تهدید «حیات» برجام
آرمان ملي: دولت فرانسه ضمن هشدار به ايران در مورد کاهش تعهدات هستهاي، اين کشور را به اعمال سازوکار برجامي منجر به بازگشت تحريمها تهديد کرد. پس از اجراي گام چهارم کاهش تعهدات ايران در فردو، فرانسه، بريتانيا، آلمان و اتحاديه اروپا از ايران خواستند تا در خلاف مسير کاهش تعهدات خود گام بردارد. تروئيکاي اروپايي و اتحاديه اروپا روز دوشنبه 20 آبان در بيانيهاي مشترک اعلام کردند در صورت ادامه روند کاهش تعهدات برجامي از سوي ايران، يکي از سازوکارهاي حل اختلاف موجود در برجام دوباره اعمال شدني و تحريمهاي سازمان ملل بازگشتني است. برخي معتقدند که اين بيانيه زمزمه مرگ برجام را با فعال شدن مکانيسم ماشه مطرح کرده است و برخي هم آن را در حد يک بازي سياسي ميدانند. در اين بيانيه آمده بود که فعاليتهاي اخير ايران مانع تلاشهاي آنها براي خنثي کردن تنشها در خاورميانه است و آنها به شدت نگران تصميم ايران به از سرگيري غنيسازي اورانيوم در سايت فردو هستند. گزارشها از فردو اين روزها درصدر خبرهاست. آژانس بينالمللي انرژي اتمي روز دوشنبه 27 آبان اعلام کرد که ايران با افزايش ذخاير آب سنگين خود، فراتر از 130 تن تعيين شده در توافق اتمي با قدرتهاي جهاني، يک محدوديت ديگر در برجام را نقض کرده است. آژانس در گزارش خود به اعضاي شوراي حکام گفته است که ايران روز 25 آبان به آژانس اطلاع داد که ذخاير آب سنگين آن از مرز 130 تن عبور کرده و به 5/131 تن رسيده است. در همين زمينه دولت آمريکا اعلام کرد که معافيتهاي همکاري شرکتهاي خارجي در سايت هستهاي فردو در ايران را لغو ميکند. مايک پمپئو، وزير خارجه آمريکا دوشنبه 28 آبان در يک نشست خبري با اعلام اين تصميم، گفت اين عدم تمديد معافيت از24 آذر اجرايي خواهد شد. همکاري کمپانيهاي خارجي در سايت فردو يکي از چهار معافيت دولت آمريکا در ارتباط با پروژه هستهاي ايران بود.
تهديد فرانسه
پس از آمريکا اين بار نوبت فرانسه رسيد و ژان ايو لودريان، وزير امور خارجه فرانسه روز چهارشنبه ششم آذرماه گفت: «ايرانيها هر دو ماه يک بار شکاف سياسي را بيشتر ميکنند به حدي که بايد صريحا بگويم ما امروز داريم به اِعمال سازوکار حل اختلاف موجود در توافق برجام فکر ميکنيم». لودريان که روز چهارشنبه در نشست اعضاي کميسيون روابط خارجي مجلس ملي فرانسه سخن ميگفت، در همين زمينه افزود: «ما با توجه به تکرار اقدامات مقامهاي ايران که به تدريج در حال گسستن از محتواي برجام هستند، در حال بررسي اين رويکرد هستيم». سازوکار مورد نظر وزير خارجه فرانسه بندي از برجام است که در آن بازگشت تحريمهاي سازمان ملل عليه ايران در صورت نقض مفاد اين توافق از سوي اين کشور، پيشبيني شده است. ايران در واکنش به خروج يکجانبه آمريکا از برجام و در اعتراض به ناتواني طرفهاي اروپايي در برقراري خط تجاري، تاکنون در چهار مرحله کاهش تعهدات هستهاي را اعلام و برخي فعاليتهاي هستهاي خود از جمله در سايت اتمي فردو قم را از سر گرفته است.
پاسخ ايران
سخنگوي وزارت امور خارجه ايران در واکنش به اظهارات وزير امور خارجه فرانسه درخصوص برجام و امکان بهرهگيري از مکانيسم حل و فصل اختلافات اين سند تصريح کرد: اين اظهارات غيرمسئولانه و غيرسازنده بوده و شديدا کارآمدي ابتکارات سياسي براي اجراي کامل برجام توسط همه طرفها در راستاي نظام رفع تحريمهاي برجام و مصوبات کميسيون مشترک را مخدوش ميسازد. سيدعباس موسوي درخصوص امکان بهرهگيري فرانسه و ديگر اعضاي باقيمانده برجام از مکانيسم حل و فصل اختلافات نيز تصريح کرد: منطق و هدف مکانيسم حل و فصل اختلافات پيشبيني شده در برجام در نظر گرفتن اقدامات جبراني براي دو طرف است و اقدام جمهوري اسلامي ايران هم اجراي حق خود در ماده 36 است و لذا برجام در شرايط کنوني اساسا به طرفهاي اروپايي اجازه نميدهد که در قبال اعمال حق مشروع جمهوري اسلامي ايران در پاسخ به اقدامات غيرقانوني و يکجانبه ايالات متحده و نقض اساسي تعهدات طرفهاي اروپايي، به اين مکانيسم استناد ورزند.
