آرمان ملي: با تشديد تحريمهاي آمريکا عليه ايران و به حداقل رسيدن فروش نفت کشور در سال گذشته، دولت درآمدهاي مالياتي را جايگزين نفت کرد و در لايحه بودجه 98 بيشتر تمرکز خود را بر افزايش وصول ماليات گذاشت. بر اين اساس در بودجه تصويبي سال گذشته درآمدهاي مالياتي حدود 5/153 هزار ميليارد تومان پيشبيني شد. با اينکه مرکز پژوهشهاي مجلس در ابتداي امر گزارشي منتشر کرد که نشان ميداد حدود 96 درصد از اين رقم پيشبينيشده محقق ميشود؛ اما اکنون که سال 98 پايان يافته، بررسي نشان ميدهد که ماليات اخذشده از رقم پيشبينيشده در بودجه هم فراتر رفته است. چنانکه طي سال گذشته در مجموع 143 هزار ميليارد تومان وصول ماليات و 25 هزار ميليارد تومان عوارض از محل قانون ارزشافزوده انجام شده که نشان از تحقق 102 درصدي درآمدهاي مالياتي در اين سال دارد. همچنين مجموع اين مالياتها نسبت به سال 97 رشد 31درصدي داشته است.
ماليات يکي از مهمترين ابزارهايي است که در هنگام تحريم به کمک دولت است. درست در هنگامي که آمريکا تلاش خود را براي تشديد تحريمها عليه اقتصاد ايران افزايش داد و فروش نفت ايران را به حداقل خود رساند، درآمدهاي مالياتي کشور رشد 31 درصدي را تجربه کرد. حال با توجه به برنامههايي که دولت براي اجرا در سال جاري در دستور کار قرار داده، به نظر ميرسد در سال 99 شاهد رشد هر چه بيشتر مالياتها هم باشيم. البته در شرايط کنوني کرونا وصول ماليات را با مشکلاتي مواجه ساخته و دولت هم براي حمايت از کسبوکارها سه ماه دوره تنفس اعلام کرده است، با اين حال به نظر ميرسد با فروکشکردن تب کرونا در ايران، بار ديگر درآمدهاي مالياتي افزايش يابد. البته تلاش دولت بر اين است که در اين راه بهجاي فشار به کسبوکارهاي توليدي و افزايش تعرفههاي مالياتي، تور مالياتي را بگستراند و با تعريف پايههاي جديد، افرادي که فعاليتي غيرمولد در ايران را دارند را شناسايي کند تا با يک تير دو نشان بزند. يعني علاوه بر افزايش درآمدهاي خود، فعاليت سوداگرانه در بازارهاي مولد و غيرمولد را به حداقل برساند. البته در اين زمينه همچنان اين توليدکنندگان و فعالان قانوني کسبوکارها هستند که بيشترين ماليات را به دولت ميپردازند. هنوز سوداگران ارز، سکه، طلا و صاحبان خانههاي خالي از پرداخت ماليات به شکل پايهاي معاف هستند و بهطور خاص تحت شمول قرار نگرفتهاند. البته اين افراد با ترفندهاي مختلف ميتوانند شناسايي خود را با سختي مواجه سازند، اما اگر ارادهاي جدي در اين زمينه وجود داشته باشد، قطعا با راهاندازي سامانههاي جامع و بهروز ميتوان بهراحتي اين افراد را هم تحت شمول ماليات قرار داد.
تحقق 102درصدي درآمدهاي مالياتي
تاکيد دولت بر افزايش درآمدهاي مالياتي باعث شده تا سختگيريها در اين زمينه هم افزايش يابد. به طوري که رئيس سازمان امور مالياتي در جلسهاي با حضور معاون اول رئيسجمهوري از تحقق 102درصدي درآمدهاي مالياتي خبر داد. اميدعلي پارسا با تاکيد بر اين موضوع، اظهار کرد: اين در حالي است که متوسط رشد درآمدهاي مالياتي در پنج سال گذشته 21 درصد بوده است. او با اشاره به اين که رشد درآمد مالياتي مشاغل بدون تغيير نرخ، 94 درصد بوده است، افزود: اين افزايش درآمد مالياتي تنها با 30 درصد افزايش رسيدگيها در سال 98 در مقايسه با سال 97 حاصل شده، ضمن اينکه سهم ماليات از 37 درصد منابع بودجه عمومي به 54 درصد افزايش يافته است.