عبدالناصر همتی با استیضاح مجلسیها در همان سال اول شروع به کار دولت از قطار کابینه پیاده شد، اما پس از وی گرچه صحبت از استیضاح دیگر وزرا بود، اما با تذکر رهبری شهید به مجلس در جهت همکاری با دولت این کار متوقف شد. در ادامه در سال دوم نیز در ماجرای جنگ ۴۰ روزه رمضان با شهادت حجتالاسلام اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات و امیر سرتیپ نصیرزاده وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح دولت وزرای کارآمدی را از دست داد. از طرفی چندی پیش نیز با استعفای محسن پاکنژاد وزیر نفت دولت پزشکیان عدد وزارتخانههای بی وزیر به عدد ۳ رسید و تا کنون این سه وزارتخانه با سرپرست اداره شده است. اما به هر روی باید اذعان داشت که زمان مقرری که وزراتخانههای دفاع و اطلاعات در نظر گرفته شده بوده به پایان رسیده و دولت باید گزینههای مدنظر خود را برای اخذ رای اعتماد به مجلس معرفی کند. این در حالی است که تا کنون فقط گزینه پیشنهادی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به مجلس معرفی شده و از قضا پس از دو جلسه نشست با نمایندگان و طرح برنامههای پیشنهادی و دفاع از برنامهها نظر موافق بسیاری از نمایندگان را به خود جلب کرده است. به نظر میرسد در فضایی که در شرایط نه جنگ، نه صلح قرار داریم و تحلیلهای مختلفی پیرامون مواجهه ایران و آمریکا از جنگ تا مذاکره و توافق مطرح میشود اضافه شدن وزیر دفاعی از دل وزارتخانه و آشنا به کلیات و کارکردهای این وزارتخانه میتواند جدای از تکمیلتر شدن هیأت وزیران بر تکمیلتر شدن کادر تصمیمگیر دفاعی و عملکرد بهتر و هدفمندتر وزارت دفاع کمک شایان توجهی کند.
*وزیری از بدنه وزارت
وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به واسطه ماموریتش برای تامین نیروهای مسلح به مدیری نیاز دارد که ضمن شناخت ماموریتهای کلان این دستگاه، از سازوکار صنایع دفاعی و پیچیدگیهای تبدیل نیازهای عملیاتی به محصول و فناوری نیز آگاه باشد. آشنایی با این فرآیندها میتواند به کوتاهتر شدن مسیر تصمیمگیری و هماهنگی بهتر میان بخشهای مختلف کمک کند؛ موضوعی که در شرایط جنگی و محدودیت زمانی، اهمیت بیشتری دارد. از همین رو، مهرداد اخلاقی کتابچی که از سوی دولت چهاردهم برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح به مجلس معرفی شده، از مدیران باسابقه این مجموعه است و مدیریت سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع را در کارنامه دارد. سوابق مدیریتی او در صنایع دفاعی، از جمله تجربه فعالیت در حوزه هوافضا و مدیریت مجموعههای صنعتی مرتبط، از محورهایی است که در بررسی تجربه وی با ماموریتهای کنونی وزارت دفاع مورد توجه است. یکی از ویژگیهای قابل توجه در سوابق وزیر پیشنهادی دفاع، فعالیت طولانیمدت او در مجموعههای صنعتی وابسته به این وزارتخانه است. سابقه ۴۲ ساله حضور اخلاقی در وزارت دفاع، که مسئولیتهایی در بخشهای مرتبط با صنایع دفاعی و هوافضا داشته و حتی مدیرعاملی سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع را نیز برعهده گرفته، نشان از تسلط او بر شرایط دارد. شناخت ساختار داخلی وزارتخانه در اداره چنین مجموعهای اهمیت دارد، زیرا وزارت دفاع از بخشهای متعددی تشکیل شده که ماموریتهای متفاوت، اما مرتبطی دارند. وزیری که از بدنه این مجموعه انتخاب میشود، بالقوه با بخشی از این ارتباطات، ظرفیتها، محدودیتها و سازوکارهای اجرایی آشنایی دارد. این شناخت میتواند در آغاز فعالیت، به شناسایی سریعتر مسائل و تعیین اولویتها کمک کند. بهویژه هنگامی که وزارتخانه با ماموریتهایی فوری روبهرو است. در شرایطی که کشور با ضرورت حفظ آمادگی دفاعی و تقویت زیرساختهای تولیدی مواجه است، شناخت قبلی از مجموعههای زیر نظر وزارتخانه میتواند فاصله میان تصمیمگیری و اجرا را کاهش دهد. حال، اما انتظارات از وزیر پیشنهادی هم بالا است و در شرایط کنونی کشور انتظار میرود وزیر پیشنهادی با برنامههای مدون و رو به جلو بتواند در کمترین ممکن این وزارتخانه را به بهترین شرایط خود باز گرداند و همچون زمان شهید نصیرزاده شاهد وزارتخانهای منسجم و با برنامههایی مدون در عرصه دفاعی و رزمی باشیم. چنانکه مهرداد اخلاقی کتابچی چندی پیش در منزل سرلشکرِ خلبان، شهید، عزیز نصیرزاده، وزیر فقیدِ دفاع گفت: بازآرایی صنایعِ دفاع، در دستورکارقرار خواهد گرفت و برنامه دفاعی شهید نصیرزاده را با قدرت ادامه خواهیم داد. آنچه میتواند نقطه قوت در گزینه پیشنهادی دولت برای وزارت دفاع باشد آشنایی کامل اخلاقی با این وزارخانه و دههها حضور در بدنه این وزارتخانه است.
*همگرایی با نهادهای نظامی
تاکنون طی مقاطع مختلف و دولتهای متفاوتی که روی کار آمدند روال معمول این بوده که وزیر پیشنهادی دفاع به عنوان گزینه دولت صرفا برنامههای خاص خود را ارائه میداده و برمبنای آن برنامهها پیش میرفته است، اما به نظر میرسد نقطه تمایز مهرداد اخلاقی با سایر وزرای پیشین همین همگرایی او با سایر نهادهای نظامی است. چنانکه او پیش از رسیدن به مقام وزارت با فرماندهان نیروهای مسلح به بحث و گفتوگو پرداخته و همراهی و هماهنگی روزافزون وزارت دفاع با نیروهای مسلح را مطرح کرده است. چنانکه اخلاقی در نشست ارائه برنامههای خود به مجلس اظهار داشت: بنده در راستای اینکه مطمئن شوم توانایی انجام این ماموریت را دارم، در دو هفته گذشته خدمت فرماندهان نظامی رسیدم و توقعاتشان را یادداشت کردم و به این جمعبندی رسیدم که با لطف و توکل به پروردگار متعال، امکان انجام این ماموریتها در وزارت دفاع وجود دارد و من هم میتوانم گوشهای از این مسئولیت را در این وزارتخانه برعهده بگیرم.
*بررسی صلاحیت و رای اعتماد
پس از مدتها بالاخره قرار است وزارت دفاع وزیر خود را بشناسد و گزینه پیشنهادی دولت برای رای اعتماد در جلسه مجلس شرکت کند. البته گرچه جلسه بررسی صلاحیت و رای اعتماد به مهرداد اخلاقی در شرایط عادی برگزار نمیشود و جلسه به صورت آنلاین برگزار خواهد شد، اما روال کار طبق آئیننامه داخلی مجلس ثابت خواهد بود. در همین راستا سخنگوی هیات رئیسه مجلس با بیان اینکه جلسه امروز (یکشنبه) به صورت مجازی برگزار خواهد شد، گفت: در این جلسه صلاحیت مهرداد اخلاقی وزیر پیشنهادی دفاع مورد بررسی قرار خواهد گرفت. وی در توضیح روند برگزاری جلسه رای اعتماد بیان کرد: در این جلسه ابتدا نمایندگان موافق و مخالف وزیر پیشنهادی دفاع به ارائه نظرات خود را درباره صلاحیت، سوابق و برنامههای وزیر پیشنهادی میپردازند و سپس وزیر پیشنهادی دفاع برنامههایش را تشریح کرده و به سوالات نمایندگان پاسخ میدهد. عباس گودرزی افزود: در پایان جلسه، رایگیری درباره صلاحیت و رای اعتماد به وزیر دفاع توسط نمایندگان مجلس انجام خواهد شد. همچنین حجتالاسلام علیرضا سلیمی عضو هیأت رئیسه مجلس نیز در خصوص نوع رایگیری در جلسه اظهار کرد: درباره رایگیری، آییننامه داخلی مجلس رعایت خواهد شد، اما درباره شکل رایگیری هنوز تصمیمگیری نشده است. وی تصریح کرد: قطعا رایگیری به صورت سنتی با ورقه نخواهد بود. اما اینکه رایگیری به صورت الکترونیکی باشد یا ترکیبی از الکترونیکی و ورقه باشد یا شکل دیگری، چند مدل پیشنهاد شده که در جلسه هیات رئیسه مجلس در این باره تصمیمگیری میشود.