پيامدهاي ناگوار گسترش اپيدمي کرونا بر حقوق اساسي مردم در اروپا

بخشي جدايي‌ناپذير از حقوق بنيادين مردم کشورهاي اروپايي در بحران کرونا آسيب ديده است. به نظر آژانس حقوق اساسي اتحاديه اروپا آزادي‌هاي اساسي مي‌تواند به خاطر تندرستي مردم موقتا تعطيل شود اما اين نبايد عادي و هميشگي تلقي شود. به گزارش شبکه خبري دويچه‌وله، قوانين بين‌المللي اجازه مي‌دهند که حقوق بنيادين مردم براي گذار از يک بحران براي مدتي محدود تعطيل شود؛ اما اين امر را نبايد طبيعي و ابدي تلقي کرد. نهاد نظارت بر حقوق اساسي وابسته به اتحاديه اروپا در گزارشي تازه نگراني خود را نسبت به پايمال شدن حقوق اساسي مردم در پرتو پيکار با بيماري کوويد19 ابراز کرده است. آژانس حقوق بنيادين در نخستين گزارش خود درباره بحران کرونا گفته است که کمابيش تمام کشورهاي اروپايي براي رويارويي با اپيدمي کرونا بخشي از حقوق اساسي شهروندان خود را نقض کرده‌اند. کارشناسان حقوق اساسي محدوديت‌هاي کنوني را براي مقابله با پاندمي کرونا قابل‌ توجيه مي‌دانند، اما در عين حال تأکيد مي‌کنند حقوقي مانند آزادي تجمع و تحرک، حق بهداشت و کار از حقوق اساسي مردم هستند که بايد با احتياط فراوان محدود شوند، اثرات اين امر بايد روشن باشد و تنها براي مدتي معين اعمال شود.‌ کارشناسان در گزارش تازه موارد متعدد نقض حقوق بنيادين را برشمرده‌اند. آنها يادآور شده‌اند که با توجه به سرعت گسترش اپيدمي کرونا آنها نمي‌توانند درباره چندوچون محدوديت‌هاي اعمال شده به دقت داوري کنند. در گزارش کنوني تنها عمليات دولت‌هاي اروپايي در ‌فاصله اول فوريه تا 20 مارس 2020 مد نظر قرار گرفته است.

محدوديت‌هاي ناگزير

مارتا اشتيکينگز، از مولفان گزارش تازه درباره حقوق اساسي شهروندان اروپا مي‌گويد: «درباره اثرات محدوديت‌هاي اعمال شده بايد گفت که از سويي شامل همه مردم مي‌شوند اما از سوي ديگر برخي از گروه‌ها زير فشار بيشتري قرار مي‌گيرند». او مثال مي‌زند که افراد ساکن خانه سالمندان، زندانيان و پناهجويان مقيم اردوگاه‌ها آشکارا فشار بيشتري متحمل مي‌شوند. او تأکيد مي‌کند که رفت و آمد اين افراد به شدت محدود شده و آنها در محدوديت بيشتري فرو رفته‌اند. براي جبران اين وضعيت در برخي از کشورها امکانات ارتباطي بيشتري براي زندانيان گذاشته شده يا برخي از آنها قبل از پايان محکوميت آزاد شده‌اند.

مخاطرات جنبي قرنطينه‌نشيني

پيامدهاي ناگوار بحران کرونا به فشارهاي اعمال شده از سوي دولت‌ها محدود نمي‌شود، بلکه عوارض ديگري دارد. براي نمونه از زمان اجراي قرنطينه، شمار خشونت خانگي به مراتب بيشتر شده است؛ تا آنجا که برخي از کشورها پايگاه هاي تلفني براي مراجعه و رسيدگي به اين موارد برپا کرده‌اند. در برخي از کشورها مواردي از بيگانه‌ستيزي ديده مي‌شود، که قربانيان آن بيشتر افراد با هويت خاور دور هستند. برخي از سياستمداران راست‌گرا آشکارا و با لحني تحقيرآميز از خطر شرق سخن گفته‌اند. به نظر کارشناسان حقوق اساسي در حوزه صنعت و بازار کار نيز پديده‌هاي ناشايستي ديده مي‌شود. از آنجا که فعاليت و درآمد بسياري از رشته‌هاي صنعتي بر اثر شيوع کرونا به خطر افتاده است، بسياري از کارفرمايان به پايمال کردن حق کارکنان خود روي آورده‌اند و براي نمونه مايل نيستند که آنها از حقوق خود آگاهي داشته باشند. ادارات مسئول بايد مراقب باشند و بدانند در شرايط دشوار کنوني برخي از کارفرمايان مي‌کوشند به شکل خودسرانه کارکنان را اخراج و حقوق صنفي آنها را پايمال کنند. در شرايط گسترش کرونا، در کشورهاي اروپايي، غير از سوئد، تمام مدارس تعطيل شده‌اند؛ بايد مراقب بود که اين امر عادي تلقي نشود و دولت‌ها از اين امر براي کاستن از بودجه آموزش و پرورش سوءاستفاده نکنند. وظيفه دولت‌هاست که تمام شهروندان، از همه لايه‌هاي اجتماعي و فرهنگي، حتما به اطلاعات کافي درباره گسترش کرونا دسترسي داشته باشند. هيچ‌کس نبايد به خاطر زبان مادري يا محدوديت‌هاي ديگر از دستيابي به اطلاعات کافي محروم بماند.