تلاش برای بازگشت به دیپلماسی
صادق ملکی ، تحلیلگر مسائل بینالملل نوشت: همزمانی سفر بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان و عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان به تهران با اعلام سختترین تحریمهای تاریخ بر علیه ایران از سوی آمریکا، نشان میدهد که کشورهای منطقه بیش از جنگ به صلح اندیشیده و تلاش دارند که مسیر دیپلماسی احیا گردد. در این میان سفر عاصم منیر پس از توافق مکه به ایران به خودی خود حامل پیام بوده و از سوی دیگر انتشار خبر احتمال توافق ایران و عمان در ارتباط با تردد از تنگه هرمز نیز حلقه تکمیلی برای کاهش فضای بحران و فعال شدن مسیر دیپلماسی میباشد.
با سفر این دو مقام به تهران و مذاکرات با مقامات ایرانی پس از مدتی وقفه بار دیگر کانالهای دیپلماتیک فعال و امید به یافتن راه حلهای صلحآمیز تقویت شده است. ضروری است تهران و واشنگتن به این نکته و درک راهبردی برسند که در بحران و جنگ میان ایران و آمریکا هیچ یک از دو طرف نمیتوانند تا ابد با منطق فشار و تهدید پیش بروند؛ لذا باید توجه داشت که اگر قرار باشد راهحلی برای خروج از بنبست یافت شود، باید بر اساس واقعیتهای موجود، منافع دو طرف و بازگشت به مسیر گفتوگو باشد.
این موضوع مهمترین نکته و عامل سفر بوسعیدی و عاصم منیر به ایران بوده است. باید توجه داشت اگرچه از منظری جنگ ایران و آمریکا پیروز نداشته است، اما با مدنظر قرار دادن ظرفیتهای طرفین جنگ، میتوان تفاهمنامه اسلامآباد را برای ایران نوعی پیروزی و مهمترین دستاورد جنگ تلقی کرد. متاسفانه در حالی این دستاورد در حال نقد شدن بود، کارشکنیهای دو سویه سبب وقفهای گردیده است که با تلاش برای بازگشت به مسیر مصالحه دیپلماتیک امید به احیای تفاهمنامه اسلامآباد افزایش یافته است.
باید دقت کنیم که شرایط ایران پس از دو جنگ، شرایط بسیار دشواری شده است. دمیدن بر امیدهای واهی، کمک به ادامه داشتن جنگ خواهد بود. برای برخی، انگار اولویت اول ایران نبوده و نیست. ما به عنوان ایران از دو جنگ سرافراز خارج شده و تفاهمنامه اسلامآباد، تبلور موفقیت ایران بوده و هست. هر کس تفاهمنامه اسلامآباد را خدشه به ایران تلقی کند، درک صحیحی از این تفاهمنامه و ظرفیتهای کشور نداشته و ندارد.
با وجود مخالفتهای مختلف با تفاهمنامه اسلامآباد، پزشکیان و قالیباف، چون درگیر واقعیتهای زمینی حکمرانی هستند بر تفاهمنامه اسلامآباد به عنوان نقطه عطف تأکید دارند. با توجه به شرایط منطقه و بحران میان ایران و آمریکا، استقبال از سفر مقامات منطقهای و سفر مقامات ایرانی به هدف به کارگیری ظرفیتهای دیپلماتیک برای بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد باید مهمترین دستور کار ایران باشد.
اگر تفاهمنامه احیا شود و به توافق تبدیل شود و آن توافق نیز به یک روند در روابط ایران و آمریکا تبدیل گردد، میتوان امیدوار بود که ایران بتواند با موفقیت از این مقطع سخت تاریخی عبور کند. تحولات نشان میدهد که افق فردا روشنتر از دیروز شده است. باشد که این چنین بماند و این چنین شود.
