بنیاد مستضعفان انجام وظیفه کرده استیا کمک؟
روابط عمومي بنياد مستضعفان اعلام کرده، اين نهاد تاکنون 168 ميليارد تومان براي مقابله با شيوع کرونا هزينه تخصيص داده است. حال اين پرسش پيش ميآيد آنچه اين بنياد انجام داده، بخشي از رسالت و هدف مؤسسانش بوده است يا همچون تعبير اغلب رسانهها، بايد آن را کمک تلقي کرد؟ ايرناپلاس نوشت؛ يک ماه و نيم از انتشار خبر شيوع کرونا در ايران ميگذرد. هر روز که از همزيستي اين ويروس با جامعه ميگذرد، چهره طبقاتي جامعه آشکارتر ميشود. دستفروشان همچنان در خيابانها و قطارهاي مترو فعاليت ميکنند، خبري درباره اعتصاب کارگران کورهپزخانههاي جنوب تهران به دليل عدم تعطيلي منتشر شده است، روزانه اخبار متعددي از تعديل نيروي کار کارخانهها و شرکتهاي خصوصي منتشر ميشود. حتي ايرج حريرچي، معاون وزير بهداشت نيز چندي قبل زبان به اعتراف گشود و گفت: «اگرچه ويروس کرونا فقير و غني نميشناسد، ولي اثرات اقتصادي آن بر فقرا بسيار شديد است». در اين ميان مسئولان دولت، ازجمله رئيس بانک مرکزي اعلام کردهاند تحريمها، دولت را براي مقابله با کرونا در تنگنا قرار داده است؛ به همين دليل از صندوق بينالمللي پول درخواست وام پنج ميليارد دلاري کردهاند. اسحاق جهانگيري معاون اول رئيسجمهور، چندي پيش ضمن اعلام آنکه «وزارت تعاون مأمور شده است به سه ميليون نفر که هيچ شغلي ندارند و عمدتا دستفروش بودهاند، ماهانه 200 تا 600 هزار تومان پرداخت کند» از خيرين و نهادهاي حمايتي ازجمله کميته امداد و بهزيستي خواست به ميدان بيايند.
کمک يا رسالت؛ مساله اين است!
اين روزها بنياد مستضعفان، يکي از کليدواژههاي پرتکرار در رسانههاست و جستوجويي در مطالب منتشر شده نشان ميدهد اخبار اخير اين نهاد، اغلب معطوف به هزينههايي است که بنياد براي حمايت از اقشار آسيبپذير و فرودست انجام داده است. چهارشنبه هفته گذشته، روابط عمومي بنياد مستضعفان در خبري اعلام کرد «اين نهاد 400 ميليارد ريال به حساب کميته امداد امام خميني(ره) و 200 ميليارد ريال هم به حساب سازمان بهزيستي واريز کرد تا اين دو نهاد حمايتي، اين مبلغ را براي حمايت از اقشار آسيبپذير با اولويت ساکنان مناطق حاشيهنشين، مناطق محروم و افرادي که فاقد هرگونه پوشش حمايتي هستند هزينه کنند». بر اساس گزارشهاي منتشرشده توسط روابط عمومي بنياد، در هفته دوم اسفندماه 98، براي رفع کاستيها و تجهيزات حفاظتي کادر درماني، روزانه 1000 دست لباس ايزوله و مايع ضدعفونيکننده با ظرفيت 18 هزار بطري و 1000 پرس غذاي طبخ شده توسط اين نهاد در بيمارستانها توزيع شد. تجهيز يک نقاهتگاه با ظرفيت 400 نفر، تخصيص 24 دستگاه آمبولانس به ستاد ملي کرونا، تخصيص پنج دستگاه ونتيلاتور (دستگاه تنفس مصنوعي) و دو دستگاه الکتروشوک به بيمارستانهاي استان گلستان، تخصيص 40 ميليارد تومان به کميته امداد و بهزيستي براي تهيه و توزيع بستههاي بهداشتي ميان مددجويان اين دو سازمان و عدم دريافت اجاره بهاي واحدهاي تجاري اين نهاد از مستأجران، بخش ديگري از اقدامات اين نهاد است. نکته جالب اين است که تمامي فعاليتهاي مادي بنياد مستضعفان در راستاي مقابله با کرونا در اخبار، به «کمک» تعبير ميشوند. به نظر ميرسد تخصيص بودجه به اقشار فرودست و ضعيف نه رسالت اصلي اين بنياد بلکه فعاليتي فوقبرنامه است. از اين رو، نگاهي به پيشينه تأسيس اين بنياد و اساسنامه آن ميتواند به شفافتر شدن رسالت آن کمک کند.
تأسيس بنياد
ماجرا به اسفندماه سال 57 و فرمان امام خميني (ره) براي تأسيس اين نهاد بازميگردد؛ هدف از تأسيس بنياد مستضعفان مصادره و متمرکز ساختن اموال خاندان پهلوي و وابستگان آنها به حکم دادگاه انقلاب به نفع محرومان اعلام شد. بنياد مستضعفان که از ابتدا با همين نام کار خود را آغاز کرد، در دورهاي با بنياد جانبازان ادغام شد و نام جانبازان در کنار مستضعفان نشست؛ اما بعد، با حذف اين نام، بخش جانبازان به بنياد شهيد و امور ايثارگران پيوست و بنياد مستضعفان به نام اوليه خود بازگشت. بر اساس اساسنامه اين بنياد که سال 58 به تصويب شوراي انقلاب رسيد، اهداف اين بنياد عبارت است از: «متمرکز ساختن کليه وجوه نقد و سهام و اوراق بهادار و اموال منقول و غيرمنقول خاندان پهلوي و تمام اشخاص حقيقي و حقوقي که با وابستگي به اين خاندان ثروتهاي نامشروع به دست آوردهاند و دادگاه انقلاب حکم استرداد اموال مزبور را صادر کرده و ميکند يا حکم اداره موقت آن اموال را صادر مينمايد در بنياد و تملک آنها از طرف مستضعفان و اداره و بهرهبرداري آنها اعم از اين که در داخل يا خارج کشور باشد.
چالشهاي شفافيت
طي سالهاي اخير موضوع عدم شفافيت اموال، منابع و درآمدهاي اين بنياد و برخي نهادهاي عمومي ديگر مطرح شده است؛ موضوع عدم پرداخت ماليات از چالشهاي اخير اين مجموعه بوده است. براساس اطلاعات منتشر شده در سايت اين مجموعه، بنياد مستضعفان علاوه بر اموال مصادره شده، داراي 12 هلدينگ و مجموعاً 175 شرکت اقتصادي است. حال بايد پرسيد آيا آنچه بنياد مستضعفان در راستاي مقابله با بيماري کرونا و تجهيز گروههاي فرودست جامعه انجام داده، چيزي جز وظيفه و رسالت آن بوده است يا همچنان مانند اکثريت رسانهها، آنها را بايد کمک تلقي کرد؟ گرچه اگر همين انجام وظيفه نيز سالم، شفاف و کارآمد انجام شود، انتظار بسياري از مردم را برآورده ميکند.
