وزیر یــا تدارکاتچی؟

آرمان ملي: «اتصال اينترنت همراه منتظر دستور وزير کشور است»؛ اين جمله‌اي است که مهرداد لاهوتي، سخنگوي فراکسيون مستقلين مجلس به نقل از وزير ارتباطات بيان کرده است. به روايت لاهوتي، وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات در ديدار با نمايندگان مدعي شده است که هيچ نقشي در قطع و وصل اينترنت طي هفته‌هاي گذشته نداشته و اختيار اين امر به عبدالرضا رحماني فضلي، وزير کشور محول شده است. به گفته محمدجواد آذري جهرمي علاوه بر خسارات مستقيمي که تا امروز بر سرويس‌هاي مبتني بر اينترنت وارد آمده، اگر مديريت بر اين پديده اصلاح نشود برخي از مردم اقدام به انتقال سرمايه‌هاي خود به خارج از کشور خواهند کرد؛ اتفاقي که با توجه به تحريم‌هاي روزافزون ايالات متحده در قالب «فشار حداکثري» فاجعه‌اي اقتصادي را رقم مي‌زند. او همچنين در ويدئويي که شنبه شب در شبکه‌هاي اجتماعي منتشر شد، در مورد قطع اينترنت در هفته‌اي که گذشت و اقدامات وزارت ارتباطات در اين‌باره، با مردم سخن گفت. جوان‌ترين وزير دولت دوازدهم در اين ويدئو تأکيد کرد که از مشکلات بسياري که قطع اينترنت براي زندگي مردم ايجاد کرده ‌است، آگاه و در اين باره «بسيار متأسف» است. وزير ارتباطات تصريح کرد: «بابت همه مشکلاتي که براي همه شما در اين مدت پيش آمده، به نوبه خودم و به سهم خودم به عنوان عضوي از دولت و حاکميت عذرخواهي مي‌کنم». آذري جهرمي تصريح کرد که زندگي بدون فضاي مجازي و اتصال به شبکه جهاني قابل تصور نيست. اين مخالفت ضمني وزير ارتباطات با ادامه‌دار شدن و تکرار قطعي اينترنت در حالي مطرح مي‌شود که بسياري از مسئولان عقيدتي، سياسي و امنيتي در کشور خواهان ادامه روند قطعي ارتباط با جهان هستند و از اتفاقاتي که طي هفته گذشته در زيرساخت اينترنت کشور رخ داد، ابراز رضايت مي‌کنند. سردار غلامرضا سليماني، رئيس سازمان بسيج مستضعفين در اين باره به «مهر» مي‌گويد: «معتقديم اينترنت در کشور ما بايد اينترنت پاک باشد و اين اعتقاد را با صراحت بيان مي‌کنيم؛ زيرا همان‌هايي که خودشان خالق اين فناوري هستند مي‌گويند ما اجازه نمي‌دهيم فرزندانمان به راحتي از هر نوع فناوري و هر نرم‌افزاري استفاده کنند و آنها اين موضوع را طبقه‌بندي و مديريت کرده‌اند. او مي‌افزايد: «بسيج در اين زمينه به نوبه خود کار مي‌کند، ما در حوزه اينترنت ملي فعاليت‌هاي لازم را انجام مي‌دهيم و اميدواريم با کمک ساير دستگاه‌ها برسيم به روزي که اينترنت ملي راه اندازي شود و به همه نياز‌هاي کشور پاسخ دهد». خطيب نماز جمعه تهران نيز از مسئولان خواست که اينترنت را «بازِ باز» نکنند. آيت‌ا... سيداحمد خاتمي، اول آذر ماه در خطبه‌هاي نماز جمله گفت «از تدبيرهاي ستودني در اين ماجرا قطع اينترنت بود؛ اگر مسئولان مي‌خواهند اهميت کار را درک کنند ببينند دشمن و شبکه‌هاي خارجي چقدر ناراحتند از اين اتفاق؛ اين يعني لانه زنبور را شناسايي کردند». او افزود: «از آنها درخواست مي‌کنم، پيامرسان‌هاي داخلي را تقويت کنند و اينترنت بومي را هر چه زودتر راه اندازي کنند؛ اگر در اين کار کوتاهي کنيد در پيشگاه خدا جوابي نخواهيد داشت. تقاضا دارم اينترنت را بازِ باز نکنيد. ديديد که به مردم جنايت ياد مي‌دادند». سردار آبنوش، فرمانده عمليات بسيج کشور نيز ضمن حمايت از قطعي اينترنت در هفته‌اي که گذشت، گفته است اين کار «دير» صورت گرفت.

نقش کمرنگ نهادهاي قانوني

يکي از مسائلي که اين روزها در کشور جلب توجه مي‌کند، کمرنگ شدن نقش نهادهاي قانوني در اداره کشور است. از يک سو مجلس با تصميم سران قوا، از دور قانونگذاري خارج مي‌شود و قيمت بنزين به عنوان يک کالاي اساسي نقش مهمي در زندگي مردم دارد به يک باره افزايش مي‌يابد. همين موضوع به خشم و اعتراض مردم مي‌انجامد و کشور را يک هفته تمام تعطيل مي‌کند. از سوي ديگر با هر اتفاقي در کشور، نهادهاي متخصص و مسئول از تصميم‌گيري منع شده، اختياراتشان سلب و به نهادهاي ديگر محول مي‌شود. اين روند باعث خواهد شد تا در روند تصميم‌گيري و اداره کشور به مرور نقش نهادهاي انتخابي، متخصص و مسئول کم شده و نگاه امنيتي جايگزين نگاه کارشناسي شود. در ماجراهاي بعد از گران شدن بنزين نيز همين اتفاق رخ داد و مسأله اينترنت به شوراي امنيت کشور به رياست عبدالرضا رحماني فضلي سپرده شد. به تبع تصميم‌گيري اين شورا اينترنت بيش از يک هفته قطع شده و آسيب اقتصادي وحشتناکي بر کشور تحميل شد، به طوري که نقش وزير ارتباطات به يک هماهنگ کننده يا تدارکاتچي دستورات نهادهاي ديگر تقليل يافت و آنچه در تمام طول هفته گذشته در اظهارات آذري جهرمي عيان بوده، انتظار او براي «رسيدن دستورات» است. مجيد فراهاني، عضو شوراي شهر تهران در اين باره گفت: «متاسفانه در خلال تصميم انديشيده شده براي مهار اغتشاشات در هفته گذشته توسط شوراي امنيت کشور، سيستم‌هاي آنلاين سازمان مديريت بحران شهر تهران به علت عدم دسترسي به اينترنت در اين مدت قطع شده بود. موضوعي که نه تنها غيرمنطقي و تعجب برانگيز بود بلکه مي‌توانست با بروز يک حادثه طبيعي همچون سيل يا زلزله تاب‌آوري و پايداري شهر را در برابر اين حوادث زير سوال ببرد». علي‌اکبر صفوي، استاد دانشگاه و کارشناس تحليلگر فناوري اطلاعات و ارتباطات نيز در اين باره معتقد است «خسارات ناشي از قطع اينترنت براي يک کشور تنها به بعد مادي محدود نمي‌شود و عواقب و اثرات ثانويه بسياري دارد که به حتم در کوتاه مدت قابل جبران نخواهد بود».