امنيت افغانستان؛ - الان ايران بايد ميانجي شود
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: در روزهاي اخير شاهد تحرک ديپلماتيک جمهوري اسلامي ايران در راستاي حل و فصل بحران افغانستان بودهايم و در اين راستا وزير امورخارجه کشورمان گفتوگوهايي با مقامات روسيه، هند، قطر و ترکيه داشته است؛ گفتوگوهايي که در خصوص آخرين تحولات بحران سياسي در افغانستان، خصوصا روند صلح در اين کشور رقم خورد. کشوري که تصور ميشد پس از به سرانجام رسيدن مذاکرات با طالبان روزهاي بهتري را سپري کند اما تحليف همزمان دو رئيسجمهور سبب شد همگان به اين باور برسند که تنها مشکل اين کشور طالبان نيست و براي رهايي از بحران سياسي و امنيتي بايد مسيري طولاني را پشت سر بگذارد. کشوري که همواره با بحرانهاي متعدد روبهرو بوده است؛ کشوري که اين روزها بيش از هر چيز ديگري به وحدت و انسجام نياز دارد. در راستاي بررسي تحرکات ديپلماتيک ايران براي تحقق ثبات در اين کشور و حل بحران سياسي فعلي، «آرمان ملي» گفتوگويي با پيرمحمد ملازهي، کارشناس مسائل بينالملل داشته است که در ادامه ميخوانيد.
با توجه به تحرکات ديپلماتيک اخير ايران و ايالات متحده پيرامون حل بحران سياسي افغانستان، چه آيندهاي براي دولت اين کشور متصور هستيد؟
در زماني که طالبان و ايالات متحده توافقنامهاي در قطر به امضا رساندند و گامهايي در راستاي ايجاد صلح و ثبات در افغانستان برداشتند، ملاعبدالغني برادر نکته قابلتاملي در مورد نقش ايران در ايجاد صلح در افغانستان گفت و آن، اين بود که درست است که ايران به صورت مستقيم در مذاکرات طالبان و آمريکا حضور نداشته اما در زمينهسازي اين مذاکرات نقشي اساسي داشته است و از ايران پس از به نتيجه رسيدن مذاکرات تشکر کرد. در شرايط کنوني که افغانستان در يک بنبست سياسي گرفتار شده است و دو گروه طرفدار عبدا... عبدا... و دموکراتهاي طرفدار اشرف غني هر دو مدعي پيروزي در انتخابات هستند و هر دو دولتهايي مستقل براي خود تشکيل دادهاند، در اين زمان خليلزاد نماينده ويژه آمريکا در امور افغانستان وارد اين عرصه شده و يک ميانجيگري ميان هر دو رئيسجمهور افغانستان انجام داده است. پس از اين صحبتها بود که جدالها خاتمه يافت و هر دو دولت تشکيل دادند؛ اما آنچه مشخص است اينکه وجود دو دولت در يک کشور امکانپذير نيست و خليلزاد در ادامه ورود خود به اين بحران پيشنهادهايي به طرفين دعوا داده است که ميتواند تا حدودي اين بحران را حل کند. فرمول خليلزاد هنوز به صورت کامل عملي نشده، اما توافقات اوليه حول محور آن ايجاد شده است.
جزئيات طرح مذکور چيست و آيا به سرانجام خواهد رسيد؟
طبق اين طرح اشرف عبدالغني به عنوان تنها رئيسجمهور کشور افغانستان منصوب ميشود و عبدا... عبدا... به عنوان رئيس شوراي صلح به امور خود ادامه ميدهد. اگر توافق مذکور صورت پذيرد، طبق آن 50 درصد دولت را عبدا... عبدا... انتخاب ميکند و 50 درصد ديگر توسط اشرف عبدالغني منتصب خواهند شد. در رابطه با چهار وزارتخانه اصلي کشور افغانستان نيز با توافق و مشورت با يکديگر؛ مسئولاني را براي آنها انتخاب ميکنند. در رابطه با انتصاب مقامات محلي و واليهاي هر بخش از افغانستان نيز اين اتفاق خواهد افتاد که در مناطقي که بيشترين راي را عبدا... عبدا... آورده است، مقامات محلي توسط وي انتخاب ميشوند و در ساير مناطق نيز مقامات محلي و حاکمان استانها توسط اشرف عبدالغني منصوب ميشوند. کليات اين طرح چنين اصولي دارد و جزئيات بيشتر آن همچنان مشخص نيست اما آنچه مشخص است اينکه توافق نهايي در اين زمينه بهزودي انجام خواهد شد. اين طرح تا حدودي به طرح جان کري که در سال 2014 منجر به تشکيل دولت وحدت ملي شد، شباهت دارد.
در اين ميان رايزنيهاي اخير ظريف چه نقشي ايفا خواهند کرد؟
دستگاه ديپلماسي کشورمان در زمان مناسب وارد عرصه سياسي حل بحران افغانستان شده است و مذاکراتي با مقامات و مسئولان کشورهاي مهم و موثر منطقه داشته که از جمله آنها ميتوان به روسيه، قطر ترکيه و هند اشاره کرد. در زمان حال شرايط به گونهاي است که ايران ميتواند به عنوان يک ميانجي ايفاي نقش کند. در گذشته دستگاه ديپلماسي ايران به خوبي نميتوانست به اين عرصه ورود کند و همواره چالشهايي در اين مسير وجود داشت اما در زمان حال با توجه به اينکه ايران به اين نتيجه رسيده که امنيت مرزهاي شرقي اين کشور در گرو امنيت کشور افغانستان است قطعا تلاشهاي بيشتري براي ايجاد ثبات در اين کشور خواهد کرد. ايران به خاطر جايگاه ويژه و ارتباطي که با هر سه گروه حاکم بر افغانستان دارد ميتواند در اين عرصه موفقتر از ساير کشورها ظاهر شود. در همين راستا وزير امور خارجه ايران در گفتوگويي تلفني با حنيف اتمر، سرپرست وزارت امور خارجه افغانستان بر گسترش همکاريهاي دوجانبه تاکيد کرد و راهکارهاي پيشرو را مورد بررسي قرار داد. ظريف تاکيد بر لزوم وحدت در بين گروههاي مختلف افغانستان و برقراري صلح و ثبات در اين کشور را در دستور کار قرار داده است.
اهميت افغانستان براي جمهوري اسلامي ايران در چه زمينههايياست؟
در وهله اول ايران به علت مناسبات عميق فرهنگي و ديني که با کشور افغانستان دارد، همواره اين کشور را به عنوان دوست و برادر خود ميداند و خواهان امنيت اين کشور بوده است. از سوي ديگر تاثير مستقيم امنيت افغانستان بر ايران نيز غيرقابل انکار است و همواره ميتواند منجر به توسعه اقتصادي طرفين شود؛ به خصوص در مناطق مرزي که با چالشهاي اقتصادي و امنيتي متعددي مواجه هستند. اين موارد تنها قسمت کوچکي از ارتباط تنگاتنگ اين دو کشور را نشان ميدهد که در بستر تاريخ همواره وجود داشته است.
