طرح دوربرگردان؛ درست یا غلط؟
خودروها در چند کشور جهان مثل انگلیس، استرالیا و مالزی راستفرمان هستند و راننده الزاما در صندلی سمت راست مستقر و رانندگی برعکس جاده کشورهایی مثل ایران و بسیاری از کشورهای دیگر است، لذا راهها هم براساس رفتار رانندگی آن کشورها طراحی هندسی شد؛ برای نمونه در آن کشورها دوربرگردانها از لاین کندرو به لاین کندرو انجام میگیرد و عملا خطری خودروهای در گردش را تهدید نمیکند. کارشناسان و مدیران گذشته کشورمان احتمالا با دیدن این طرح هندسی ترافیکی در خارج از کشور، بدون بومیسازی، آن را با هدف روانکردن ترافیک و تسهیل رفتوآمد کاربران راه اجرا کردند، غافل از اینکه با این اقدام عملا ایمنی ترافیک را در معرض خطر جدی قرار دادند. «دوربرگردان» که عموما «بریدگی» خوانده میشود، راهحل خطرناکی برای گذر از یک سمت تندرو بزرگراه به سمت دیگر تندرو آن است. بسیاری از خودروها به ناچار مجبورند با انحراف به چپ بسیار خطرناک، خود را به بریدگی (دوربرگردان) برسانند، چون با این کار خودرو وارد منطقهای میشود که در آن خودروها مجازند با سرعت بیشتری حرکت کنند. در بزرگراهها و معابری که طرفین آنها یا با مانع فیزیکی مانند دیوار نیوجرسی و مانند
اینها یا با خط ممتد از هم جدا میشوند باندهای کندرو، تندرو و احیانا باند سبقت وجود دارد. اکنون تصور کنید خودرویی از مسیر کندرو بزرگراه قصد ورود به سمت دیگر بزرگراه از طریق دوربرگردان(بریدگی) و تغییر جهت حرکت دارد. پس باید این مراحل را طی کند: تغییر مسیر تدریجی به چپ در حین کاهش سرعت و ورود به باند تندرو یا حتی باند سبقت، کماکان در حین کاهش سرعت! این در حالی است که اتومبیلهای باندهای مذکور دلیلی برای کاهش سرعت ندارند. بنابراین آنها هم باید سرعت خود را کاهش دهند؛ توقف در باند سرعت یا سبقت در محل بریدگی؛ ورود به باند تندرو در سمت مقابل با سرعت نزدیک به صفر با زاویهای 180درجه! این چرخش برای خودروهای سنگین و طول زیاد
( کامیون و اتوبوس) ضریب خطر را به مراتب افزایش می دهد. این شیوه تغییر مسیر بیشتر به یک مسابقه اتومبیلرانی در پیست ورزشی شبیه است و روزانه اکثر ما در رانندگی با این رفتارهای پرخطر که خارج از اراده ماست روبهرو میشویم. برای کاهش خطرات گذر از دوربرگردانها، مخصوصا در شهرها، غالبا در دوطرف بزرگراه سرعتگیر احداث میکنند یا با تعریض منطقه بریدگی، ناحیه بهاصطلاح امنی را برای خودروها ایجاد میکنند. با کمی تامل، دیده میشود که این تغییر هندسی نهتنها بدون اشکال نیست بلکه خود بر مشکلات میافزاید، مخصوصا اینکه مشکل انحراف به چپ اجباری، آن هم در حین کاهش سرعت را حل نمی کند. پس تردیدی نیست بریدگیها(دوربرگردانها) از نقاط پرحادثه معابر محسوب میشوند.
حال چه باید کرد؟
دوربرگردانها با هدف ساخت اتوبان و بزرگراه تناقض دارند و عملا با ساخت دوربرگردان و رسیدن سرعت به صفر در لاین سمت چپ اختلال بزرگی در مسیر حرکت به وجود آمده و پتانسیل بروز حادثه را افزایش میدهد. اگرچه با صرف هزینه بیشتر، استفاده از زیرگذر و روگذر هم میتواند از پیشنهادات باشد اما این سوال مطرح میشود که آیا با وجود چالشهای اقتصادی موجود، امکان ساخت صدها و یا هزاران روگذر و یا زیرگذر در بزرگراهها وجود دارد؟ بدیهی است که در حال حاضر امکان انجام چنین کاری جز در موارد محدود ممکن نخواهد بود. بنابراین ضمن توقف ایجاد بریدگیها (دوربرگردانها) در بزرگراههای کشور، بهترین روش در وضع موجود اصلاح هندسی بریدگیها و کاهش ریسک خطر در این مناطق و الزام اجرای روگذر و زیرگذر در ساخت راههای جدید است.
