رصد بازار‌ها همزمان با تنش‌های منطقه‌ای

 این مطلب حتی پس از سقوط یک هلیکوپتر آمریکا و واکنش آمریکا و ایران با اقدام نظامی موردی به آن، باز هم ادامه یافت و همه این موارد از این حکایت می‌کند که بازار‌ها بیش از هر زمان دیگر به تفاهم نظر مثبت دارند. 

به دنبال مسیر امن در بازار‌ها 

به گزارش «آرمان ملی»، در حالی‌که بسیاری بر این باور بودند که پس از توقف نسبی حملات میان ایران و اسرائیل، فضای منطقه به سمت ثبات حرکت خواهد کرد، وقوع حوادث جدید بار دیگر تردید‌ها را به بازار‌ها بازگرداند و آن هدف قرار گرفتن یک فروند بالگرد آپاچی آمریکا و متعاقب آن حمله آمریکا به برخی از اهداف در جنوب ایران و پاسخ ایران با هدف قرار دادن پایگاه‌های نظامی آمریکا در بحرین، این پیام را به سرمایه‌گذاران مخابره کرد که ریسک‌های ژئوپلیتیکی همچنان پابرجاست و نمی‌توان پایان قطعی بحران را اعلام کرد و هرچند همه چیز حاکی از این است که اکثریت به تفاهم بیش از پیش خوش بین هستند، اما همین مسأله باعث شد موجی از احتیاط دوباره بر بازار‌های جهانی حاکم شود و سرمایه‌گذاران، سناریو‌های مختلف را با حساسیت بیشتری دنبال کنند، اما در واقع بازار‌ها همواره ثابت کرده‌اند که بیش از اینکه فقط به داده‌های اقتصادی واکنش نشان دهند، تحت تأثیر انتظارات سیاسی قرار دارند. نرخ بهره، میزان رشد اقتصادی و شاخص‌های تولید همچنان مهم هستند، اما در مقاطع بحرانی، این تحولات سیاسی‌اند که نقش تعیین‌کننده را بازی می‌کنند. تصمیمات ناگهانی دولت‌ها، تغییر آرایش‌های نظامی، احتمال گسترش درگیری‌ها یا حتی انتشار اخبار مربوط به مذاکرات دیپلماتیک، می‌تواند ظرف چند ساعت مسیر حرکت میلیارد‌ها دلار سرمایه را تغییر دهد. کارشناسان معتقدند؛ در چنین شرایطی، نخستین واکنش معمولاً خروج سرمایه از بازار‌های پرریسک است. از این رو، سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند بخشی از دارایی خود را از بازار سهام، دارایی‌های نوظهور و حتی ارز‌های دیجیتال خارج کنند و به سمت گزینه‌هایی حرکت کنند که در ذهن آنها امنیت بیشتری دارد مانند؛ طلا، ارز و این روز‌ها حتی در مواردی بازار املاک و... هدایت کنند، چراکه این رفتار نه ناشی از سودجویی کوتاه‌مدت، بلکه تلاشی برای حفظ ارزش دارایی‌ها در برابر ابهام‌های پیش رو و اقدامات نظامی سیاسی پرتلاطم است. 

نوسانات بازار نفت

این گزارش حاکی است، بازار نفت همزمان با تشدید جنگ در منطقه خاورمیانه که بسیاری از کشور‌های تولیدکننده نفت در آن متمرکز است، در روز‌های اخیر همواره یکی از نخستین قربانیان نااطمینانی‌های سیاسی بوده است، چراکه خاورمیانه سهم قابل توجهی در تأمین انرژی جهان دارد و هرگونه اختلال در مسیر انتقال نفت و گاز، بلافاصله نگرانی‌هایی درباره کمبود عرضه ایجاد می‌کند. حتی اگر اختلال واقعی در صادرات رخ ندهد، صرف احتمال محدود شدن مسیر‌های انتقال انرژی کافی است تا قیمت‌ها واکنش نشان دهند، البته با توجه به مسدود شدن تنگه هرمز همزمان با جنگ رمضان، تنش‌ها در خصوص نفت بسیار گسترده‌تر از هر زمان دیگری شده است و به این ترتیب، معامله‌گران بازار نفت معمولاً پیش از وقوع بحران کامل، ریسک احتمالی را در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند و همین موضوع به افزایش نوسانات دامن می‌زند. صاحبنظران معتقدند؛ تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین نقاط حساس اقتصاد جهانی محسوب می‌شود، چون بخش قابل توجهی از تجارت نفت دنیا از این گذرگاه عبور می‌کند و هر خبری که احتمال اختلال در تردد کشتی‌ها را تقویت کند، به سرعت بر انتظارات بازار اثر می‌گذارد. طی ماه‌های اخیر نیز بار‌ها مشاهده شد که صرف انتشار اخبار مرتبط با امنیت کشتیرانی، قیمت نفت را در مسیر صعودی قرار داده است. افزایش بهای نفت نیز تنها محدود به این بازار باقی نمی‌ماند؛ بلکه به تدریج خود را در هزینه حمل‌ونقل، قیمت سوخت، مواد اولیه و در نهایت سطح عمومی قیمت‌ها نشان می‌دهد. رصد بازار انرژی این روز‌ها حاکی است؛ همزمان با افزایش نگرانی‌ها درباره آینده آتش‌بس و احتمال گسترش دامنه تنش‌ها، قیمت نفت بار دیگر در مسیر صعود قرار گرفت. بهای هر بشکه نفت برنت دریای شمال با افزایش ۳ دلار و ۳۵ سنتی، معادل ۳.۶ درصد رشد کرد و به ۹۶ دلار و ۴۴ سنت رسید؛ افزایشی که از نگاه تحلیلگران، بازتاب نگرانی معامله‌گران نسبت به امنیت عرضه انرژی و احتمال ایجاد اختلال در مسیر‌های انتقال نفت است. افزایش قیمت نفت به طور طبیعی بازار فرآورده‌های نفتی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد از زمان آغاز درگیری‌ها، قیمت بنزین در آمریکا حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و بهای گازوئیل نیز رشد ۴۲ درصدی را تجربه کرده است. موضوعی که می‌تواند فشار تورمی بیشتری را به اقتصاد‌های مصرف‌کننده انرژی وارد کند و هزینه زندگی خانوار‌ها را افزایش دهد. 

واکنش بازار طلا 

بر اساس شواهد، بازار طلا نیز رفتار متفاوتی از خود نشان داده است. برخلاف تصور عمومی که طلا را همواره برنده تنش‌های سیاسی می‌داند، واقعیت این است که قیمت این فلز ارزشمند تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل قرار دارد. با نگاهی به بازار‌های جهانی در می‌یابیم که بازار‌های سهام نیز از این فضای نااطمینانی بی‌نصیب نماندند. بورس‌های آسیایی پس از حملات موشکی و تشدید ابهام نسبت به آینده تحولات منطقه، با افت قابل توجه معاملات مواجه شدند و بخشی از ارزش خود را از دست دادند. سرمایه‌گذاران در چنین شرایطی معمولاً ترجیح می‌دهند از دارایی‌های پرریسک فاصله بگیرند و منابع خود را به سمت بازار‌هایی منتقل کنند که از امنیت بیشتری برخوردارند. این مسأله در بازار فلزات گرانبها نیز برخلاف انتظار عمومی، روندی نزولی به ثبت رسید. قیمت هر اونس طلا در معاملات جهانی با افت ۰.۲۰ درصدی به ۴۳۱۹ دلار و ۸۹ سنت رسید. نقره نیز کاهش شدیدتری را تجربه کرد و با افت ۲.۱۹ درصدی تا سطح ۶۷ دلار و ۵۹ سنت پایین آمد. قیمت پلاتین نیز ۰.۱۵ درصد کاهش یافت و در محدوده ۱۷۷۷ دلار و ۸۳ سنت معامله شد. بر اساس اخبار منتشره این روند در بازار داخلی طلا و سکه نیز قابل لمس بود. با وجود رشد نرخ ارز، قیمت طلا و سکه در بیشتر ساعات معاملات مسیر نزولی داشت و تنها در پایان معاملات بخشی از افت خود را جبران کرد. فعالان بازار معتقدند احتیاط خریداران، افت بهای جهانی طلا و انتظار برای روشن‌تر شدن وضعیت سیاسی، مهم‌ترین دلایل این رفتار بوده است. 

رصد بازار دلار

تا لحظه نگارش این گزارش، در صورتی که نرخ دلار در محدوده ۱۷۷ هزار تومان باقی بماند و اونس جهانی طلا بتواند بالاتر از سطح ۴۳۰۰ دلار تثبیت شود، احتمال حفظ قیمت طلا در کانال ۱۸ میلیون تومانی وجود دارد. همچنین پیش‌بینی می‌شود سکه امامی در محدوده ۱۸۲ تا ۱۸۴ میلیون تومان نوسان داشته باشد، هرچند بسیاری از تحلیلگران تأکید می‌کنند که در شرایط فعلی، فرمول‌های سنتی تحلیل بازار‌ها تا حد زیادی تحت‌الشعاع تحولات سیاسی قرار گرفته و این اخبار دیپلماتیک و امنیتی هستند که جهت حرکت قیمت‌ها را مشخص می‌کنند. به این ترتیب شاهد این هستیم که بازار‌ها نسبت به اخبار سیاسی و تنش‌های موقت زیاد واکنش نداده است. کارشناسان معتقدند؛ ارزش دلار، سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی، نرخ بهره و انتظارات تورمی، همگی در کنار ریسک‌های سیاسی بر روند قیمت طلا اثرگذارند. به همین دلیل ممکن است در مقاطعی، با وجود افزایش تنش‌ها، طلا واکنش صعودی قابل توجهی نشان ندهد یا حتی وارد فاز اصلاح شود. 

احتمال تغییر انتظار بازار‌ها

با همه این مسائل، نکته مهمی که در دل تمام این نوسانات قابل مشاهده است، تغییر تدریجی انتظارات بازار‌ها نسبت به آینده است. هرچند تنش‌های اخیر نشان داده‌اند که خطر بازگشت بحران همچنان وجود دارد، اما واکنش کلی بازار‌ها حاکی از آن است که بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاران به سمت سناریوی تفاهم و مدیریت بحران متمایل شده‌اند. شدت واکنش‌ها نسبت به گذشته کاهش یافته و بسیاری از معامله‌گران بر این باورند که هزینه گسترش درگیری برای تمامی طرف‌ها بسیار سنگین‌تر از آن است که بحران به سمت تقابل فراگیر حرکت کند، اما به باور کارشناسان این بازارها، شواهد موجود نشان می‌دهد بازار‌ها بیش از هر چیز به نشانه‌های مثبت سیاسی پاسخ می‌دهند. انتشار خبر آغاز گفت‌وگوها، میانجی‌گری کشورها، ارسال پیام‌های دیپلماتیک و حتی کاهش لحن تهدیدآمیز مقامات، می‌تواند به سرعت فضای روانی بازار‌ها را تغییر دهد. این موضوع بیانگر آن است که فعالان اقتصادی، آینده را نه در تداوم جنگ، بلکه در مسیر نوعی تفاهم و کنترل تنش‌ها جست‌و‌جو می‌کنند. اما باز هم گروهی بر این باورهستند که هنوز نمی‌توان ادعا کرد که منطقه از مرحله خطر عبور کرده است، چراکه منطقه و تحولات سیاسی همواره آبستن رخداد‌های جدیدی هستند که هر حادثه پیش‌بینی‌نشده قادر است معادلات را تغییر دهد و موج جدیدی از نگرانی را ایجاد کند. بنابراین، ادامه نوسانات در بازار‌های جهانی امری دور از انتظار نخواهد بود و سرمایه‌گذاران ناچارند تصمیمات خود را با در نظر گرفتن سناریو‌های مختلف اتخاذ کنند.