مقاومت میکروبی نسبت به آنتیبیوتیک روبه افزایش است
رئيس مرکز مديريت بيماريهاي واگير وزارت بهداشت گفت: مقاومت ميکروبي نسبت به آنتيبيوتيکها در کشور روبه افزايش است و عوامل متعددي مانند مصرف خودسرانه دارو در اين زمينه نقش دارد.محمدمهدي گويا در نشست خبري هفته اطلاعرساني مصرف صحيح آنتيبيوتيک افزود: عوامل مختلفي در افزايش مقاومت ميکروبي نسبت به آنتيبيوتيک تاثيرگذار است که مصرف خودسرانه دارو، تجويز بيمورد دارو توسط برخي پزشکان، ارائه بيمورد و بدون نسخه آنتيبيوتيک در داروخانهها و استفاده از اين دارو در دامها از جمله گوشت و مرغ و برخي موادغذايي ديگر از جمله مهمترين علل اين مساله است.وي اضافه کرد: هيچ کشوري نميتواند جلوي مقاومت ميکروبي نسبت به آنتيبيوتيک را بگيرد، اما در کشور از سال گذشته برنامه کشوري کنترل مقاومت ميکروبي را آغاز کردهايم که اساس آن آموزش به مردم و پزشکان و افزايش دانش مردم نسبت به عوارض جبرانناپذير مصرف نابجاي آنتيبيوتيکها توسط مردم و پزشکان است و براي اين کار روشهاي پيشگيرانه و کنترل عفونت را گسترش ميدهيم که مهمترين روش شستوشوي دستها است.گويا گفت: علاوه بر آن آنتيبيوتيک را طبقهبندي کردهايم و برخي بايد فقط توسط عدهاي خاص از پزشکان تجويز شود. شناسايي علائم مصرف بيرويه داروهاي ضدميکروبي، پايش مقاومت ميکروبي در کشور، پايش مصرف داروهاي ضدميکروبي، ترويج استفاده مناسب از اين داروها، استانداردسازي تستهاي تشخيص ثبت موارد ابتلا به عفونتهاي ناشي از مقاومت به آنتيبيوتيک و جلوگيري از همگرايي بيماريهاي عفوني در کشور از ديگر موارد اين برنامه است.
آنفلوآنزا؛ امسال شديدتر
وي در پاسخ به پرسشي درباره وضعيت آنفلوآنزا در ايران گفت: اين بيماري امسال بسيار زودتر از سالهاي پيش و شديدتر از سالهاي گذشته شروع شده است و مصرف بيرويه آنتيبيوتيک در مورد اين بيماري نيز نگرانکننده است.گويا اضافه کرد: ويروس آنفلوآنزا بسيار توانا و پيچيده است و بهخوبي ميتواند در مقابل آنتيبيوتيکها مقاوم شود.در دنيا فقط سه دارو عليه آنفلوآنزا وجود دارد که دو داروي آن بسيار کمياب است و يک دارو که تاميفلو است، بيشتر براي درمان اين بيماران استفاده ميشود که در کشور ما نيز تا هفته گذشته بهعلت تحريم با کمبود اين دارو مواجه بودهايم اما اکنون اين کمبود برطرف شده و در کشور وجود دارد.رئيس مرکز مديريت بيماري واگير وزارت بهداشت اضافه کرد: داروي تاميفلو فقط براي زمان بستري و وضعيت شديد اين بيماري کاربرد دارد و در بقيه موارد مصرف آن ضروري نيست.گويا گفت: کشف آنتيبيوتيک تحول بزرگي در دانش پزشکي بود. با استفاده از آن بسياري از بيماريهاي مرگبار کنترل شدند و از خيلي همهگيريها در جهان جلوگيري شد، اما مصرف بيرويه و نابجاي آنتيبيوتيک و خطاي مردم و پزشکان کمکم ارزشهاي اين کشف بزرگ را کمرنگ ميکند و اثربخشي آن رو به کاهش است. براي پيشگيري از گسترش بيماريهاي عفوني و واگير و کاهش مقاومت دارويي بايد مراکز درماني از انتقال بيماري از بيمار به بيمار، از بيمار به پزشک و ملاقات کننده و برعکس جلوگيري کنند.
مقاومت سالمونلا به آنتيبيوتيک
وي افزود: ميکروارگانيسمهايي پيدا شده است که نسبت به آنتيبيوتيک مقاوم هستند، عفونت سالمونلا و بيماري تيفوئيد يک نمونه آن است و اکنون هيچيک از انواع آنتيبيوتيکها به اين عفونت جواب نميدهند، در پاکستان همهگيري تيفوئيد جان هزاران نفر را گرفته است و اين عفونت ديگر بهسادگي قابل کنترل نيست.رئيس مرکز مديريت بيماريهاي واگير وزارت بهداشت گفت: بسياري از آنتيبيوتيکها ديگر روي بيماريهاي آميزشي مثل سوزاک جواب نميدهند.براساس راهنماهاي درمان در تمام دنيا اکنون براي درمان سوزاک از دو آنتيبيوتيک استفاده ميشود و اين نشاندهنده مقاومت اين عفونت نسبت به آنتيبيوتيکهاست.وي درباره استفاده از آنتيبيوتيک در دامها نيز گفت: در اين مورد سازمان دامپزشکي مسئوليت دارد و ميدانم که آنان نيز به اندازه وزارت بهداشت در اين زمينه نگران و حساس هستند و جلسات مشترک همفکري بين کارشناسان وزارت بهداشت و سازمان دامپزشکي بهطور مداوم برگزار ميشود.مينو محرز، عضو کميته کشوري مبارزه با بيماريهاي عفوني نيز در اين نشست گفت: يکي از علل مهم افزايش مقاومت دارويي نسبت به آنتيبيوتيکها، توزيع بدون نسخه اين دارو در داروخانههاست، بهراحتي در داروخانهها اين داروها بدون نسخه در اختيار مردم قرار ميگيرد و هيچ نظارتي نسبت به اين تخلف وجود ندارد. اميدوارم به الکترونيکي شدن نسخه پزشکان اين مشکل برطرف شود. آموزش درباره مصرف درست آنتيبيوتيک بايد از مدارس و دانش آموزان شروع شود و اميدواريم آموزشوپرورش اصول تدوين شده مصرف درست دارو را به دانشآموزان آموزش دهند.وي گفت: پزشکان نيز بايد در اين زمينه آموزش ببينند. مساله مهم ديگر وجود آنتيبيوتيک در بسياري از غذاهاست که مصرف بيرويه دارند و غيرمستقيم موجب مقاومت دارويي ميشوند.محرز افزود: ميزان مقاومت ميکروبي نسبت به آنتيبيوتيک در مورد برخي بيماريهاي عفونتي در ايران 16 برابر بيشتر شده است و اين يعني خطري که سلامت نسل آينده کشورمان را تهديد ميکند. يکي از راههاي آن آموزش زنان خانهدار است. در غير اينصورت ميلياردها تومان هزينه به مردم و نظام سلامت کشور تحميل ميشود.
شايعترين عفونت ميکروبي
مسعود مرداني، متخصص عفوني و عضو کميته کشوري مبارزه با بيماريهاي عفوني نيز گفت: شايعترين عفونت ميکروبي در دنيا و در کشور ما عفونتهاي دستگاه فوقاني تنفسي و بيماريهايي مثل سرماخوردگي و آنفلوآنزاست که درمان آن هيچ نيازي به آنتيبيوتيک ندارد، اما بهوفور مردم براي درمان اين بيماريها بهصورت خودسرانه آنتيبيوتيک مصرف ميکنند و حتي در مراجعه به پزشک نيز اصرار ميکنند حتما آنتيبيوتيک تجويز کنند. مصرف آنتيبيوتيک هيچ اثري در درمان اين بيماريها ندارد و فقط موجب مقاومت ميکروبي ميشود.وي ادامه داد: تنها راه مقابله با آنفلوآنزا تزريق واکسن است و افراد در معرض خطر شامل کودکان 6 ماه تا 6 سال، سالمندان بالاي 65 سال، زنان باردار، بيماران قلبي و بيماران مبتلا به ديابت بايد اين واکسن را تزريق کنند و شايعاتي که عليه اين واکسن در فضاي مجازي منتشر شده از جمله اينکه اين واکسن موجب سندروم گيلنباره ميشود کاملا بياساس است و برعکس ابتلا به آنفلوآنزا احتمال بزور اين سندروم را بهوجود ميآورد و متاسفانه يک نفر در رسانهها مطالب نادرستي درباره واکسن آنفلوآنزا مطرح ميکند که نميدانم چرا مسئولان با او برخورد نميکنند.مرداني گفت: 43 درصد مردم آنتيبيوتيک را بدون نسخه پزشک دريافت ميکنند، بايد جلوي توزيع اين دارو بدون نسحه در داروخانهها گرفته شود. اکثر پزشکان هم گايدلاين تجويز آنتيبيوتيک را رعايت نميکنند، بهخصوص پزشکان عمومي. بايد آموزشهاي لازم از جمله اصول 10 گانه تجويز آنتيبيوتيک که نشان ميدهد در چه مواردي بايد آنتيبيوتيک تجويز شود و در چه مواردي آنتيبيوتيک بايد تجويز شود و کجاها نبايد به آنان آموزش داده شود.وي ادامه داد: در چهار سال گذشته ميزان مصرف آنتيبيوتيک در دنيا دو برابر شده است و ميزان شيوع سوزاک مقاوم به درمان 76 درصد بيشتر شده است. در گذشته بيشتر موارد عفونت HIV ناشي از سرنگ آلوده بود اما امروز اکثر موارد آن ناشي از رابطه جنسي است.
