غربت زبان مادری در مدارس

همچنين مطابق ماده 19 قانون برنامه پنجم توسعه و همچنين بيانيه ارزش‌ها در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش، تقويت گويش محلي و ادبيات بومي در مدارس به منظور تقويت هويت مشترک ايراني-اسلامي امري ضروري دانسته شد و از همين رو از سال 94 مجوز تاليف محتواي اولين کُتب درسي به زبان محلي (بومي) صادر شد و نخستين تاليف کتاب درسي با زبان کُردي کليد خورد. شايد يکي از موارد محقق شده در اين رابطه در سال 94 و در مدرسه صلاح الدين ايوبي شهرستان سقز اتفاق افتاد و طي مراسمي از کتاب آموزش زبان کُردي «وانه‌ي کوردي» با حضور مسئولان استان کردستان رونمايي شد. همان‌طور که مسئولان وقت آموزش و پرورش مي‌گويند، تدوين اين كتاب آموزشي بر اساس سرفصل ادبيات بومي درس ادبيات پايه‌هاي هفتم، هشتم و نهم صورت گرفته است. وانه‌ي کوردي بيشتر بر آموزش خواندن و نوشتن کُردي متمرکز است و چندان به مباحث دستوري زبان کُردي نپرداخته ، اما از رهگذر اين آموزش، دانش‌آموزان با برخي از شاعران و نويسنده‌گان کُرد آشنا خواهند شد، لازم به يادآوري است زبان نوشتاري کتاب نيز، زبان معيار در لهجه سوراني زبان کُردي است.

مشکلات معلمان در مناطق چند زبانه

ميترا شهنوازي يکي از معلمان بلوچ درباره ضرورت اجراي اين قوانين در ساختار آموزش و پرورش به «آرمان ملي» مي‌گويد: در برخي از مناطق استان سيستان و بلوچستان بچه‌ها به چند زبان صحبت مي‌کنند و چون در خانواده آنها فارسي کمتر صحبت مي‌شود، درک درسي از مفاهيم آن ندارند. برخي از مناطق اين استان چندين طايفه دارد که هر کدام از اين طايفه‌ها با لهجه هاي متفاوتي حرف مي زنند که حتي معلمان بومي هم نمي‌توانند گويش تمام آنها را بفهمند. فهم زبان و درک احساسات دانش آموزان بخش بزرگي از مشکلاتي است که معلمان غيربومي با آن دست و پنجه نرم مي‌کنند. معلمان غيربومي نه تنها از انتقال مفاهيم آموزشي و بيان تکاليف دانش آموزان عاجز هستند بلکه در درک احساسات دانش آموزان نيز ناتوانند. او که با شيوه آواورزي و الفباورزي با دانش آموزانش کار مي کند،‌ ادامه مي‌‌دهد: در کلاس من دانش آموزاني هستند که زبان هاي مخصوصي دارند و با لهجه براهويي صحبت مي کنند. هرچند من بومي سيستان و بلوچستان هستم اما گويش اين دانش آموزان را نمي فهمم. به همين خاطر زنگي را به آموزش زبان براهويي به معلم اختصاص داده ام. از دانش آموزان مي‌خواهم تا کلماتي را با لهجه خود به من آموزش دهند. در روزهاي اخير طرح ارزيابي بسندگي مهارت‌هاي زبان فارسي به سنجش نوآموزان بدو ورود به دبستان مطرح شده که احتمال مي‌رود امسال اين تست وارد ارزيابي نوآموزان بدو ورود به دبستان در سراسر کشور شود، طرح «بسندگي فارسي» يکي از مباحثي است که به‌تازگي از سوي رضوان حکيم‌زاده معاون آموزش ابتدايي وزارت آموزش و پرورش، مطرح شده و واکنش‌هاي زيادي در استان‌هاي دوزبانه مثل آذربايجان‌ غربي، آذربايجان ‌شرقي، کردستان و کرمانشاه ايجاد کرده است. او در دفاع از پيشنهاد خود مبني بر اجراي طرح بسندگي زبان فارسي در طرح سنجش سلامت گفته است که اجراي اين طرح براي مقابله با زبان مادري نيست. وزارت آموزش و پرورش نه تنها مخالفتي با زبان مادري ندارد بلکه از برنامه‌هاي جدي اين وزارتخانه حفظ زبان مادري است.

با طرح بسندگي زبان فارسي برخورد مي‌‌کنيم

محمد اسماعيل سعيدي، نماينده تبريز و عضو کميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي يکي از مخالفان اين طرح است، او بسندگي زبان فارسي را اقدامي نادرست براي قوميت‌ها خواند و گفت: با اين طرح برخورد خواهد شد. به گفته سعيدي، همه نمايندگان در واکنش به ورود تست بسندگي زبان فارسي به سنجش سلامت نوآموزان متفق‌القول هستند و نمايندگان با اين موضوع برخورد خواهند کرد. وي همچنين گفت: هوش و ذکاوت هر فردي که اين موضوع بي‌اهميت را مطرح کرده است، مشکل دارد؛ هر کس اين را گفته، حرف غلطي زده است، زيرا بسندگي زبان فارسي هيچ‌ارتباطي با توانمندي‌هاي افراد ندارد. اين نماينده مجلس دليل آورده است که در برخي موارد حتي افراد تحصيلکرده هم نمي‌توانند به درستي به يک زبان تکلم کنند؛ در همين آذربايجان استعدادهاي درخشاني در سطح بين‌المللي داريم که شايد به زبان فارسي هم مسلط نباشند. نمي‌توانيم بگوييم اين افراد به‌دنبال تحريک قوميت‌ها هستند، اما به‌نظر مي‌رسد برخي واسطه‌ها اين هدف را دنبال مي‌کنند تا از احساسات قوميت‌ها سوء استفاده کنند.