تعدد احزاب چالشی بزرگ در عراق شده است
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: تحرکات گسترده آمريکا در هفتههاي اخير در خاک عراق و عدمتشکيل دولت جديد در اين کشور سبب شد وضعيت اين کشور باز هم با اماواگرهاي فراواني همراه شود. در اين زمان معرفي الکاظمي به عنوان نخستوزير حرف و حديثها را در اين رابطه افزايش داد. الکاظمي در نخستين اقدام جدي خود در عرصه سياست، معاونت ايران در سازمان امنيت و اطلاعات عراق را حذف کرد. اين يکي از مواردي است که گفته ميشود علاقه الکاظمي را به ايران نشان ميدهد. الکاظمي از فوريه گذشته که رايزني فراکسيونهاي شيعه براي انتخاب نامزد اصلح پست نخستوزيري مطرح شده بود، نامش به عنوان يکي از کانديداهاي مهم مطرح بوده است. جريان حکمت به رهبري سيدعمار حکيم نام او را به عنوان نامزد نخستوزيري مطرح کرد اما به دليل نبود اجماع در دور اول رايزنيها الکاظمي از پذيرش اين مسئوليت خودداري کرد ولي در پي اجماع ايجاد شده اخير او حاضر به تصدي اين پست شد. بعد از اعلام انصراف عدنان الزرفي، برهم صالح رئيسجمهوري به درخواست فراکسيونهاي عمده شيعه در پارلمان، الکاظمي را مامور تشکيل دولت کرده تا جايگزين عادل عبدالمهدي شود. دولت الکاظمي عمر کوتاه يک ساله خواهد داشت و ظرف اين مدت بايد شرايط را براي انتخابات زودهنگام پارلماني فراهم و همچنين قانون بودجه 2020 را تهيه و به مجلس عراق ارائه کند. دولتي که يکي از مورد چالشترين بحثها پيرامون آن ادامه روند روابط با ايران است و از سوي ديگر آيا ميتواند در اين شرايط عراق را به سر منزل مقصود برساند. در همين راستا «آرمان ملي» گفتوگويي با محمدجواد جمالينوبندگاني، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس داشته است که در ادامه ميخوانيد.
به چه علت دولتهاي مستقر در کشور عراق همواره عملکرد ضعيف و غيرقابلقبولي داشتهاند؟
عراق در حساسترين دوران خود در چند سال اخير قرار دارد. در اين شرايط حساس دولتي مستقر نيست و اين امر نيز کار را براي اين کشور سختتر کرده است. از سوي ديگر کشور عراق همچنان تحت فشار نظامي و سياسي شديد آمريکا است. سومين چالشي که عراق همچنان با آن دست به گريبان است داعش و ساير گروههاي افراطي حاضر در اين کشور هستند که ميزان زيادي از توان اين کشور صرف مبارزه با آنها ميشود و هرازگاهي شاهد هستيم که عملياتهاي تروريستي گستردهاي در اين کشور به وقوع ميپيوندد. چالش چهارمي که همچنان اختلافات سياسي در عراق از آن نشأت ميگيرد، زخم تجزيه شمال اين کشور است که هنوز هم به صورت کامل برطرف نشده است. وجود مذاهب و قوميتهاي مختلف چالش ديگري است که هر از گاهي طعمه اهداف شوم بدخواهان اين کشور ميشود و منجر به نزاعهاي عقيدتي ميشود. در عرصه سياست نيز اين مقوله وجود دارد و امروز تعدد احزاب يکي از چالشهاي بزرگ اين کشور است که سبب شده اجماع پيرامون انتخاب زير و تشکيل دولت به امري غير ممکن و دشوار بدل شود.
تاثير مداخلات خارجي و عدمانسجام سياسي در ناامنيهاي عراق چيست؟
امروزه شاهد هستيم در پارلمان عراق هر گروهي چند نماينده محدود دارد و فراکسيون قدرتمندي براي ايجاد اتحاد و ائتلاف در ميان اين گروهها وجود ندارد. اين علت ديگري است که سبب شده بزرگترين چالش پيشروي الکاظمي در حال حاضر تشکيل کابينه باشد. در اين راستا شايد نياز باشد 10 تا 15 حزب نظراتشان به يکديگر نزديک شود تا الکاظمي بتواند براي کسب راي اعتماد خود از پارلمان عراق موفق ظاهر شود. در عرصه بينالمللي نيز شاهد هستيم هر روز نگاه عربستان و ساير کشورهاي حاشيه خليجفارس به کشور عراق بيشتر ميشود و هزينههاي قابلتوجهي براي جلبنظر گروههاي سياسي مختلف نيز در اين راستا صورت ميگيرد تا سياستهاي اين کشورها را در عراق پياده کنند و عملا به نحوي قسمتي از سياست اين کشور از خارج از اين کشور هدايت خواهد شد. امروزه حتي شاهد هستيم کشور انگلستان نفوذ خود را در جنوب اين کشور گسترش داده است و به دنبال اهداف و سياستهاي خود در اين منطقه نفتخيز است. همواره منفعت برخي کشورها از ناامني ساير کشورها تامين ميشود اما نکته حائز اهميت اين است که در اين برهه زماني جمهوري اسلامي ايران به دنبال استقرار امنيت در اين کشور است؛ زيرا ناامني در عراق تاثير منفي مستقيم بر کشور ما خواهد گذاشت.
آيا الکاظمي ميتواند در اين شرايط سخت کشور عراق را نجات دهد؟
يکي از ويژگيهاي مثبت الکاظمي اين است که عضو هيچ يک از گروههاي سياسي عراق نيست و در زمينههاي امنيتي نيز سابقه و توانمندي دارد و ميتواند در مسير ايجاد امنيت در عراق گامهاي مناسبي بردارد. از ويژگيهاي ديگر اين نخستوزير که آن را از گزينههاي پيشين متمايز کرده اين است که مورد حمايت گروههاي شيعه، سني و کرد در عراق است. در ايران نيز مقامات داخلي از روي کار آمدن الکاظمي استقبال کردهاند و به نظر من با وجود اينکه الکاظمي ويژگيهاي خوبي دارد اما مشکلات عراق به قدري گسترده است که صرفا به وسيله يک نخستوزير شايسته قابلحل نيست. تا زماني که غالب گروههاي سياسي به کمک نيايند گرهاي از مشکلات عراق باز نخواهد شد. از سوي ديگر تشتت در مجلس عراق همواره نخستوزير را براي برنامهريزيهاي کوتاه مدت و بلندمدت، مردد ميکند و به اين علت کمتر شاهد پيشرفتي در اين کشور هستيم.
سياست ايران در اين برهه زماني چه بايد باشد؟
ثبات عراق نقش موثر و مستقيمي در ايران دارد، به همين علت ايران اميدوار است پس از چند ماه بالاخره دولت عراق فعاليت خود را آغاز کند. مجموع مراوده تجاري ايران با اروپا بهاندازه مجموع مراوداتي است که صرفا با کشور عراق داشتهايم. به همين علت عراق يکي از کانالهايي است که اقتصاد ايران براي ترقي خود به آن نياز دارد. از سوي ديگر عراق از برخي تحريمهاي آمريکا عليه ايران معاف است و اين نيز مسير ديگري است تا ايران بتواند در اين شرايط سخت از آن در راستاي توسعه اقتصادي خود بهره گيرد. در وراي اين مسائل اقتصادي يک پيوند فرهنگي و اجتماعي نيز بين دو ملت وجود دارد که ايران را مجاب ميکند با تمام تلاش به دنبال حاکم شدن ثبات در اين کشور باشد. خود عراق نيز معتقد است ايران همواره در سختيها پشتيبان ملت عراق بوده است.
