جذب نقدینگی پراکنده با عرضه شستا در بورس
آرمانملي- زينب مختاري: بازار سرمايه ايران در سال گذشته، يکي از سودآورترين بازارهاي سرمايه جهان بوده است. استقبال مردم در دو سال اخير به نحو شگفتانگيزي شاخص اين بازار را از کمتر از 100هزار واحد (ابتداي 97) به 645هزار واحد رسانده است، البته موارد متعددي همچون نرخ فزاينده دلار، رخدادهاي سياسي داخلي و بينالمللي و مواردي از اين دست نيز در اين رشد موثر بوده است. با اين حال کارشناسان رويکرد حمايتگرانه دولت از تعميق بازار سرمايه و تشويق مردم براي خروج از بازارهاي سفتهبازانه و ورود آنها به بازار سهام براي تامين و توسعه صنايع داخلي را نيز بهعنوان يکي از عوامل مهم رشد بورس برميشمرند. «آرمانملي» در گفتوگو با حميد ميرمعيني- کارشناس بازار سرمايه- روند عرضههاي اوليه، تاثير آنها بر بورس و تاثير بازار سهام بر توسعه اقتصادي را بررسي کرده است که در ادامه ميخوانيد.
عرضههاي اوليه معمولا با استقبال معاملهگران مواجه شده و ميتوانند شاخص کل را در مسير صعودي قرار دهند. به طور کلي اين عرضههاي اوليه مانند شستا را به نفع بازار سرمايه ميدانيد؟
در واقع اين عرضههاي اوليه هم در کوتاهمدت و هم در ميانمدت به نفع بورس است. اما در مورد شستا بايد گفت در ميانمدت بر اساس اتفاقاتي که در اقتصاد کشور ميافتد، ممکن است سهم آن مقداري در بازار سنگيني کند. اما شستا در مجموع به دليل اينکه مقدار زيادي نقدينگي جذب ميکند، پاسخ مناسبي به تقاضاي دارندگان وجوه مازاد و جريان نقدينگي ميدهد و از طرفي در قيمت مناسبي هم عرضه شده است ميتواند به بازار عمق دهد. اين شرکت شايد اکنون بزرگترين شرکت بورسي ما محسوب شود و يک رکورد در بازار سرمايه است؛ از همين رو ظرفيت بازار را براي جذب نقدينگي پراکنده در جامعه را افزايش ميدهد. بنابراين ميتوان گفت عرضهاي که انجام شد به دلايل مختلفي از جمله آنها که گفته شد، خصوصيات شرکت ناشر و خصوصيات سهامدار عمده مزيتهاي زيادي ميتواند داشته باشد.
با اين عرضهها به نظر ميرسد بازار سرمايه از هر دو سمت عرضه و تقاضا با رونق روبهروست. تحليل شما از شرايط بازار چيست؟
انتظار ما اين بود که اين عرضههاي اوليه در سالهاي قبل هم انجام ميشد که بازار سرمايه عمق مناسبي پيدا کند و بتواند نقش خود را به نحو احسن در اقتصاد ايفا کند، اما به هر حال اگرچه سالهاي متمادي اين اتفاق نيفتاده و بازار سرمايه ما از عمق کافي برخوردار نبوده اما با وجود متوليان جديد و با توجه به نگاه جديدي که مسئولان اقتصادي کشور به نقش بازار سرمايه در اقتصاد پيدا کردند، به نظر ميرسد بازار سرمايه دارد به آن ماموريتهاي اصلي که بايد ايفا کند نزديکتر ميشود و اين حمايت مناسبيست. بازار سرمايه ما دارد از لحاظ بنيادي و محورهاي توسعه تقويت ميشود. مردم در چند ماه اخير استقبال خوبي داشتهاند و بايد از اين استقبال نهايت استفاده صورت گيرد. هم مسئولان اقتصادي و هم مسئولان بورس از سازمان بورس گرفته تا شرکتهاي بورس و فرابورس بايد اين فرصت را غنيمت بشمرند.
فوايد تعميق بازار سرمايه چيست؟
اگر اين بازار عمق پيدا کند و جريان منصفانهاي در آن شکل گيرد، کارايي و شفافيت افزايش پيدا ميکند و در نهايت، اقتصاد کشور منتفع خواهد شد. يکي از مهمترين فوايد و مزاياي توسعهيافتگي بورس اوراق بهادار ما، جلوگيري از فساد است. همچنين افزايش کارايي و تامين مالي مناسب بنگاههاي اقتصادي از نتايج مثبتيست که ما را قانع ميکند که بازار سرمايه براي اقتصاد کشور ميتواند منافع ايجاد کند و در حوزههاي مختلف اقتصاد نقشآفريني کند.
بورس چگونه در توسعه اقتصادي اثرگذار خواهد بود؟
شايد در کشور ما سياستورزي مهمترين جنبه حيات تلقي شود اما در جهان، اين اقتصاد است که مهمترين جنبه حياتي کشورها محسوب ميشود و اگر اقتصاد هر کشوري درست شود، بقيه جنبههاي توسعه هم اتفاق ميافتد. تحقيقات مختلف نشان داده است که بازار سرمايه در توسعه اقتصادي کشورهاي پيشرو نقش بسيار مهمي را بازي کرده است که ميتواند در کشور ما نيز اتفاق بيفتد. البته بهتر است اين روند نه فقط روي رشد شاخص بلکه روي بحثهاي مهمتري مانند افزايش ارزش بازار، افزايش نقش بازار در تامين مالي بنگاههاي اقتصادي، سهمي که بايد از بازارهاي موازي بگيرد و تامين مالي طرحها و پروژهها متمرکز شود. با روندي که پيش ميرويم و با توجه به اينکه رئيسجمهوري هم در مورد بورس و عرضه اوليه شستا صحبت کرد، به نظر ميرسد يک نگاه و حمايت جديد و خوب از سمت دولت و حاکميت نسبت به بازار سرمايه در حال وقوع است که به نفع مردم، شرکتهاي بورسي و فعالان اقتصادي هم هست. بنابراين از توسعه بازار سرمايه همه آحاد جامعه ميتوانند بهرهمند شوند و يکي از جنبههاي مهم آن هم ميتواند همين عرضههاي اوليه باشد.
آيا بورس ايران کشش اين ميزان استقبال و هجوم نقدينگي را دارد؟
همانگونه که عرض کردم ما عمق کافي را در گذشته نداشتهايم. البته قوانين و مقررات معاملاتي ما که به آن ريزساختارهاي بازار ميگويند، همچنين برخي از جنبههاي پذيرش و عرضه و برخي جنبههاي نرمافزاري و سختافزاري بازار سرمايه همچنان دچار اشکال و ايراد است و همچنان نقايصي وجود دارد. اين نقايص از گذشته هم وجود داشته و بازار سرمايه همچنان آنها را با خود حمل ميکند. ما به واسطه اين رويکرد جديد مردم به بازار سرمايه بايد مجبور شويم که اين نقايص را برطرف کنيم. بايد با استفاده از افزايش عرضههاي اوليه، افزايش ميزان سهام شناور، افزايش دسترسي آحاد ملت به بازار سرمايه و ايجاد ابزارهاي جديد معاملاتي، عمق بازار را افزايش دهيم. از طرفي بحث کارايي و شفافيت بازار دچار اشکال بوده و اطلاعات بعضا به صورت متقارن ارائه نميشده است که همه اينها بايد در آينده نزديک با استفاده از مقررات سختگيرانه درست شود و شفافيت بازار به حد اعلايي که در بازارهاي توسعه يافته است دست پيدا کند تا که امنيت سرمايهگذاري هم حفظ شود. همچنين هسته معاملاتي بازار که گاه در بازار دچار مشکل ميشود بايد بلافاصله تقويت، تصحيح و اصلاح شود تا يک بازار منصفانه، کارا و پاک براي همه افراد ايجاد کنند تا از اين منظر يک ياز ابعاد عدالت اقتصادي پيادهسازي شود. شرکتهايي که در بازار سرمايه ما پذيرش شدهاند هم جزو بهترين شرکتهاي فعال در اقتصاد کشور هستند که از ظرفيتهاي همين کشور استفاده ميکنند و مردم بايد بتوانند از آنها منتفع شوند که يکي از راههاي آن همين بحث سهامدارشدن، سهام عدالت و امثال اينهاست.
