تحریم پزشکی؛ بهانه ناکارآمدی یا واقعیت مخرب

آرمان ملي: مسئولان دولت ايالات متحده تأکيد دارند که در حال حاضر دارو و تجهيزات پزشکي ذيل تحريم‌هاي وزارت خزانه‌داري اين کشور قرار ندارد و اينکه تحريم‌ها مقابله ايران با بيماري کوويد - 19 ÑÇ ÊÍÊÊÃËíÑ ÞÑÇÑ ÏÇÏå «ÑæÇÇäÏÇí ÌãåæÑí ÇÓáÇãí» ÇÓÊ. Çíä ÏÑ ÍÇáí ÇÓÊ ˜å ÈÓíÇÑí ÇÒ ÓíÇÓÊãÏÇÑÇä ÛÑÈí ãÚÊÞÏäÏ¡ ÏÑ ÔÑÇíØ ˜äæäí ÈÇíÏ ÊÍÑíãåÇ áÛæ ÔÏå íÇ ÊÇ ÍÏ Çã˜Çä ˜ÇåÔ íÇÈÏ ÊÇ ÇíÑÇä ÈÊæÇäÏ ÇãåÇíí ÌÏí ÈÑÇí ˜äÊÑá Çíä ÈíãÇÑí ÈÑÏÇÑÏ. ãÇí˜ ãÆæ æÒíÑ ÇãæÑ ÎÇÑÌå ÂãÑí˜Ç ÈÇãÏÇÏ ÑæÒ äÌÔäÈå ÏÑ í˜ ˜äÝÑÇäÓ ãØÈæÚÇÊí ÏÑ ˜ÇÎ ÓÝíÏ ÏÑÈÇÑå ÊÍÑíãåÇí ÇíÑÇä¡ ÝÊ: «ÔäíÏåÇã ˜å ãÑÏã ÏÑÈÇÑå ÊÍÑíãåÇ ÍÑÝ ãíÒääÏ. ÌåÇä ÈÇíÏ ÈÏÇäÏ åí ÊÍÑíãí ÏÑ ˜ÇÑ äíÓÊ ˜å ãÇäÚ ˜ã˜åÇí ÈÔÑÏæÓÊÇäå æ ÇÑÓÇá ÊÌåíÒÇÊ ÒÔ˜í æ ÏÇÑæíí Èå ÇíÑÇä ÔæÏ». ãÆæ ÊÕÑíÍ ˜ÑÏ ˜å ÂãÑí˜Ç íÔäåÇÏ ˜ÑÏå ÇÓÊ Èå ÇíÑÇä ˜ã˜ ÈÝÑÓÊÏ ÇãÇ ÇíÑÇä ÞÈæá ä˜ÑÏå ÇÓÊ. ÏæäÇáÏ ÊÑÇã ÑÆíÓÌãåæÑ ÇíÇáÇÊ ãÊÍÏå äíÒ ÚÕÑ åãÇä ÑæÒ ÈÇÑ ÏíÑ Çíä ÓÎäÇä ÑÇ Ê˜ÑÇÑ ˜ÑÏ. Èå äæÔÊå «Ç˜æäæãí˜ ÊÇíãÒ» ÏæäÇáÏ ÊÑÇã ÈÚÏÇÒÙåÑ ÑæÒ äÌÔäÈå¡ ÏÑ ˜äÝÑÇäÓí ÎÈÑí ÏÑ ˜ÇÎ ÓÝíÏ ÏÑ ÇÓÎ Èå ÎÈÑäÇÑÇä ÈÇ ÇÔÇÑå Èå Çæáíä ÊÑǘäÔ ãÇáí ÇíÑÇä æ ÇÑæÇ ÇÒ ØÑíÞ ÓÇÒæ˜ÇÑ æ ÇíäÓÊ˜Ó ãÏÚí ÔÏ ãÔ˜áí ÈÇ ÇÞÏÇã ÇÑæÇ ãÈäí ÈÑ ÇÑÓÇá ãæÇÏ ÏÇÑæíí Èå ÌãåæÑí ÇÓáÇãí ÇíÑÇä äÏÇÑÏ. Çíä ÇÙåÇÑÇÊ ÑÆíÓÌãåæÑ æ æÒíÑ ÇãæÑ ÎÇÑÌå ÂãÑí˜Ç ÏÑ í Çíä ãØÑÍ ãíýÔæÏ ˜å ÏæáÊ Çíä ˜ÔæÑ¡ ÇÒ ÇÌÑÇí ÏÑÎæÇÓÊ ÈíäÇáãááí ÈÑÇí Èå ÊÚáíÞ ÏÑÂæÑÏä íÇ ˜ÇåÔ Çíä ÊÍÑíãåÇ ÎæÏÏÇÑí ˜ÑÏå ÇÓÊ. ÌæÒ ÈæÑá¡ ãÓÆæá ÓíÇÓÊ ÎÇÑÌí ÇÊÍÇÏíå ÇÑæÇ ÇÎíÑÇ ÏÑÈÇÑå ÖÑæÑÊ ÇÚãÇá ãÚÇÝíÊåÇí ÈÔÑÏæÓÊÇäå ÈÑÇí ˜ÔæÑåÇíí ˜å ÊãÇíá Èå ˜ã˜ÑÓÇäí Èå ˜ÔæÑåÇí ÊÍÊ ÊÍÑíã ÏÑ í ÔíæÚ æíÑæÓ ˜ÑæäÇ¡ ÝÊ: ãä Ý˜Ñ ãí˜äã ˜ÇãáÇ ÖÑæÑÊ ÏÇÑÏ ˜å Çíä ãæÖæÚ ÑæÔä ÔæÏ¡ Ñǘå ÈÑÎí ÚÇãáÇä ÇÞÊÕÇÏí Èå ÎÇØÑ Çíä˜å ÊÑÓ ÇÒ ãæÑÏ ÊÍÑíã æÇÞÚ ÔÏä ÏÇÑäÏ¡ äÓÈÊ Èå ãÔÇÑ˜Ê ÏÑ ÌÑíÇä íÇÝÊä ˜ã˜åÇí ÈÔÑÏæÓÊÇäå Èíãíá åÓÊäÏ. ÚáÇæå ÈÑ Çíä¡ ãÍãÏÌæÇÏ ÙÑíÝ æÒíÑ ÇãæÑ ÎÇÑÌå ÌãåæÑí ÇÓáÇãí ÇíÑÇä äíÒ ÏÑ Çíä ÈÇÑå ÏÑ ÕÝÍå ÊæÆíÊÑ ÎæÏ äæÔÊå ÈæÏ: «ÇíÑÇä ÇÒ äÙÑ ãäÇÈÚ ÇäÓÇäí æ ØÈíÚí Ûäí ÇÓÊ. ãÇ ÇÍÊíÇÌí Èå ÕÏÞå ÏÇÏä ÇÒ Óæí ÏæäÇáÏ ÊÑÇã ˜å ãÌÈæÑ ÇÓÊ ÏÓÊÇååÇí ÊäÝÓ ãÕäæÚí ÑÇ ÇÒ ãäÇÈÚí ˜å ÎæÏ ÊÍÑíãÔÇä ˜ÑÏå¡ Êåíå ˜äÏ äÏÇÑíã. Âäå ãÇ ÇÒ Çæ ãíÎæÇåíã Çíä ÇÓÊ ˜å ÏÓÊ ÇÒ ããÇäÚÊ ÇÒ ÝÑæÔ äÝÊ æ ÏíÑ ãÍÕæáÇÊ ÇíÑÇä¡ ÎÑíÏ ãÇíÍÊÇÌ¡ ÏÑíÇÝÊåÇ æ ÑÏÇÎÊåÇí Âä ÈÑÏÇÑÏ».

تحريم واردات پزشکي

مي‌خواهيد بدانيد چرا به‌رغم معافيت کالاهاي بشردوستانه از تحريم‌ها، مبادله اين اجناس تحت‌تاثير تحريم‌هاي آمريکا قرار مي‌گيرد و چرا از مقامات ارشد سابق دولت آمريکا گرفته تا دبيرکل سازمان ملل و سازمان‌هاي امدادرسان و همسايگان ايران خواستار لغو يک‌سري از تحريم‌ها هستند؟ خوب است بدانيد که به نوشته واشنگتن‌پست و به نقل از وزير امور خارجه آمريکا 80 درصد اقتصاد ايران تحريم است و به علت همين تحريم‌هاي گسترده و جريمه‌هاي سنگين نقض تحريم، تاجران و بانک‌هاي خارجي به صورت کلي و فارغ از موضوع معامله، رغبت کمي براي تجارت با ايران دارند. از سوي ديگر مبادله کالاهاي بشردوستانه مستلزم طي کردن روندهاي پيچيده و ارزيابي‌هاي موشکافانه است تا اطمينان حاصل شود که نه تنها موضوع معامله، بلکه دريافت‌کننده/پرداخت‌کننده نيز مشمول تحريم‌هاي آمريکا نيستند. اصلي‌ترين نمونه آن کانال مالي سوئيس است که تا‌کنون تنها يک تراکنش مالي در آن اتفاق افتاده است. همچنين يک‌سري از کالاهاي بشردوستانه، مثل برخي از دستگاه‌هاي اکسيژن‌ساز، طبق قوانين آمريکا کاربرد دوگانه دارند. مبادله چنين اجناسي مستلزم اخذ مجوزي جدگانه است که مي‌تواند ماه‌ها به طول بينجامد. تعاريف قوانين صادراتي آمريکا از اقلام بشردوستانه محدود است. به صورت خاص در مورد دارو، برخي از واکسن‌ها، دستگاه‌هاي استرليزه و ماسک‌هاي تمام صورت از تعريف دارو خارج هستند و فروش آنها به ايران نيازمند اخذ مجوزهاي جداگانه است. نگاهي به آمارهاي وزارت خزانه‌داري آمريکا براي اينکه ببينيم صدور چنين مجوزهايي چقدر رايج است به ما کمک مي‌کند. اوفک يا همان دفتر کنترل سرمايه‌هاي خارجي وزارت خزانه‌داري آمريکا، در سال‌هاي 2017 و 2018 صرفا 11 درصد درخواست‌هاي مجوز براي معامله تجهيزات پزشکي را تاييد کرده است. اين يعني 89 درصد درخواست‌ها به دلايل مختلف رد شده و کشورهاي تحت‌تحريم نتوانسته‌اند نيازهاي خود را تأمين کنند. اين در شرايطي است که اگر معامله‌اي بتواند محدوديت‌هاي فوق را با موفقيت پشت سر بگذارد، مساله پرداخت پول توسط ايران مطرح مي‌شود. دارايي‌هاي ايران در بانک‌هاي خارجي بلوکه شده و منبع اصلي درآمد ايران تحريم است. با اين وصف چند توليدکننده خارجي حاضر است با توجه به مشقت‌هاي ياد شده، با ايران وارد معامله شود؟ تمام آنچه گفته شد قبل از شيوع کرونا نيز وجود داشت. اما الان، در شرايط بحران که نيازهاي پزشکي-بهداشتي، فوري و چند برابر هستند، اين محدوديت‌ها مي‌تواند فاجعه‌اي انساني بيافريند.

روايت طراح تحريم‌ها از تحريم

اين سوال که آيا نياز است ايالات متحده تحريم‌ها را لغو کند يا کاهش دهد، روز پنجشنبه از ريچارد نفيو، کارشناس ارشد تحريم در تيم مذاکره‌کننده دولت باراک اوباما در توافق هسته‌اي با ايران نيز پرسيده شد. او که خود طراح تحريم‌ها در دوره رياست‌جمهوري قبلي آمريکا بوده در اين باره به «بي‌بي‌سي» مي‌گويد: «اين واقعيت است که تحريم‌ها بر مقابله ايران با ويروس کرونا تأثير مي‌گذارد». او در رابطه با مسأله تحريم بودن يا نبودن دارو تجهيزات پزشکي افزود: «از منظر حقوقي صحيح است که دارو و تجهيزات پزشکي بخشي از تحريم‌هاي ايالات متحده عليه ايران نيست اما در واقعيت و در عرصه عمل، مشکل اين نيست؛ بلکه مشکل آن است که به سبب تحريم، داد و ستد با ايران بسيار دشوار است و در بسياري از موارد امکان پرداخت هزينه دارو براي ايران وجود ندارد. همين امر باعث مي‌شود امکان تبادل و تجارت با ايران در کالاهايي که مشمول تحريم نيز نيستند، وجود نداشته باشد».