تنگه هرمز مزیتی برای ایران است
اگر چه بازه زمانی این آتشبس مشخص نیست ولی مقامات پاکستانی امید دارند با ادامه رایزنیها ظرف چند روز آینده دو کشور را به پای میز مذاکره بنشانند. در همین راستا علی زینیوند، معاون سیاسی وزیر کشور با بیان اینکه «روند مذاکرات با هدف تثبیت حقوق ملت ایران دنبال میشود، در صورتی که این حقوق بهطور کامل تأمین شود، کشور با اقتدار مسیر گفتوگو را ادامه خواهد داد و دستاوردها را تثبیت میکند»، گفت تصمیمگیری در کشور فردی نیست، ساختار تصمیمگیری مبتنی بر شورای عالی امنیت ملی است و تیم مذاکرهکننده نیز در همین چارچوب و بهعنوان دنبالهرو میدان و مطالبات مردم عمل میکند. در همین راستا برای بررسی تحولات پیرامون مذاکرات ایران و آمریکا و نقش پاکستان به عنوان میانجی «آرمان ملی» با مهدی ذاکریان تحلیلگر مسائل بینالملل گفتوگو کرده که در ادامه میخوانید.
* با وجود اینکه به نظر میرسید کاخ سفید تصمیم خود را برای شروع دوباره جنگ گرفته، اما ترامپ شامگاه سهشنبه تمدید آتشبس را اعلام کرد؛ این آتشبس میان دو کشور را چگونه میبینید؟
بهرغم اینکه برخی درباره رئیسجمهور آمریکا اینگونه عنوان میکنند که وی فردی قابل پیشبینی نیست یا سیاستمدار نیست و یا موارد دیگر، من چنین فکر نمیکنم و بر این باورم که ایشان تصمیمگیریهای حساس را بر پایه فضای داخلی آمریکا، محیط منطقه و شرایط بینالمللی اتخاذ میکند. ترامپ بر پایه شرایط بینالمللی و محیط منطقهای و همینطور محیط داخلی آمریکا اعلام کرد که ما آماده دیپلماسی هستیم؛ لذا آتشبس را بهصورت نامحدود اعلام کرد. بر اساس دو پارادایم قدرت و دیپلماسی، این یک امتیاز است که برای خودش در مقابل افکار عمومی و همینطور در مقابل کشورهای عضو سازمان ملل ایجاد میکند؛ در حالی که جنگ را ایجاد کرده، خودش را بهعنوان فردی که آمادگی آتشبس و آمادگی مذاکره و دیپلماسی دارد معرفی میکند تا بعد از آن هم، بر پایه یک اتفاق یا یک اقدام نامناسب یا یک حرکتی که ممکن است در منطقه رخ بدهد، مجدداً یک حمله دیگر نسبت به ایران انجام بدهد.
*نگاه شما به حرکت بعدی آمریکا چگونه است؛ آیا احتمال حمله مجدد وجود دارد؟
حرکت بعدی ترامپ غیرقابل پیشبینی است، اما سعی میکند منفعت بیشتری ببرد. وضعیت فعلی تجربه مکرری است که ایران داشته. در جنگ ایران و عراق هم وضعیت را در دنیا معکوس معرفی میکردند. در این جنگ هم به همین صورت است و این برمیگردد به اینکه شما در نظام بینالمللی، در منطقه و در داخل کشور خودتان چگونه طراحی و برنامهریزی میکنید برای یک بحران یا یک موضوع امنیتی. این خیلی اهمیت دارد.
*میتوان علت عقب کشیدن و تمدید آتشبس از سوی ترامپ را دست بالای ایران در حوزه تنگه هرمز قلمداد کرد؟ این دست بالای ایران در تنگه هرمز چقدر میتواند در روند مذاکرات یا جنگ تأثیرگذار باشد؟
باید ببینیم نتیجه این دست بالا چیست. نتیجهاش در نهایت باید به نفع منافع ملی ایران باشد یا در پایان به ضرر؟ این خیلی مهم است. ارزیابیها باید همهجانبه باشد. ارزیابیها نمیتواند با دید کوتاهمدت صورت بگیرد؛ باید با دید بلندمدت انجام شود. تنگه هرمز به لحاظ ژئوپلیتیکی یک مزیت خاص برای ایران است. شما میتوانید بهعنوان کشور کنترلکننده امنیت منطقه، نقش مثبت خودتان را برجسته کنید و با همین نقش مثبت، امتیازهای بزرگ برای ملت ایران به دست بیاورید، اما اگر نقش مثبت فراموش شود و بخواهید با نقش منفی یعنی نقش سلبی یادآوری کنید که ناامنی تنگه هرمز چقدر میتواند خطرناک باشد برای منطقه و جهان، این فقط بهعنوان یک هشدار خوب است. ولی استمرار نقش منفی میتواند هزینهساز باشد. این باید مدنظر قرار گیرد.
*نقش پاکستان در مقام میانجی میان ایران و آمریکا را چطور ارزیابی میکنید؟
پاکستانیها به دنبال منافع خودشان هستند. به طور کلی پاکستان، عمان، ترکیه و یا هر کشوری که بخواهد میانجیگری کند، معمولاً دنبال منافع خودش است. پاکستان اتحاد استراتژیک و راهبردی با عربستان سعودی دارد. با ایران چنین اتحادی ندارد. پاکستان که اساساً تعهدی ندارد، به دنبال حل مسألهای است که کشورهای منطقه در آن گرفتار شدهاند. ایالات متحده هم در جریان انرژی و قیمت نفت منافعی دارد؛ چون استخراج در خاک آمریکا بسیار پرهزینه است و بالا رفتن قیمت نفت برای شرکتهای آمریکایی سودآور است. خود ترامپ هم قبلاً این را گفته بود، اما آنهایی که متضرر میشوند، فروشندگان هستند؛ یعنی کشورهایی که میخواهند از این منطقه صادرات داشته باشند.
