چین و دیپلماسی ماسک

گمرک چين يک‌شنبه گذشته اعلام کرد کمک‌هاي پزشکي به بيش از 50 کشور فرستاده است. آمريکا و اروپا از مقاصد اصلي کمک‌هاي بهداشتي و درماني چين بوده است. علاوه بر اروپا و آمريکا، اين کمک‌ها شامل طيف گسترده‌اي از کشورها، حتي جزاير کوچک اقيانوس آرام، نيز شده است. تعدادي ديگر از کشورها نيز که با مشکل کمتري از ناحيه کرونا مواجه‌اند، در اين حوزه که به ديپلماسي ماسک شهرت يافته، گام گذاشته‌اند. به‌عنوان مثال، تايوان که با اتخاذ سياست مهار و از طريق تست گسترده موفق به کنترل ويروس شده، اعلام کرده که در حال ارسال 12 ميليون ماسک به شماري از کشورها (دو ميليون به آمريکا، هشت ميليون به اروپا و دو ميليون به دوستان خاص خود) است. کمک‌هاي روسيه به چند کشور اروپايي نيز در اين قالب قابل توجه است. در مراحل اوليه شيوع کرونا در چين نيز شماري از کشورها مانند فرانسه، ترکيه، ايران و... کمک‌هايي براي چين ارسال کرده بودند. کمک‌هاي چين به آمريکا به‌رغم مناقشات جاري بين دو کشور با واکنش مثبت دولت آمريکا مواجه شده و در سطوح ايالتي، از جمله از سوي فرماندار نيويورک، نيز مورد تمجيد قرار گرفته است. واکنش در اروپا يکسان نبوده است. برخي از کشورها مانند هلند، ترکيه، اسلواکي، جمهوري چک و اسپانيا اعلام کرده‌اند که اقلام دريافتي از چين زير استاندارد و غيرقابل استفاده بوده و آنها را يا دور ريخته يا برگردانده‌اند. در حالي که مقامات برخي کشورها مانند مونته نگرو و ايتاليا از کمک‌ها چين تمجيد و از بي‌عملي اتحاديه اروپا انتقاد کرده‌اند. جوزف بورل، رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا، طي پيامي مدعي شده که چين از طريق اين «سياست سخاوتمندانه»در صدد مخفي کردن «اهداف ژئوپليتيک خود از جمله تلاش براي نفوذ» در اتحاديه اروپا و انتقال اين پيام است که برعکس آمريکا، تنها چين يک شريک مسئول و قابل اتکاست. البته بورل چند روز بعد لحن خود را تا حدي تعديل کرد و از ضرورت اقدام اروپا براي «اعتلاي تلاش‌هاي مشترک با چين و آمريکا براي مقابله با پاندميک و عواقب آن» سخن گفت. بي‌شک، مقامات چيني توجه دارند که بيماري از قلمرو آنها منشا گرفته و در سراسر جهان شيوع يافته است. آنها همچنين متوجه اتهاماتي توسط مقامات برخي کشورها در مورد تاخير در اطلاع‌رساني يا اطلاع‌رساني نادرست توسط مقامات چيني هستند و مي‌دانند که افکار عمومي جهاني سال‌ها تحت تاثير اين اتهامات باقي خواهد ماند. همچنين بخشي از افکار عمومي بين‌المللي، درست يا نادرست، گاه سنت‌هاي غذايي و برخي باورها در طب سنتي چين را که موجب دست‌اندازي تهاجمي افراد به حيات وحش در چين و کشورهاي اطراف و انتقال ويروس به انسان مي‌شود، را سرزنش مي‌کنند. در اين رابطه، دولت چين در اوج شيوع کرونا در اواخر فوريه و با هدف جلوگيري از شيوع ويروسي ديگر در آينده، قانوني براي ممنوعيت مصرف غذايي و طبي از حيات وحش تصويب کرد. چين در شرايطي که کشورهاي اروپايي و آمريکا سخت درگير بحران هستند و دولت ترامپ هم اساسا علاقه چنداني به همکاري‌هاي بين‌المللي ندارد، نوعي از ديپلماسي عمومي را در دستور کار قرار داده که هم متوجه خارج است هم داخل. در سطح جهاني پکن اميدوار است روايت خاص خود از کرونا را ترويج کند و چين را نه به‌عنوان منشا کرونا بلکه به‌عنوان بخشي از راه حل معرفي کند. پس زدن روايت غرب که حاوي انتقاداتي از چين است، هدف ديگر ديپلماسي عمومي چين است. پکن اميدوار است که با پيشبرد سياست‌هايش در خارج، در داخل نيز شيوه حکمراني خاص خود را تحکيم بخشد و مردم را با هم و با خود براي مواجهه با دوران سخت بعدي آماده نمايد. بي‌شک، در هنگامه‌اي که ويروس کرونا برپا کرده و با توجه به نگراني‌هاي شديد از بحران اقتصادي ناشي از آن همه کشورها بايد ملاحظات و اختلافات سياسي را کنار بگذارند. متاسفانه مواضع کاخ سفيد اکنون بزرگترين مانع در اين راه است.