري نمي‌گذارد. وي با بيان اينکه در کنسرت آنلاين نيز تاثير متقابل هنرمند و مخاطب از ميان برداشته مي‌شود، تاکيد کرد: خواننده بر روي صحنه زنده اجرا از تشويق مخاطب خود و همراهي وي انرژي دريافت مي‌کند و آن را با همان تماشاگر به اشتراک مي‌گذارد اما در پخش آنلاين کنسرت‌ها تبادل انرژي اتفاق نمي‌افتد تا بتواند حس خوب و زيبايي را ايجاد کند. به گفته دلخواه، در تئاترآنلاين بخش مهمي ‌که همان تاثير متقابل است را از دست مي‌دهيم؛ البته در شرايط فعلي تماشاي تئاتر براي زنده نگاه‌داشتن ياد آن خوب است، اما حس حقيقي اين هنر را در خود ندارد. وي با بيان اينکه البته نبايد گول سوءاستفاده‌هاي مجازي را نيز بخوريم، خاطرنشان کرد: برخي ادعاي آموزش بازيگري در فضاي مجازي را دارند که اين امکان وجود ندارد؛ در تدريس تئاتر بخش عملي بايد در کنار استاد آموزش داده شود البته بخش تئوري قابليت آموختن از فضاي مجازي را دارد، اما براي بخش عملي اين امکان فراهم نيست؛ من نيز در روزهاي گذشته با دانشجويان از طريق پرسش و پاسخ در ارتباط هستم تا بتوانيم در بخش تئوري آموزشي داشته باشيم، اما بخش عملي بايد به زمان حضور در دانشگاه موکول شود. اين کارگردان تئاتر با اشاره به نکات مثبت و منفي فضاي مجازي تصريح کرد: بهترين حقايق را مي‌توان در اين فضا مطرح کرد و هم مي‌توان فرهنگ و هنر را به ابتذال کشاند که اين روزها با انتشار برخي مطالب شاهد نابودي فرهنگ براي نسل جوان و جديد هستيم که بايد مراقب و آماده اين اتفاق باشيم.