اکران اينترنتي فيلم‌ها اتفاقي مثبت است

خسرو نقيبي:

اکران اينترنتي فيلم‌ها اتفاقي مثبت است

به‌دليل شيوع ويروس کرونا و طولاني‌شدن حضور مردم در خانه، با تصميم مديران و سازندگان فيلم سينمايي «خروج»، قرار است اين فيلم از يکشنبه 24 فروردين‌ماه به‌صورت آنلاين و پيش از اکران عمومي در سالن‌هاي سينما وارد بستر اينترنتي نمايش فيلم ‏‌شود. به اين ترتيب «خروج» ساخته ابراهيم حاتمي‌کيا اولين فيلم سينمايي خواهد بود که با وجود امکان اکران در سالن‌هاي سينما، ابتدا به‌صورت آنلاين نمايش داده مي‌شود. به‌منظور حفظ قانون کپي‌رايت، اين اثر قابليت دانلود ندارد و علاقه‌مندان مي‏‌توانند با پرداخت 12هزارتومان به مدت 24 ساعت در سرويس VOD «فيليمو»، به تماشاي خروج بنشينند. فيلمي که نخستين‌بار در سي‌وهشتمين جنواره فيلم فجر به نمايش درآمد و مورد توجه مخاطبان و جمع زيادي از منتقدان نيز قرار گرفت. فرامرز قريبيان، پانته‌آ پناهي ها، کامبيز ديرباز، سام قريبيان، محمدرضا شريفي‌نيا، گيتي قاسمي و جهانگير الماسي بازيگران اصلي خروج هستند. در همين ارتباط، خسرو نقيبي روزنامه‌نگار، منتقد و فيلمنامه‌نويس به ايرنا، گفت: اين شکل از نمايش فيلم‌هاي سينمايي به‌عنوان يک شيوه نوين در يک دهه اخير در سينماي دنيا و به ويژه در هاليوود رايج شده است. البته در ابتداي طرح و اجرا، مثل هر پديده نوظهور ديگر، گروهي از فيلمسازان در برابر آن مقاومت کردند. با اين حال روند توليد و پخش فيلم‌هاي سينمايي در قالب (VOD) متوقف نشد. وي اظهارکرد: کار به جايي رسيد که ديديم در اين سال‌ها فيلم‌هايي مثل «رُما» ساخته «آلفونسو کووارون» و «مرد ايرلندي» به کارگرداني «مارتين اسکورسيزي» که در کمپاني «نت‌فيليکس» به‌صورت اينترنتي توزيع شدند، توانستند هم مخاطبان زيادي را داشته باشند و هم در جشنواره هاي سينمايي مورد توجه منتقدان قرار بگيرند. «نت‌فيليکس» به‌عنوان آغازگر اين جريان حضور پررنگي در مراسم اسکار دو سه سال اخير داشته است. اين امکاني است که به فيلمسازان داده مي‌شود تا براي توليد پروژه‌هايي که بيشتر جنبه شخصي و زاييده فکر آنهاست اقدام کنند و کمتر دغدغه گيشه داشته باشند؛ درنتيجه خلاقيت هنري و فني بيشتري را هم در کار خود لحاظ مي‌کنند. اين فيلمنامه‌نويس افزود: هر ساله تعداد زيادي فيلم در سينماي ايران توليد مي‌شود که به‌خاطر محدوديت‌هاي اکران، روي پرده نمي‌روند و يا با فاصله زماني زيادي از زمان توليد راهي شبکه نمايش خانگي مي‌شوند. ضمن اينکه نبايد فراموش کنيم که بخش قابل‌توجهي از فيلم‌بين‌ها در کشور ما و همه جاي دنيا به‌صورت تخصصي فيلم نمي‌بينند که لازم باشد حتما در پرده بزرگ به تماشاي يک اثر سينمايي بنشينند. براي آنها ارتباط‌گرفتن با داستان فيلم مهم است و برايشان فرقي نمي‌کند که آن را در قاب تلويزيون ببينند يا پرده نقره‌اي سينما. نقيبي گفت: به‌نظر مي‌رسد اگر سازوکار مالي و زيرساخت نمايش فيلم‌هاي روز در بستر اينترنت فراهم باشد ما شاهد يک اتفاق مثبت در تاريخ سينماي کشورمان خواهيم بود؛ اتفاق مثبتي که البته گريزناپذير است و فيلمسازان و ساختار سينمايي کشور دير يا زود بايد خود را با آن هماهنگ کنند چراکه در کشورهاي صاحب صنعت سينما اين اتفاق رخ داده و گريزي از آن وجود ندارد. اين منتقد سينمايي تاکيد کرد: آن چه مهم است، تعريف شفاف قوانين و سازوکارهايي است که هم امنيت فيلم‌ها را تامين کند و مانع از انتشار آن در فضاهاي غيرمجاز شود و هم چرخه مالي نمايش فيلم به گونه‌اي باشد که سرمايه‌گذاران و تهيه‌کنندگان را براي تجارب بعدي ترغيب کند. وي افزود: طبيعي ‌است که فيلم «خروج» براي نمايش در پرده بزرگ توليد شده و برخلاف آثار خارجي که اشاره کردم، از ابتدا براي نمايش اينترنتي طراحي نشده است. راهکاري که براي نمايش اين گونه فيلم‌ها ارائه شده، داشتن اکران محدود سينمايي است. نقيبي در توضيح اين مطلب گفت: فيلم‌هايي مثل مرد ايرلندي، رُما و آثاري از اين دست پيش از نمايش در بستر اينترنت، يک اکران محدود سينمايي به مدت يک‌ماه يا چند هفته دارند تا علاقه‌مندان به تماشاي فيلم در پرده بزرگ هم به هدف خود برسند. با توجه به اين که تصميم نمايش «خروج» در فضاي مجازي يک اتفاق غيرقابل پيش‌بيني بوده، مي‌توان اين اکران سينمايي را به بعد از نمايش اينترنتي و در زماني که مشکل شيوع ويروس کرونا رفع شود موکول کرد و به اين ترتيب آن دسته از تماشاگران حرفه‌اي که خواهان تماشاي فيلم در پرده بزرگ هستند هم به خواسته خود مي‌رسند. اين منتقد سينما با رد برخي اظهارنظرها که مدعي بودند «خروج» در اکران سينمايي فروش قابل توجهي نخواهد داشت، گفت: من برخلاف اين صحبت‌ها معتقد هستم که «خروج» در صورت اکران در سينما، هم در شهرستان‌ها و هم در بخش عمده‌اي از سينماهاي تهران فروش خوبي را تجربه مي‌کرد. مخاطبان اين فيلم، هم طبقات فرودست جامعه هستند و هم طبقه متوسطي که به وضعيت اقتصادي و تبعيض‌ها اعتراض دارند. ما نبايد دايره مخاطبان سينما را در تهران و آن هم از ميدان ونک به بالا ببينيم.

«خروج» مي‌تواند به بقيه فيلم‌ها کمک کند

نقيبي تصريح کرد: «خروج» از آن دسته آثاري است که اين ظرفيت و قابليت را دارد که اکران عمومي خوبي داشته باشد و پيش‌بيني من اين است که آمار بينندگان آن در فضاي اينترنت هم قابل توجه باشد. اين منتقد سينما گفت: به هر حال اميدوارم اتفاق خوبي براي اين فيلم بيفتد چون فارغ از اينکه چقدر موافق سينماي حاتمي‌کيا و سازمان تهيه‌کننده فيلم «خروج» باشيم، اين تصميم مي‌تواند کمک بزرگي به فيلم‌هايي بکند که شانس اکران عمومي را پيدا نکرده و باوجود قابليت جذب مخاطب، به حاشيه رفته‌اند. شايد اين شکل از اکران بتواند بخش مهمي از مشکلات سرمايه‌گذران را حل کرده و به چرخه سرمايه در سينماي ايران کمک کند. به هرحال اکران اينترنتي فيلم «خروج» را مي‌توان يک نوع فتح باب و خط‌شکني در سينماي ايران دانست. وي درباره حضور موثر فرامرز قريبيان در فيلم خروج نيز گفت: ابراهيم حاتمي‌کيا از آن دسته فيلمسازاني است که «قهرمان» برايش مهم است و هميشه درفيلم‌هايش نقش محوري دارد. در دو دهه اخير ما شاهد حضور پرويز پرستويي و حميد فرخ نژاد به عنوان دو شمايل مهم از قهرمان در سينماي حاتمي‌کيا بوديم. به نظر من فرامرز قريبيان مي‌تواند سومين بازيگري باشد که با همين يک فيلم، قهرمان را در فيلم‌هاي حاتمي‌کيا نمايندگي مي‌کند. نقيبي افزود: «رحمت» يک شخصيت به يادماندني در کارنامه سينمايي قريبيان است و بخش عمده بار فيلم به عهده اوست. اينکه قريبيان در 78 سالگي اين نقش را به‌عنوان آخرين حضور خود در سينماي ايران معرفي کرده نيز قابل تامل است. واقعا چه نقشي مي‌توانست اين گونه يک حسن ختام باشکوه براي فعاليت اين بازيگر پرسابقه سينماي ايران باشد. اين فيلمنامه‌نويس و مدرس سينما همچنين گفت: شايد اين نکته که قريبيان در نشست خبري جشنواره فيلم فجر «رحمت» را بهترين نقش سينمايي خود معرفي کرد کمي چاشني احساسات هم داشته باشد. به هر حال برخي از نقش‌آفريني‌هاي او در سينماي ايران و از جمله در آثار مسعود کيميايي را نمي‌توان ناديده گرفت؛ اما در اين موضوع هم نمي توان ترديد کرد که رحمت يکي از نقش‌آفريني‌هاي مهم و موفق قريبيان در سينماي ايران است.