عدم ایجاد دوقطبی
از سوی دیگر شرایط اقتصادی کشور نیز منبعث از جنگ اخیر و شرایط کنونی در حالت متلاطم و بیثباتی قرار گرفته است. چنانکه تورم فزاینده از یکسو و گرانیهای افسار گسیخته در حوزههای مختلف به ویژه در کالاهای اساسی و مایحتاج زندگی مردم باعث شده تا جامعه در وضعیت بغرنج اقتصادی و معیشتی قرار گیرد و عملا هیچ برنامهای برای آینده خود نداشته باشد. این در حالی است که بارها از سوی مقامات و مسئولان در ردههای مختلف این گزاره به وفور شنیده شده که در شرایط کنونی باید انسجام و وحدت ملی حفظ و تقویت شود. حال اینکه جامعهای که در دو جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه خوش درخشیده و در صحنه و پشت نظام و حاکمیت ایستاده میپرسد در شرایط کنونی که برای یک زندگی معمولی و عادی نیز باید بسیار تلاش کرد و زحمت کشید دقیقا دولت و حاکمیت چه پلن و برنامهای برای بهبود شرایط اقتصادی در جهت حفظ و تحکیم انسجام ملی دارد؟ طی چند وقت اخیر بارها از واژه تابآوری جامعه در حوزههای مختلف صحبت شده؛ اما به این نکته پرداخته نشده که چه تصمیمات یا اقداماتی باعث کاهش تابآوری میشود؟ چه اینکه اگر در این خصوص فکری صورت میگرفت اظهاراتی مطرح نمیشد که انسجام ملی را خدشهدار کند. نگاه جامعه اینگونه است که اگر به جهت فشار اقتصادی، تحریم و شرایط نهجنگ نهصلح در شرایط ویژهای قرار داریم و این انتظار از مردم میرود که همچنان این شرایط را تاب بیاورند پس نباید در چنین شرایطی مسائلی از جنس مقابله با فضای مجازی یا پرداختن مجدد به قانون حجاب و برخوردهای سلبی و قهری مطرح شود؛ لذا آنهایی که به سمت طرح چنین مسائلی میروند بیشتر موجبات خدشه به انسجام ملی را فراهم میآورند و به عبارتی جامعه را به تلاطم و دوقطبی میکشانند.
*اولویتبندی و عدم دوقطبی
امروز اگر از اکثریت جامعه پرسیده شود که در شرایط کنونی اولویت حل مسائل جامعه با کدام حوزه است بلاشک همه از مشکلات اقتصادی، تورم فزاینده و گرانیها میگویند و کمتر کسی است که بخواهد سایر مسائل را اولویت بداند و این البته به معنای نفی اهمیت موضوعات دیگر نیست. با این حال گویا برای عدهای اقتصاد و معیشت مردم در اولویت اول نیست و مسائل دیگری وجود دارد؛ مثلا بحث ابلاغ و اجرای قانون حجاب در جامعه از سوی دولت. قانونی که اگر قرار بر اجرای آن بود در همان شهریور ماه ۱۴۰۳ که دولت پزشکیان تازه روی کار آمده بود و کشور نیز در شرایط عادیتری نسبت به شرایط کنونی بود این قانون اجرا میشد؛ اما به دلیل آنچه عدم ایجاد التهاب در جامعه خوانده شد از سوی شعام مسکوت ماند. حال در شرایط حساسی که جامعه نیاز به انسجام و وحدت دارد و طرح هرگونه مساله اختلافی میتواند به دوقطبی و تنشها دامن زده و در جامعه التهاب ایجاد کند، برخی نمایندگان مجلس خواهان بازگشت این قانون برای اجرا و ابلاغ شدهاند. اخیرا علی نیکزاد نایب رئیس مجلس با تأکید بر ضرورت تعیین تکلیف قانون عفاف و حجاب گفته است: «این قانون هنوز ابلاغ نشده و باید این موضوع تعیین تکلیف شود». پیش از این نیز مرتضی آقاتهرانی رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس گفته بود: «در حال حاضر موشکهای فرهنگی دیده نمیشود، اما موشکهایی که دشمن به ایران شلیک میکند، در نقاط مختلف، اثرات آن پیداست، نسبت به این موارد باید حساس بود». مسلم است که مسائل فرهنگی از اهمیت بسیار برخوردار است، اما مساله امروز رسیدگی به اولویتهاست. چرا که مردم دغدغههای مهمتری از جمله وضعیت اقتصادی و معیشتی خود دارند و از طرفی این موضوع نیز با فرهنگسازی و اقناع افکار عمومی قابلیت پرداختن دارد و با اجرای قانون حجاب و رفتن به سمت برخوردهای قهری صرفا نارضایتیهای خفته جامعه سرباز میکند. به نظر میرسد که رفع مشکلات معیشتی در نهایت موجب تقویت زمینه و ابعاد فرهنگی میشود. با خانوادهای که دغدغه معیشتی نداشته باشد، بسیار آسانتر و موثرتر میتوان از موضوعات فرهنگی سخن گفت و شاهد اثرگذاری بیشتر بود. ضمن اینکه تجربه سال ۱۴۰۱ میگوید که باید با نگاه فرهنگی، اقناعی و صبوری این مساله را حل و فصل کرد و با فشار بر اجرای قانون حجاب صرفا مردم را رودرروی هم قرار میدهیم که این امر بسیار خطرناک و خلاف امنیت و انسجام ملی است.
* حفظ انسجام ملی
حفظ انسجام ملی نکتهای است که همه مسئولان بر روی آن تاکید دارند و رهبر انقلاب نیز اخیرا در بیانیهای فرمودند: «ارتکاب هر آنچه به ضرر انسجام اجتماعی باشد ممنوع است»، لذا امروز با توجه به شرایط حساس کشور انسجام اجتماعی و وحدت ملی از هر امری مهمتر است. حال طرح مسائل جانبی صرفا در همین راستا قابل تحلیل است. چنانکه عزتا... ضرغامی؛ رئیس اسبق صداوسیما در گفتوگویی اظهار کرده است: «آن نمایندهای که وسط جنگ و در شرایطی که بسیاری از افراد کمحجاب در تظاهرات شرکت میکنند و انسجام ملی ایجاد شده و دشمن ناامید شده، در شرایطی که این اتحاد بینظیر شکل گرفته و رهبر انقلاب مرتباً این موضوع را به رخ مردم میکشند و تأکید دارند که این اتحاد را بهم نزنید، هفته گذشته دوباره درباره این لایحه موضع میگیرد و حتی میگوید دستگاههای فرهنگی و سالنهای فرهنگی، اگر خانمی به لحاظ حجاب مشکل داشته باشد و وارد آنجا شود، یارانه فرهنگی آن سالن را قطع میکنیم. باید بررسی کنیم و ببینیم این نماینده که فکر میکند از طرف بخشی از جامعه صحبت میکند، چه کسی به او گفته است در این شرایط مردم را مقابل هم قرار بدهد؟ معنای نفوذ همین است. مگر نفوذ فقط از زبان دیگران مطرح میشود؟» همچنین محمد مهاجری فعال سیاسی در این خصوص میگوید: «بهزعم نایبرئیس مجلس، اگر قانون عفاف و حجاب ابلاغ شود ظرف چندروز مملکت گل و بلبل میشود. به نظر میرسد او حتی یکبار این قانون را نخوانده. نکته اصلی این قانون که یواشکی و در کمیسیون فرهنگی به تصویب رسید رودررو قراردادن نیروی انتظامی با مردم است. بلکه صحیحتر آن است که بگوییم تقابل بخشی از جامعه با کلیت نظام است. رئیسجمهور و شورایعالی امنیت ملی فهم درستی از ماهیت نابسامان این قانون داشتند که توقف اجرای آن را تدبیر کردند. قضیه کاملاً روشن است. بنا به دلایلی، بخش قابل اعتنایی از زنان و دختران جامعه زیر بار حجاب نمیروند. یکی از دلایل اصلیاش متوقف کردن فعالیت فرهنگی و تبلیغی آن هم بر مدار روش پیامبر، امامان و علمای بزرگ است. یک پدیده فرهنگی اجتماعی را فقط باید با روشهای تربیتی سامان داد. بگیر و ببند و گشت ارشاد و نظایر آن محصولش همان شد که در پاییز ۱۴۰۱ دیدیم و کار به جایی رسید که در دولت شهید رئیسی تقابل با بیحجابی متوقف شد».
