دانستنی‌ها

راهکارهايي براي تنظيم ساعت خواب

به‌دنبال تداوم تعطيلي مدارس و دانشگاه‌ها براي جلوگيري از چرخه انتقال ويروس کرونا، به‌نظر مي‌رسد که نظم روتين خواب نوجوانان، جوانان و کودکان برهم‌ريخته و اغلب به الگوي شب‌زنده‌داري روي آورده‌اند، اين درحالي است که نامنظم شدن ريتم خواب بر روي رفتار آنها اثرگذار است؛ در همين رابطه يک کارشناس و مشاور خانواده راه‌هايي براي ترک الگوي شب زنده‌داري پيشنهاد کرد. شکوفه اويار حسيني در اين‌باره اظهارکرد: پس از تعطيلات نوروزي که اوضاع آموزشي کشور هنوز در شرايط غير قابل پيش‌بيني قرار داشت، جوانان و نوجوانان احساس مي‌کردند که تعطيلات جديدي رقم خورده است، اما با مرور زمان احساس کردند که از دوستانشان جدا شده‌اند و کلاس‌هايشان به‌صورت آنلاين برگزار مي‌شود، پس بيشتر اوقات خود را با موبايل مي‌گذرانند، خواب شبانه‌شان برهم ريخته است و روزها بيشتر مي‌خوابند.

تعطيلات برروي نظم خواب اثر گذاشته

اين کارشناس خانواده گفت: تعطيلات و روزهاي قرنطينه بر روي نظم خواب اثر گذاشته است، به‌ويژه اينکه در کلانشهرها الگوي شب‌زنده‌داري، الگوي رايجي بوده است و اعضاي خانواده تمايل دارند بيشتر کارهاي خود را در شب انجام دهند و روزها بخوابند، حال اينکه اين الگو باعث مي‌شود که نظم خواب همه اعضاي خانواده حتي نوجوانان و کودکان هم بر هم بريزد. اويار حسيني در ادامه افزود: خواب به اندازه غذا براي بقاي انسان و موجودات زنده اهميت دارد. اين مشاور خانواده با بيان اينکه در زمان خواب، مغز همه مشکلات و خستگي‌هاي جسمي و ذهني را تنظيم مي‌کند، تصريح کرد: بسياري از هورمون‌ها در شب ترشح مي‌شوند، به‌طور مثال هورمون سروتنين که با افسردگي رابطه مستقيم دارد و کمبود اين هورمون باعث کمبود شادي مي‌شود يا هورمون‌هاي مرتبط با توجه، تمرکز، تقويت حافظه، آرامش، تقويت سيستم ايمني در شب ترشح مي‌شوند. هورمون ملاتونين (هورمون تنظيم خواب) نيز در شب ترشح مي‌شود و در صورتي که اين هورمون ترشح نشود، هنگام صبح بدن احساس خستگي دارد و ممکن است فرد اضطراب و افسردگي را نيز تجربه کند. وي در همين راستا نحوه ترک الگوي شب زنده‌داري را توضيح داد: نمي‌توان الگوي شب زنده‌داري را به يکباره ترک کرد؛ همچنين بايد توجه کرد که ساعت خواب بايد به‌صورت قانون خانوادگي باشد و والدين نيز از آن پيروي کنند. اويار حسيني گفت: براي ترک الگوي شب زنده‌داري در ابتدا خانواده‌ها بايد ليستي از فعاليت‌هايي که در شب انجام مي‌دهند تهيه کنند تا از اين طريق مشخص شود کداميک از کارهايي که در شب انجام مي‌دهند را مي‌توانند به روز موکول کنند، به‌طور مثال تکرار بسياري از برنامه‌هاي تلويزيوني که در شب پخش مي‌شوند را مي‌توان در روز تماشا کرد. هرشب تنها پنج دقيقه زودتر از شب قبل به رختخواب بروند و صبح پنج دقيقه زودتر از روز گذشته بيدار شوند. اين روند شايد حدود 30 روز طول بکشد، اما به مرور به شکل عادت رفتاري در مي‌آيد. اين کارشناس و مشاور خانواده ادامه داد: والدين لازم است از هنگام غروب تشريفاتي را براي خواب شب انجام دهند، به‌طور مثال نور خانه را کاهش دهند، کودکان را به گرفتن حمام آب گرم تشويق کنند و به کودکان غذاي سبک بدهند. توصيه مي‌شود که همه اعضاي خانواده قبل از خواب يک ليوان شير بنوشند و تشنه به رختخواب نروند، زيرا آب بدن هنگام خواب تنظيم مي‌شود. همچنين توصيه مي‌شود که هنگام صبح به‌صورت ناشتا يک ليوان آب جوشيده ولرم بنوشند. اين روند نيز باعث دفع سموم بدن و افزايش انرژي مي‌شود. وي همچنين به والدين توصيه کرد که پيش از خواب به هيچ عنوان براي کودکانشان قصه نگويند زيرا ماهيت قصه به‌گونه‌اي است که ذهن را به خود مشغول مي‌کند، توصيه مي‌شود به‌جاي قصه، براي کودک موسيقي آرامبخش پخش کنند يا پيش از خواب براي آنها جوک تعريف کنند.

دودِ اسپند، خاصيت ضدويروسي دارد؟

معاون تعالي دفتر طب ايراني وزارت بهداشت، درباره روش‌هاي طب‌سنتي براي ضدعفوني کردن هواي منازل توضيحاتي ارائه داد. دکتر عليرضا عباسيان در خصوص روش‌هاي طب‌سنتي براي ضدعفوني کردن هواي منزل، گفت: به‌طورکلي براساس مطالعات صورت‌گرفته مشخص شده است که موادي که بوهاي قوي و تند داشته باشند مي‌توانند خواص ضدميکروبي، آنتي‌باکتريال و بعضا ضدويروس داشته باشند. به‌طور مثال در خانواده گياهاني با ترکيبات گوگردي همچون سير، موسير، پياز و انواع کلم‌ها مي‌توانند خاصيت ضدويروسي داشته باشند. وي با بيان اينکه در طب ايراني دودهايي با همين خاصيت ضدميکروبي و ويروسي نيز وجود دارند، تصريح کرد: در گذشته‌هاي دور مردم مواد مختلفي را دود مي‌دادند که اين اصطلاح رايج بخور براي همين موضوع به کار برده مي‌شد که مردم اشتباها اکنون استنشاق ماده‌اي جوشيده در آب را بخور مي‌نامند اما، در طب ايراني به استنشاق دود ناشي از آتش‌زدن يک ماده، بخور گفته مي‌شود. عباسيان با تاکيد بر اينکه مقالاتي در خصوص خواص اسپند و عنبرنسارا وجود دارد، ادامه داد: به‌عنوان مثال براي ماده عنبرنسارا هم براي خاصيت ضدالتهابي آن و هم براي خاصيت ضد ويروسي‌اش مقالاتي وجود دارد؛ به شکلي که در مواردي مشخص شده حتي در خاصيت ضد ويروسي قوي‌تر از اسپند است. به اين صورت نمي‌توان به‌صورت مطلق منکر خاصيت ضدويروسي اين مواد شد، همانطور که نبايد اين تصور به‌وجود بيايد که اسپند يا عنبرنسارا داروي درمان کرونا هستند. وي با بيان اينکه در خصوص دفع بيماري کوويد19 هنوز تحقيق مستقيمي براثر بخشي اسپند و عنبرنسارا صورت نگرفته است، اظهارکرد: اين ويروس بسيار نوظهور است و اکنون در اين مدت کم نمي‌توان گفت در از بين بردن قطعي کرونا موثر هست يا نه؛ اما چون تاکنون مشخص شده است بر طيفي از ويروس توانسته موثر عمل کند و آنها را از بين ببرد، گمان مي‌رود که ممکن است بر روي ويروس کرونا نير اثراتي داشته باشد، ولي همه اينها در حد گمان است و نمي‌توان در حد يقيني راجع به آن نظر داد. معاون تعالي دفتر طب ايراني وزارت بهداشت، افزود: در گذشته‌هاي دور در مناسبات خاصي از اسپند استفاده مي‌شده است که مثال بارز آن دود کردن اسپند در مراسمات شادي، مذهبي و... بوده است؛ با اندکي دقت متوجه مي‌شويم وجه اشتراک اين موضوع مي‌تواند تمرکز جمعيتي قابل توجه در يک محل باشد که با دود کردن اسپند به مقابله با بيماري‌هاي احتمالي در اجتماعات مي‌رفتند. اکنون نيز مي‌توان تا هفته‌اي دوبار اقدام به دودکردن اسپند کرد. وي در ادامه در خصوص باورها و بايدها و نبايدها پيرامون عنبرنسارا، خاطرنشان کرد: يکي از باورهاي غلط در مورد عنبر نسارا اين است که عده‌اي بنابر نوع تهيه آن، گمان مي‌کنند يک ماده ميکروبي است در حالي که اين تفکر اشتباه است. وقتي چيزي مي‌سوزد و تبديل به ذغال مي‌شود هر جانداري که در محيط آن وجود داشته باشد از بين مي‌رود، اين در حالي است که در دود عنبرنسارا هيچگونه ميکروبي وجود ندارد.