دریچه مجازی برای رهایی فرهنگ از قرنطینه
شيوع ويروس کرونا که به خانهنشيني ميليونها انسان در سراسر جهان بهمنظور قطع زنجيره انتقال اين ويروس مرگبار منجر شده، اين روزها بازار فعاليتهاي فرهنگي در فضاي مجازي را از هميشه داغتر کردهاست. همزمان با گسترش ويروس کرونا در جهان، مردم، بهويژه در کشورهايي که همهگيري ويروس در آنها بيشتر است، چندين هفته است که در خانه ماندهاند و قرنطينهاي بيسابقه را تجربه ميکنند؛ قرنطينهاي که ميتواند براي برخي بهويژه آن دسته از افراد که بيش از ديگران به حضور در جامعه و انجام فعاليتهاي اجتماعي عادت داشتهاند کسالتآور شود. ايرنا نوشت، در اين شرايط آنچه توانست طي زمان قرنطينه مرهمي باشد بر دلتنگي و تنهايي انسانها، امکانات ارتباطي ارزشمندي بود که محيط اينترنت و فضاهاي مجازي در اختيار آنان قرار داد؛ تا جايي که اين روزها بيش از هر زمان ديگر پرده از اهميت تکنولوژيهاي مبتني بر وب به ويژه نسل جديد آنها يعني فضاهاي مجازي موبايلي برداشته شده است. علاوه بر اينکه استفاده از فضاهاي مجازي در دوران قرنطينه جهاني ناشي از همهگيري ويروس کرونا، امکان ديد و بازديد افراد با يکديگر را فراهم آورد و از دلتنگي آنان براي اعضاي خانواده و دوستانشان کاست، اين فضاها حالا بستر شکلگيري رويدادهاي فرهنگي سرگرمکننده براي کاربراني شده که در قرنطينه به سر ميبرند. بازديد مجازي از موزهها و نمايشگاهها، برگزاري تورهاي سياحتي مجازي براي سفر مجازي کاربران به گوشه و کنار جهان و ديدن جاذبههاي سياحتي کشورهاي مختلف، برگزاري کنسرتهاي مجازي موسيقي و برگزاري کارگاههاي فرهنگي، هنري از جمله اتفاقهاي قابلتاملي بود که در دوراني که کرونا به جان جهان افتاده توانست کمي از فشار رواني اين رويداد بر جامعه جهاني بکاهد.
موزهگردي مجازي
در اين روزهاي کرونايي درهاي تعدادي از موزهها در ايران و جهان روي مردم باز است تا بتوانند بهطور مجازي از گنجينههاي تاريخي و هنري جهان ديدن کنند. در ايران، بازديد مجازي از موزه «ايران باستان» به عنوان يکي از قديميترين موزهها که در دوره پهلوي نخست ساختهشد، ميسر است. در درگاه اينترنتي بازديد از موزه ايران باستان همچنين امکاني فراهم است که علاوه بر تماشاي سالنها و راهروهاي موزه، بتوان از برخي اشياي مهم موزه به صورت سهبعدي ديدن کرد. موزه «بانک ملي ايران» ايران هم تور مجازي دارد و از طريق آن، هم مي شود عمارتهاي تاريخي را از بيرون به تماشا نشست و هم ميشود از اشيا داخل سالنها به خوبي بازديد کرد. مجموعه کاخموزههاي «سعدآباد» تهران هم در سايت خود بخشي را به بازديد مجازي و 360درجه از ويترينهاي اشياي موزههاي داخل اين مجموعه اختصاص داده است. شمار ديگري از موزههاي ايران چون باغموزه «نگارستان» و موزه «ميراث روستايي گيلان » هم اگر چه بازديد مجازي ندارند اما در تارنماهايخود تصاوير ملموسي از اشيا و ديدنيهاي اين موزهها قرار دادهاند که با تماشاي اين تصاوير ميتوان تا اندازه زيادي با حال و هواي موزههاي مذکور آشنا شد. شماري از موزهها چون موزه «نقشه تهران»، کتابخانه و موزه ملي «ملک» و موزه «فرش ايران» هم در اين روزهاي کرونايي ويدئوهايي از گنجينههاي خود را درون تارنماهايشان قرار داده و در ديد عموم گذاشتهاند. به غير از موزههاي ايران، بسياري از موزهها در جهان نيز اين روزها تور مجازي برگزار ميکنند. «بريتيش ميوزيوم» يا همان موزه بريتانيا که در لندن واقع است يکي از اين موزههاست که ميتوان ساعتها در آن گشتوگذار کرد. گوگل نيز در حال و روز کرونايي جهان، تورهاي فرهنگي برگزار ميکند که اين تورها امکان بازديد از موزههايي چون موزه «ون گوگ» آمستردام هلند، موزه «هنر» سائوپائولو برزيل و موزه «پرگامون» برلين را مهيا کنند.
فعاليت مجازي کتابخانههاي عمومي
با ادامه تعطيلي کتابخانههاي عمومي در شهرهاي مختلف به دليل خطر انتقال کرونا از طريق مبادله کتاب، «عليرضا مختارپور» دبيرکل نهاد کتابخانههاي عمومي کشور، بهتازگي از ادامه فعاليتهاي کتابخواني و کتابخانهها در فضاي مجازي با وجود تعطيلي کتابخانهها خبر داده است. وي ضمن تشريح اقدامات نهاد متبوعش در روزهاي تعطيلي کتابخانهها گفته است: در حال حاضر ما برنامههايمان را از طريق فضاي مجازي دنبال ميکنيم؛ از جمله دهمين جشنواره کتابخواني رضوي که هر ساله با همکاري بنياد فرهنگي هنري بينالمللي امام رضا عليهالسلام و فعاليت نهاد کتابخانههاي عمومي کشور برگزار ميشود. اين جشنواره بزرگترين مسابقه کتابخواني کشور از نظر ميزان مشارکت کننده است که سال گذشته بيش از يک ميليون و 300 هزار نفر در آن شرکت کردند. مختارپور در ادامه تاکيد ميکند: دهمين دوره اين جشنواره در حال برگزاري است و ما با همکاري ناشران توانستيم نسخههاي الکترونيکي کتابهاي اين مسابقه را در فضاي مجازي بارگذاري کنيم و اين مسابقه در حال برگزاري است. گفتني است، طبق اعلام مرکز روابط عمومي و اطلاعرساني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، دهمين دوره جشنواره کتابخواني رضوي، جشنواره مرورنويسي ويژه کتابداران و کارکنان کتابخانههاي عمومي کشور با محوريت کتاب «چگونه مرور کتاب بنويسيم؟»، معرفي کتاب توسط کتابداران، مسابقه نقاشي «کرونا را شکست ميدهيم» ويژه کودکان، پويش «هر کتابدار يک کتابخوان»، پويش ملي «هر خانه يک کتابخانه» و پويش و مسابقههاي مختلف کتابخواني که توسط ادارات کل استاني نهاد و با ظرفيتهاي موجود در استانها برگزار ميشود. از جمله اين پويشها ميتوان به پويش «خانواده کتابخوان» و «در خانه ميمانيم، کتاب ميخوانيم، کرونا را شکست ميدهيم» در استان خراسان رضوي، «تهديد کرونا، فرصت کتابخواني» در استان البرز، مرحله دوم مسابقه کتابخوان مجازي «مرا بخوان» و پويش «خانه بمانيم، کتاب بخوانيم» در کتابخانههاي عمومي استان فارس و برگزاري محفل ادبي «فيض» توسط اداره کل کتابخانههاي عمومي استان تهران با حضور شاعران برجسته و نام آور کشور در فضاي مجازي اشاره کرد.
سفر با تورهاي مجازي
لغو سفرهاي تفريحي و تعطيلي بسياري از مراکز گردشگري در سراسر جهان يکي ديگر از تبعات گسترش ويروس کرونا بودهاست. در کشور ما نيز اين اتفاق که با تعطيلات نوروزي همراه شد موجب لغو بسياري از سفرها شده است. در اين شرايط اما با کمک اينترنت، فضاي مجازي و سرويسهايي که تورهاي مجازي ارائه ميدهند ميتوان به نقاط مختلف جهان سفر کرد و به صورت زنده يا به کمک شبيهساز سهبعدي از طريق گوگل، گشتوگذاري در مناطق ديدني جهان انجام داد. با کمک تورهاي مجازي ميتوانيد به نقاطي سر بزنيد و آنجا را بگرديد که شايد هرگز امکان سفر به آنجا را در ذهن خود متصور نبودهايد. از گشت و گذار زنده در فضا و خيابانهاي کشورهاي مختلف تا سواحل مديترانهاي و نقاط مختلف ايران.
کنسرتهاي مجازي
کنسرتهاي آنلاين يکي ديگر از اتفاقهاي سرگرمکننده در دوران خانهنشيني مردم به دليل شيوع کرونا بود که تجربه شادي جمعي به شکلي مجازي را براي مردم کشورمان فراهم کرد. اين کنسرتها به همت معاونت اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران با همکاري دفتر موسيقي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از هشتم فروردين ماه به مدت 15 شب در برج ميلاد تهران برگزار شد. کنسرتهاي آنلاين با اجراي هنرمنداني چون اميد حاجيلي، مهدي جهاني، روزبه بماني، گروه استاد اسداللهي، رضا يزداني، گروه رستاک، حميد عسگري، گروه گيل و آمارد (ناصر وحدتي)، مهدي يغمايي، گروه ژوانا (سعدا... نصيري)، حميد حامي، ليان، سينا سرلک، اشوان (اشکان خدابندهلو) و بدون حضور تماشاگر برگزار شد و به صورت زنده از سايت هاي تيوا www . tva . tv ، فيلم نت، ارمغان، گروه پيشتاز، هاشور، رسانه مهر، پويا رسانه، آي سينما، سينماي همراه، رسانه لحظه و گپ فيلم آپارات قابل مشاهده بود. بيشک فضاي مجازي در بحران کرونا که چندماهي است دامنگير جهان شده و مناسبات اجتماعي در کشورهاي مختلف را مختل کرده تا اندازه زيادي توانست به ياري مردم جهان بيايد و از تنهايي، کسالت و دلتنگي آنان بکاهد. در اين شرايط بسياري از افراد توانستند تا حدي به پويايي خود ادامه دهند و فعاليت اجتماعي و فرهنگي داشته باشند. در دوران کرونا ميتوان گفت بيش از هر زمان ديگر پرده از کارکردهاي مثبت اينترنت و فضاهاي مجازي برداشته شد. بيترديد برگزاري رويدادهاي فرهنگي در فضاي مجازي ميتواند جايگزين مناسبي براي فعاليتهاي فرهنگي افراد در جامعه باشد و در راه قطع زنجيره انتقال بيماري کرونا در کشورهاي مختلف کمکرسان شود.
