جنگافروزی در سایه پاندمی مرگبار
آرمان ملي - محمدحسين لطفالهي: آمريکاييها اين روزها در تدارک حملاتي عليه برخي گروههاي نظامي و شبهنظامي هستند؛ حملاتي که ژنرالهاي ايالات متحده پيشتر در خصوص عواقب آن به کاخ سفيد هشدار داده بودند اما گويا مسئولان سياسي آمريکا ترجيح ميدهند ضمن پذيرش عواقب حمله به برخي گروههاي عراقي، اين مهم را به سرانجام برسانند. در همين راستا و بنا بر برخي گزارشها، ارتش آمريکا براي محافظت از نيروهاي خود در برابر حملات احتمالي ايران يا گروههاي منتسب به ايران، در برخي پايگاههاي عراق سامانه ضدموشکي پاتريوت مستقر کرده است. همزمان با اين تحرکات، عادل عبدالمهدي نخستوزير موقت عراق نيز عليه هرگونه اقدام نظامي تهاجمي از خاک عراق بدون اجازه دولت اين کشور هشدار داد. خبرگزاري فرانسه روز دوشنبه (11 فروردين) به نقل از منابع ناشناس گزارش داد يکي از اين سامانهها هفته گذشته به پايگاه عينالاسد واقع در غرب عراق فرستاده شده و هماکنون در حال آماده شدن است. خبرگزاري فرانسه ميگويد يک سامانه پاتريوت هم به پايگاهي در اربيل مرکز کردستان عراق فرستاده شده و دو سامانه ديگر قرار است از کويت به عراق برده شود. يکي از فرماندهان حشدالشعبي اين اقدامات ارتش آمريکا را «نقض حاکميت عراق» دانسته و آن را گواهي بر اشغالگري آمريکاييها ميخواند. يک عضو کميسيون امنيت ملي پارلمان عراق نيز هشدار داده است که هرگونه اقدام خصمانه آمريکاييها «واکنش قوي مردم عراق» را در پي خواهد داشت.
روزنامه نيويورک تايمز درباره اهداف آمريکا از تحرکات نظامي اخير در عراق مينويسد که وزارتدفاع ايالات متحده در دستوري محرمانه و مستقيم خطاب به ژنرالهاي آمريکايي در عراق، از آنان خواسته است که مقدمات لازم براي آغاز يک درگيري نظامي و از بين بردن گروههاي شبهنظامي حامي ايران را فراهم کنند. به نوشته اين روزنامه، اين دستورات با هشدار مستقيم فرمانده ارشد نيروهاي آمريکايي در عراق روبهرو شده و رابرت وايت اعلام کرده است که چنين حملاتي ميتواند «خونين» باشد و «خطر آغاز جنگ با ايران» را به دنبال دارد. بر اساس گفتههاي اين ژنرال آمريکايي، ارتش اين کشور براي عمليات جديد در عراق و از بين بردن نيروهاي شبهنظامي نياز به منابع مالي جديد و تعداد زيادي سرباز دارد و براي اين کار نيازمند قطع برنامههاي آموزشي و انتقال نيروهاي بيشتر به عراق است. با اين وجود برخي مقامات ارشد سياسي در کاخ سفيد از جمله مايک پمپئو، وزير امور خارجه و رابرت اوبرين، مشاور امنيت ملي آمريکا اصرار دارند که در اسرع وقت اين عمليات انجام گيرد.
جلسه 19 مارس در کاخ سفيد
تمام تحرکات اخير ارتش ايالات متحده در عراق حاصل جلسهاي است که 19 مارس 2020 در دفتر دونالد ترامپ برگزار شده است. در اين جلسه که با محوريت بررسي حملات اخير به نيروهاي آمريکايي در عراق برگزار شد، مايک پمپئو و رابرت اوبراين تاکيد داشتند که با استفاده از چالشهايي که شيوع کرونا براي ايران ايجاد کرده، اکنون بهترين فرصت براي از بين بردن گروههاي شبه نظامي در عراق است. در طرف مقابل اما فرماندهان ارتش و مارک اسپر، وزير دفاع هشدار ميدادند که اين اقدام خطر آغاز جنگ با ايران را در پي دارد و چنين جنگي با توجه به وعدههاي انتخاباتي ترامپ ناممکن است. با اين وجود دونالد ترامپ، رئيسجمهوري با استناد به نظر مخالف وزير دفاع و شمار ديگري از مقامات نهادهاي اطلاعات نظامي آمريکايي، فرمان حملات محدود را صادر کرد. اقدامات اخير را نيز ميتوان در راستاي آمادهسازي براي عمليات محدود ارزيابي کرد؛ عملياتي که با توجه به اصرارهاي مقامات سياسي نظير پمپئو امکان دارد ناگهان تغيير شکل داده و به عملياتي گسترده بدل شود. دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا روز چهارشنبه (13 فروردين) مدعي شده ايران يا گروههاي نيابتي وابسته به تهران در حال برنامهريزي براي حمله به مواضع آمريکا در عراق هستند. دونالد ترامپ در يک پيام توئيتري نوشت اگر چنين اتفاقي بيفتد ايران هزينه بسيار سنگيني خواهد پرداخت. او در توئيتي ديگر نوشت: «طبق اطلاعات و اعتقاد ما، ايران يا گروههاي نيابتياش در حال تدارک حملهاي غافلگيرانه عليه نيروهاي آمريکا يا منافع ما در عراق هستند. اگر چنين اتفاقي بيفتد، ايران هزينه بسيار سنگيني ميپردازد». تحليلگران معتقدند اين تهديد، مقدمهاي براي حملات سوري عليه نيروهاي آمريکايي و در پي آن حمله آمريکا به مواضع گروههاي شيعه است. در همين رابطه محمدجواد ظريف در حساب توئيتري خود در واکنش به اظهارات رئيسجمهوري آمريکا، او را مورد خطاب قرار داد و نوشت: «دوباره از سوي جنگطلبان هميشگي گمراه نشو. ايران دوستاني دارد؛ اما هيچکس نميتواند ميليونها نيروي نيابتي داشته باشد». ظريف همچنين در ادامه توئيت خود مينويسد: «برخلاف آمريکا که به طور مخفيانه دروغ گفته، تقلب کرده و ترور ميکند، ايران فقط، آشکارا، اقداماتي دفاعي دارد. ايران هيچ جنگي را آغاز نميکند، اما به آنها که اين کار را ميکنند، درسهايي ميدهد».
دلايل تشديد تنش در خاورميانه
اينکه چرا عراق پس از ثباتي نسبي در دوره پساداعش به سرعت به کشوري آشفته تبديل شد محل بحث است اما کارشناسان در خصوص تشديد تنشهاي ميان تهران و واشنگتن و بروز و ظهور نشانههاي آن در خاورميانه «خروج آمريکا از برجام» را به عنوان اصليترين دليل ذکر ميکنند. نشريه آمريکايي نشنال اينترست در اين باره مينويسد: «دولت آمريکا اعلام ميکند که حملات نيروهاي وابسته به ايران منطقه را به آشوب کشيده است. اگر اين فرض را بپذيريم بايد گفت اصليترين علت تقابل ايران با آمريکا خروج ايالات متحده از برنامه جامع اقدام مشترک بوده است؛ چراکه پس از اين خروج تحريمهايي سنگين بر تهران تحميل شد و تهران که نميتوانست متقابلا تحريمهايي عليه کاخ سفيد اعمال کند، ناچار شد از پراکسيهاي منطقهاي به عنوان ابزار فشار براي لغو تحريمها استفاده کند». مهدي حسن، تحليلگر عرب اما معتقد است آمريکا فرصت پاندمي کرونا را مغتنم شمرده و تصميم دارد از اين ابزار و مرگ شهروندان ايراني براي پيشبرد اهدافش بهره ببرد. به نوشته او، آمريکا فکر ميکند در اين شرايط ايران پاسخي به حملات در عراق نخواهد داد. در اين يادداشت که در «اينترسپت» منتشر شده آمده است: «اگر بخواهيم واضح موضوع را توصيف کنيم، زماني که بر اثر شيوع کرونا در هر 10 دقيقه يک ايراني جان ميبازد و در هر ساعت 50 مبتلاي جديد شناسايي ميشوند، ايالات متحده ميخواهد در منطقه خاورميانه جنگ به راه بيندازد».
