خلاقيت حلقه مفقوده سينماي کودک است
پوران درخشنده:
خلاقيت حلقه مفقوده سينماي کودک است
مادر دلسوز سينماي ايران، پوران درخشنده که اکثر فيلمهايش با چاشني کودکان و نوجوانان آميخته است، ساليان سال است که دغدغه کودکان را دارد و اکنون بهعنوان يکي از مدرسان کارگاههاي سومين المپياد نوجوانان به اصفهان آمده تا قطرهاي از درياي تجربههايش را در اختيار کودکاني بگذارد که دوست دارند روزگاري به سينما راه پيدا کنند.زني که با فروتني ميخواهد تمام دغدغههايش را با تمام محدوديتها به روي پرده ببرد تا در پس تابوها سکوتي نباشد و آسيبها کمتر به دنياي کودکان و نوجوانان سرک بکشند.به مناسبت برگزاري سومين المپياد فيلمسازي در اصفهان، «مهر» گفتوگويي با کسي که معتقد است بايد با کاري که دارد هم عاشقي کند و حواسش به مخاطب هم باشد، انجام داده است که در ادامه ميخوانيد.
خانم درخشنده، وجود اين نوع المپيادهاي فيلمسازي تا چه حد ميتواند به استعداديابي کودکاني که دوست دارند وارد سينما شوند کمک کند ؟
فرصتي که ايجاد شده است در نوع خودش خوب است، بچهها ميتوانند با استاداني که در شهرشان هستند، آشنا شده وايدههايي که در ذهن دارند را با آنها در ميان بگذارند؛ با اين تفاسير ما ميتوانيم ايدههاي خوب را به طرحي قابل دفاع برسانيم و اين اتفاق خوبي است.حلقه مفقوده ما در سينماي کودک، نبود خلاقيت در بيشتر فيلمها است، با وجود چنين المپيادهايي بچهها به شناختي از توانمنديهاي خودشان و خلاقيتيهايي که شناخته نشده دست مييابند.بهنظر من بچهها بايد روياپردازي کنند و پروانههاي خيالشان را پرواز دهند، متاسفانه سينماي کودک همواره مظلوم بوده و چندان به آن اهميت داده نشده است.
با توجه به اين المپياد چقدر ميتوان به شکوفايي ايدهها کمک کرد؟
کساني که در اين المپياد شرکت کردهاند، بعد از اينکه در گروههاي مختلف دستهبندي شدند، با کمک اساتيد، اصلاحات ساختاري و کيفي بر ايده آنها اعمال شده و از ايده و اجرا آنها استفاده ميشود.اضافهشدن بخش ايده به سومين المپياد فيلمسازي نوجوانان کشور، فرصت طرح فيلمنامه براي نوجوانان را به وجود ميآورد و آنها را به مسير درستي هدايت ميکند، البته نبايد حمايتهاي ما در حد اين چند روز باشد و بايد ادامه داشته باشد.
بهنظر شما چرا فيلمسازان به سمت ساخت فيلم در سينماي کودک نميروند؟
سينماي کودک هميشه مظلوم بوده و اين موضوع شامل اکران هم شده است، فيلم کودک ستاره ندارد و بازيگران اصلي آن خود بچهها هستند که بقيه بايد به خاطر آنها بيايند، دوم اينکه سينما هم در اختيار اين نوع فيلمها قرار نميگيرد.
در سينماي کودک و نوجوان محدوديتهاي بسياري وجود دارد، شما چطور ميتوانيد آنچه که تابو است را به شکل واضح و شفاف به روي پرده بياوريد؟
درست است، اين تابوها وجود دارد اما مهم اين است که چطور اين مسائل به تصوير درآورده شود تا جلوي آن گرفته نشود و کمتر چاقوي سانسور بر گلوي آن بنشيند.به هر حال اگر دغدغه من اين است که اين مسائل را بگويم بايد راهي براي گفتنش پيدا کنم با توجه به اينکه ممکن است با محدوديتهايي روبهرو باشم و با مميزيهايي مواجه شوم، ولي به هر حال آنهايي که دغدغه دارند بالاخره تلاششان را ميکنند و به نتيجه ميرسند.ما بايد چند مورد را در نظر بگيريم اينکه يک بخش خود مردم هستند که گاهي قرار است چيزي را ببينند که حتي براي خودشان هم واگو نکردهاند، پس اين مساله مسئوليت کارگردان را چند برابر ميکند، اينکه آستانه تحمل تماشاگر را ببيند و با زبان زيبايي مساله را مطرح کند، به هر حال هر تصويري را نمي شود منعکس کرد اما ميشود با ابزارهايي که در سينما وجود دارد حرف زد، به عنوان مثال با فولو کردن صحنهاي که نميتوان آن را شفاف نشان داد يا با رياکشنهايي که خيلي قويتر از تصوير ميتواند منظور را برساند.در اين زمينه من خودم بهشخصه بارها و بارها آنچه که ميخواهم در فيلمهايم نشان داده شود را مينويسم تا بتوانم به چيزي برسم که تاثيرگذار باشد و تصوير مگويي را بگويم که پس از اينکه مخاطب آن را ميبيند به من بگويد شما محرم ما شديد. فيلمسازي از نظر من خيلي مقدس است و احترام به مخاطب بايد در درجه اول قرار گيرد، به اين خاطر که ما با تنها يک طيف مخاطب روبهرو نيستيم.
در فيلم «هيس، دخترها فرياد نميزنند» چگونه اين موضوع را مديريت کرديد؟
در فيلم «هيس، دخترها فرياد نميزنند» من با مخاطبان بسياري روبهرو بودم، کساني که ميگفتند اصلا نبايد اين موضوع مطرح شود، کساني که حتي دخترانشان را با خودشان براي ديدن فيلم نياوردند به اين خاطر که هنوز در مورد اين مسائل با او حرف نزده بودند و کساني که بازتر فکر ميکردند.خوشحالم که در اين فيلم خيلي از صحنهها را کم کردم چون نميخواستم از هيچ سمتي عکسالعملها شديد باشد و نام تمام اين ظرايف را ميتوانم عاشقي بگذارم.اينها بايدها و نبايدهايي است که هر فيلمساز بايد انتخاب کند و به ما به ازاي هر تصويري که در ذهن دارد يک المان داشته باشد.
با توجه به اينکه در اصفهان حضور پيدا کردهايد، آيا اصفهان با وجود پتانسيلهاي بالقوهاي که دارد ميتواند ميزبان خوبي براي جشنواره کودک باشد و به آنچه که هدف شما است برسيم؟
با حضورم در اين چند روز در حوزه هنري اصفهان دريافتم که اصفهان تلاش خود را ميکند که ميزبان خوبي براي جشنواره باشد و به دليل اينکه نگاه تمام کودکان ايران به جشنواره فيلم کودک و نوجوان است، اصفهان بايد اين فرصت را بزرگتر کند و گسترش دهد، ما استعدادهاي غني و خوبي در اين شهر داريم و بايد اين پتانسيلهاي بالقوه را بالفعل کنيم.
