تصمیم خوب نفتی در سایه کاهش رشد اقتصاد جهانی

در روزهاي نخست شيوع بيماري کرونا در جهان، بسياري از کشورها گمان نمي‌کردند که اين معضل و بيماري تا اين ميزان گسترش يابد و در ابعاد مختلف، زندگي امروز را تحت‌تاثير قرار دهد؛ بنابراين اعتقاد زيادي به کاهش توليد نفت نداشتند و آنچنان که ديديم، در نشست اسفندماه سال گذشته نيز نه‌‌تنها کاهش 5/1 ميليون بشکه‌اي توليد نفت را نپذيرفتند، بلکه در يک زورآزمايي ميان روسيه و عربستان حتي توليد را به صورت رسمي يا غيررسمي افزايش دادند. آن زمان من گمان مي‌کردم که از 5/2 درصد رشد اقتصادي جهان که مورد پيش‌بيني بود تنها 5/0 درصد کاسته شود و اين رشد به دو درصد تقليل يابد؛ اما در حال حاضر پيش‌بيني‌ها بر اين مبناست که پس از کرونا کل رويکردها و رفتارهاي اجتماعي تغيير خواهد کرد. اکنون شاهد آن هستيم که 90 درصد ظرفيت‌هاي فرودگاهي و پروازهاي جهان تعطيل شده است! در ديگر انواع حمل و نقل نيز همين رکود صادق است. در کشور ما نيز مصرف سوخت در اين مدت حدود 40 درصد کاهش پيدا کرده است. در چنين شرايطي به نظر مي‌رسد تصميم براي کاهش توليد 10 ميليون بشکه‌اي اوپک و پنج ميليون بشکه‌اي غيراوپک تصميم خوبي‌است. اما اينکه بخواهند دوباره پس از چند ماه اين ميزان را دو ميليون دوميليون کاهش دهند و اين سهم را کم‌اثر کنند به نظر من تصميم اشتباهي ا‌ست. زيرا معتقدم رکودي که ايجاد خواهد شد، کاهش مصرفي که شاهد آن خواهيم بود و تغيير رويکرد مردم در قبال ترددها پس از کرونا باعث مي‌شود که مصرف بيش از اينها کاهش يابد. به تدريج ترددها در جهان کمتر مي‌شود و دنيا به سمت استفاده از فضاي مجازي و بهره‌مندي از بستر اينترنت براي پيشبرد امور حرکت خواهد کرد و در نتيجه سفرها کاهش مي‌يابد. از همين‌رو است که مي‌توان به صورت کلي اين تصميم را مثبت قلمداد کرد. ايران نيز خوشبختانه فعاليت ديپلماتيک خوبي داشت و اکنون هم در کنار ليبي و ونزوئلا از اين تصميم مستثني شده است. 20 کشور تعهد کرده‌اند که توليد خود را کاهش دهند و از سوي ديگر، غيراوپک هم قرار است پنج ميليون بشکه کاهش توليد داشته باشد. به نظر مي‌رسد که اگر در مراحل نهايي تصميم و قبل از صدور بيانيه عربستان يا روسيه کارشکني نکنند اين تصميم معقولي خواهد بود. براي کشور ما هم از اين جهت خوب است که ما فروش غيررسمي نفت را همچنان در قالب تهاتر يا روش‌هاي ديگر آن را ادامه مي‌دهيم و در شرايطي که قيمت به کمتر از 30 دلار و براي نفت ايران حتي به کمتر از 20 دلار سقوط کرده بود، کار براي ما بسيار سخت مي‌شد. در حال حاضر شاهد آن هستيم که حتي زماني که کاهش توليد در حد صحبت قرار دارد، قيمت‌ها روند افزايشي را آغاز کرده‌اند. البته بايد بدانيم که صحنه‌گردان اصلي اين بازي‌ها چين است و در ماجراي کرونا برنده اصلي اين کشور بوده است. بزرگترين مصرف‌کننده نفت دنيا چين است و حتي در شرايط کرونا، که پيش‌بيني شده است تمام کشورهاي پيشرو رشد اقتصادي منفي خواهند داشت اما رشد چين مجددا سه درصد مثبت پيش‌بيني شده است! اين کشور در اين مدت ذخاير نفت خود را افزايش داده است. اميدوارم زد ‌و بند پشت پرده‌اي وجود نداشته باشد و اين تصميم به سرانجام برسد. در عين حال مي‌توانم بگويم با توجه به اينکه ما در خوش‌بينانه‌ترين حالت يک ميليون بشکه نفت مي‌فروشيم، کاهش قيمت نفت براي ايران ضرر به مراتب کمتري نسبت به عربستان، آمريکا و روسيه دارد که در مواقعي تا 12 ميليون بشکه توليد هم داشته‌اند. بنابراين ضمن اينکه از کاهش توليد نفت و بهبود قيمت آن حمايت مي‌کنيم، اما تاکيد هم مي‌کنيم که اگر اين اتفاق نمي‌افتاد هم همچنان ايران بازنده اصلي نبود؛ چون صادرات ما اندک است و روي درآمدهاي نفتي، حساب کوچکي باز کرده‌ايم. در همين حال اميدوارم که مکزيک هم در نهايت موافقت خود را اعلام کند؛ به هر حال ما بايد يک ديد بلندمدت داشته باشيم و توجه کنيم که اين ايام تحريم و کرونا سپري خواهد شد و ايران به‌عنوان سومين دارنده منابع نفت و گاز جهان به ثبات در قيمت و سياست‌هاي توليد نياز دارد تا بتواند برنامه‌هاي توسعه‌اي خود را ادامه دهد.