گره توافق باز می‌شود؟

 سیدعباس عراقچی پیش از تشریح جزئیات این طرح در کنفرانس خبری که در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک داشت، اعلام کرد که «اقدامات یکجانبه بعدی آمریکا و اقدام نظامی این کشور، اجرای تفاهمنامه اسلام‌آباد را نقض و متوقف کرد. آمریکا به‌جای استفاده از سازوکار حل‌وفصل اختلافات پیش‌بینی‌شده در تفاهمنامه، به تجاوز نظامی متوسل شد، اما ایران درِ دیپلماسی را باز نگه داشته و ایران طی دو سال گذشته به‌طور مستمر و با حسن نیت در مذاکرات مشارکت کرده است». رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان اظهار کرد که «با این حال، ایالات متحده در هر نوبت با سوءنیت پاسخ داده و به‌جای دیپلماسی، به تجاوز نظامی متوسل شده است و این تجربیات، بی‌اعتمادی عمیقی نسبت به ازسرگیری مذاکرات بدون دریافت تضمین‌های معتبر برای جلوگیری از تکرار چنین اقداماتی ایجاد کرده است». او در تشریح طرح هفت روزه تصریح کرد که «ایران موضع خود را به‌روشنی اعلام کرده و از طریق قطر، یک برنامه مشخص هفت‌روزه را به ایالات متحده منتقل کرده است. در صورت فراهم شدن شرایط لازم، تنگه هرمز می‌تواند بازگشایی شود و تردد عادی دریایی ظرف هفت روز از سر گرفته شود». عراقچی همچنین در خصوص جزئیات این طرح اعلام کرد که «مهلت هفت‌روزه از زمانی آغاز می‌شود که ایالات متحده این برنامه را بپذیرد. اگر این اتفاق فردا رخ دهد، اجرای برنامه از همان زمان آغاز خواهد شد». رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان همچنین گفت که «در صورت انجام اقدامات لازم، معتقدیم می‌توانیم این روند را ظرف چهار یا پنج روز تکمیل کنیم؛ به‌گونه‌ای که در روز ششم، تنگه هرمز باز شود و در روز هفتم، ایالات متحده برای توافق نهایی وارد شود. اقداماتی که ایالات متحده باید انجام دهد، پیش‌تر به این کشور ابلاغ شده و در چارچوب یادداشت تفاهم قرار دارد». وی خاطرنشان کرد که «اگر جدیت لازم از سوی طرف آمریکایی وجود داشته باشد، این اتفاق خواهد افتاد و تنگه هرمز دوباره باز می‌شود».

مخالفت ترامپ

پس از سخنان عراقچی کنفرانس خبری سازمان ملل و اعلام جزئیات طرح پیشنهاد ایران به آمریکا، بسیاری از رسانه‌های مطرح دنیا و حتی برخی از تحلیلگران و مفسران و سیاسی در داخل و خارج از ایران بر این عقیده بودند که به احتمال زیاد، واشنگتن طرح پیشنهادی ایرا ن را خواهد پذیرفت و حتی بسیاری از منابع عربی مانند الجزیره، اخبار خود را به سمت مثبت جلوه دادن فضای کنونی هدایت کردند، اما چندی بعد وال استریت ژورنال به نقل از منابع آمریکایی اعلام کرد که ترامپ پیشنهاد هفت‌روزه تهران برای آتش‌بس و بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته و به دستیارانش گفته است که احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره وجود دارد. این خبر در بامداد روز شنبه (به وقت تهران) منتشر شد و بسیاری از رسانه‌های جهان سعی کردند تا اعلام مواضع رسمی ترامپ، هیچ موضع‌گیری در این خصوص نداشته باشند که البته امری بدیهی در حوزه رسانه و اصالت‌شناسی اخبار فوری به حساب می‌آید. نهایتاً بعدازظهر شنبه رسانه‌های عربی مدعی شدند که ترامپ با طرح ارائه شده از سوی ایران مخالفت کرده است. او در مواضع خود ادعا کرد که «من توافق آنها را رد می‌کنم. آنها می‌خواهند توافقی انجام دهند که بر اساس آن، تنگه هرمز را فوراً باز کنند». ترامپ همچنین مدعی شده که «آن‌ها می‌خواهند توافق کنند و من فکر می‌کنم این خوب است. من هم توافق کردن را دوست دارم. اما آن توافق قابل قبول نخواهد بود». در این راستا العربیه به نقل از یک منبع آمریکایی مدعی شده که ترامپ به تیم مذاکره‌کننده ابلاغ کرده است که بدون اقدام اولیه از سوی ایران، هیچ توافقی در کار نخواهد بود و امکان بازگشت به تفاهم‌نامه با ایران وجود ندارد. 

آیا گره توافق باز می‌شود؟ 

طرح پیشنهادی ایران به ایالات متحده از این منظر دارای اهمیت است که می‌تواند به نوعی گره به وجود آمرده در تنگه هرمز را باز کند و به نوعی موجب شود تا جریان صادرات انرژی و کالا عادی شود و به روال گذشته بازگردد، اما در مقابل باید توجه داشت که ترامپ صرفاً به دنبال این مساله نیست. او در حال تخریب وجهه راهبرد ایران در قبال تنگه هرمز است تا با یک مانور سیاسی نه تنها به کشور‌های منطقه، بلکه به فرامنطقه و حتی مخالفانش در داخل آمریکا بفهماند استراتژی او در قبال تنگه هرمز و همچنین هزینه‌های مالی برای این جنگ و تقابل که بیش از ۷ ماه است که ادامه دارد، در نهایت به ثمر نشسته است. ترامپ اساساً دست بالا را برای دریافت امتیاز بیشتر، پیش گرفته است و به دنبال آن است تا بگوید محاصره تنگه هرمز از سوی آمریکا خوب پیش رفته و در کنار آن محاصره هوایی و تحریم‌ها، حالا علیه تهران کارساز شده است. حال باید دید در این شرایط گره توافق با دیپلماسی فشرده باز می‌شود یا خیر.