بورس در دوراهی
برخی کارشناسان بر این باورند که ادامه تعطیلی بازار سرمایه میتواند ضررهای بیشتری به فعالان و دارندگان سرمایه و همچنین برخی از شرکتهایی که عملکرد خوبی را حتی در طول جنگ داشتهاند، وارد کند، اما گروهی نیز معتقدند؛ بازگشایی بازار سرمایه در حالی که برخی از شرکتهای بزرگ موثر در این بازار مانند فولاد مبارکه و... آسیب بسیاری دیدهاند، میتواند تاثیر منفی در بورس بگذارد، به گفته این افراد بسته ماندن بورس تا زمانی که به ثبات سیاسی و... برسیم باعث درگیرشدن کمتر دیگر بازارها بر اقتصاد کشور خواهد شد.
زمان مناسب بازگشایی
هومن عمیدی کارشناس بازار سرمایه در این باره به «آرمان ملی»، گفت: بازگشایی بازار سرمایه در شرایط فعلی، با توجه به تنشها و درگیریهای منطقهای، موضوعی است که درباره زمان مناسب آن بحثهای زیادی مطرح شده است. با این وجود، به نظر میرسد اکنون زمان آن رسیده که بورس دوباره فعالیت خود را از سر بگیرد، چراکه ادامهدار شدن توقف معاملات میتواند زیان بیشتری برای سرمایهگذاران به همراه داشته باشد. او افزود: بخش قابل توجهی از سرمایههای موجود در بازار سرمایه برای مدت طولانی بلاتکلیف ماندهاند و از دیماه سال گذشته عملاً امکان تصمیمگیری و جابهجایی برای صاحبان این سرمایهها فراهم نبوده است در حقیقت، این موضوع باعث شده بخشی از فعالان بازار با ضرر و زیان مواجه شوند و نگرانی درباره سرنوشت داراییهایشان افزایش یابد. در عین حال باید در نظر داشت که همزمان با جنگ در منطقه، نوعی جنگ اقتصادی نیز در جریان است و این شرایط بر عملکرد شرکتها تأثیرات متفاوتی گذاشته است. به عبارتی، برخی شرکتها در این مدت عملکرد قابل قبولی داشتهاند و حتی از شرایط موجود فرصتهایی ایجاد کردهاند، اما در مقابل شرکتهایی نیز وجود دارند که با چالشها و وضعیت نامناسبی روبهرو شدهاند.
شفافیت در بازگشایی
این کارشناس اضافه کرد: با در نظر گرفتن مزایا و معایب، بازگشایی بازار سرمایه میتواند به افزایش شفافیت کمک کند و امکان ارزیابی واقعی وضعیت شرکتها را فراهم آورد. البته این بازگشایی باید با دقت و شفافیت کامل انجام شود تا فعالان بازار بتوانند بر اساس اطلاعات دقیق تصمیمگیری کنند. قطعاً ممکن است برخی شرکتها به دلیل شرایط خاص یا مشکلات عملیاتی، در کوتاهمدت شرایط مناسبی برای بازگشایی نداشته باشند؛ برای مثال شرکتهایی مانند فولاد مبارکه یا برخی بنگاههایی که در جنگ آسیب دیدهاند، اما برخی از شرکتهایی که در زمینه صنایع غذایی یا ... فعالیت میکنند در حال حاضر، عملکرد خوبی دارند و بسیار مناسب است که به عرصه فعالیت در این بازار بازگردند. او ادامه داد: با توجه به جنگ و تنشهای گذشته و شرایطی که در منطقه وجود داشته، درباره بهترین زمان بازگشایی بورس بحثهای مختلفی مطرح شده و به نظر میرسد اکنون زمان مناسبی برای ازسرگیری فعالیت بازار سرمایه باشد. ادامه تعطیلی بورس میتواند زیان بیشتری به همراه داشته باشد، چراکه سرمایههای موجود در این بازار برای مدت طولانی بلاتکلیف ماندهاند. این وضعیت از ماههای گذشته، به خصوص از ماههای پایانی سال قبل، موجب شده بخش قابل توجهی از سرمایهها عملاً در حالت انتظار باقی بمانند و در این مدت ضرر و زیان متوجه صاحبان سرمایه شود.
خروج از بلاتکلیفی
عمیدی با تاکید بر اینکه در حال حاضر در جنگ اقتصادی بسر میبریم، گفت: بدیهی است، وضعیت شرکتهای بورسی یکسان نیست؛ برخی از شرکتها عملکرد قابل قبولی داشتهاند و از نظر عملیاتی در وضعیت مناسبی قرار دارند، در حالی که برخی دیگر با چالشهایی مواجه هستند. به همین دلیل، بازگشایی بازار سرمایه میتواند با رویکردی مبتنی بر شفافیت و ارزیابی دقیق وضعیت شرکتها انجام شود. شرکتهایی که شرایط مالی یا عملیاتی مناسبی ندارند، ممکن است نیازمند بررسی بیشتر باشند، اما شرکتهایی که عملکرد مطلوبی داشتهاند میتوانند با ادامه فعالیت خود به بهبود وضعیت کلی بازار سرمایه کمک کنند. این کارشناس بازار سرمایه تاکید کرد: بازگشایی بورس از این جهت نیز اهمیت دارد که سرمایهگذاران بتوانند پس از این دوره بلاتکلیفی، دوباره در بازار حضور فعال داشته باشند و درباره داراییهای خود تصمیمگیری کنند. در واقع، فعال شدن دوباره بازار میتواند به صاحبان سرمایه کمک کند تا س رمایههای خود را مدیریت کرده و از فرصتهای موجود استفاده کنند. او اضافه کرد: هرچند شرایط جنگی یا شبهجنگی میتواند بر بخشهای مختلف اقتصادی تأثیر بگذارد و بازار سرمایه نیز از این قاعده مستثنا نیست، اما در حال حاضر بسیاری از بخشهای اقتصادی در حال بازگشت به چرخه تولید و فعالیت هستند. از این منظر، طبیعی است که بورس نیز بهعنوان یکی از ارکان مهم اقتصاد کشور به تدریج فعالیت خود را از سر بگیرد.
حمایت از آسیب دیدههای بورس
عمیدی توضیح داد: همزمان با بازگشایی بازار، موضوع حمایت دولت از بازار سرمایه نیز اهمیت زیادی دارد. همانطور که در بخشهایی مانند بازسازی واحدهای مسکونی، پروژههای عمرانی یا حمایتهای معیشتی مانند کالابرگ سیاستهای حمایتی در نظر گرفته شده، انتظار میرود برای بازار سرمایه نیز سازوکارهای حمایتی مشخصی تعریف شود. چنین حمایتی میتواند به تثبیت بازار کمک کند و اعتماد سرمایهگذاران را افزایش دهد، چراکه بازار سرمایه نقش مهمی در تأمین مالی تولید و بهبود عملکرد اقتصادی کشور دارد؛ بنابراین تقویت این بازار میتواند در دوره پس از تنشها به رونق فعالیتهای اقتصادی کمک کند. از طرفی، ادامه رکود در این بازار ممکن است نهادهای مالی و شرکتهای فعال در این حوزه را نیز با مشکلات جدی مواجه کند؛ چراکه توقف طولانی فعالیت میتواند به کاهش درآمد، فشار مالی و حتی تهدید اشتغال در برخی از این مجموعهها منجر شود. به این ترتیب، به نظر میرسد بازگشایی بورس همراه با شفافیت اطلاعاتی، نظارت دقیق و در نظر گرفتن بستههای حمایتی از سوی دولت، میتواند به بهبود شرایط بازار سرمایه کمک کند و زمینه را برای نقشآفرینی مؤثرتر آن در اقتصاد کشور، بهویژه در دوران پس از درگیریها، فراهم سازد. او افزود: از سوی دیگر، بسیاری از فعالان و مشتریان بازار سرمایه که بهصورت روزانه در این بازار فعالیت میکردند نیز در این مدت با مشکلات جدی روبهرو شدهاند، چون در دورهای که بازار تعطیل بوده، این افراد عملاً امکان هیچگونه فعالیتی نداشتند؛ نه میتوانستند داراییهای خود را به گردش درآورند، نه امکان فروش یا عرضه سهام برایشان فراهم بود و نه میتوانستند درباره سرمایه خود تصمیمگیری کنند و همین مسأله باعث شده این گروه نیز در زمره آسیبدیدگان این شرایط قرار بگیرند و فشارهای مالی قابل توجهی را متحمل شوند. در این شرایط، به نظر میرسد حمایت دولت از این دسته از فعالان بازار سرمایه نیز ضروری باشد. یکی از راهکارهای ممکن میتواند ارائه حمایتهای مالی از طریق شبکه بانکی و در نظر گرفتن برخی تسهیلات یا بخشودگیها برای این افراد باشد. چنین اقداماتی میتواند بخشی از فشارهای مالی وارد شده به فعالان بازار را کاهش دهد و به آنها کمک کند تا پس از بازگشایی بازار سرمایه، فعالیت خود را با شرایط بهتری از سر بگیرند.
تاثیر در شاخص کلی اقتصاد
او بازگشایی بازار سرمایه در این وضعیت را ضروری ذکر و بیان کرد: بسیاری از افرادی که در این حوزه فعالیت میکنند، در واقع در خط مقدم اقتصاد قرار دارند و نقش مهمی در گردش سرمایه و پویایی اقتصادی ایفا میکنند. این افراد در دوره تنشها و محدودیتها با مشکلات متعددی مواجه شدهاند و فعالیتشان عملاً متوقف شده است. به همین دلیل، لازم است دولت توجه ویژهای به این بخش از جامعه داشته باشد و بستر مناسب برای ازسرگیری فعالیت آنها را فراهم کند. در صورت لزوم، همانگونه که در سایر بخشهای اقتصادی در شرایط بحرانی یا جنگی حمایتهایی در نظر گرفته میشود، برای فعالان بازار سرمایه نیز چنین حمایتهایی اعمال شود. عمیدی گفت: همه شرکتهای بورسی در شرایط یکسانی قرار ندارند، برخی از شرکتها حتی در این دوره توانستهاند عملکرد قابل قبولی داشته باشند و از نظر تولید و فروش در وضعیت مناسبی قرار گرفتهاند، بنابراین، ادامه بسته بودن بازار برای این دسته از شرکتها نیز میتواند ناعادلانه تلقی شود، زیرا مانع از انعکاس عملکرد واقعی آنها در بازار میشود. به عنوان مثال، برخی شرکتهای فعال در حوزه مواد غذایی یا صنعت سیمان ممکن است در شرایط فعلی وضعیت مطلوبی داشته باشند و حتی بتوانند در بهبود شاخصهای اقتصادی و عملکرد کلی اقتصاد کشور نقش مثبتی ایفا کنند. از این رو، بازگشایی بازار سرمایه میتواند زمینه را برای دیده شدن عملکرد این شرکتها و تقویت نقش آنها در اقتصاد فراهم کند.
