علی تاجرنیا، فعال سیاسی اصلاحطلب نوشت: دولتهای متجاوز به ایران کاملاً در مورد دولت، توان نظامی و مردم ایران دچار یک خطای استراتژیک شدند و فهم دقیق و درستی از مردم نداشتند. با وجود اینکه بسیاری از مردم نسبت به شیوههای حکمرانی در کشور انتقاد داشتند و به نظر بخش عمده از این انتقادات هم وارد بوده نکتهای که خیلی حائز اهمیت است اینکه بدنه اجتماعی مردم ایران کاملا بین انتقاداتشان از مجموعه حاکمیت و دفاع از کشور یک نگرش دقیقی پیدا کردند و این تفکیک را کاملا قائل شدند.
به همین جهت هم این مسأله شاید خارج از تصور دولتهای متخاصم و دولتهایی که متجاوز به کشورمان بود. حتی خود دولتمردان ما شاید این نگاه را نمیداشتند و به رغم بیمهریهایی که به یکسری نیروهای سیاسی حتی برخی نیروهای سیاسی خارج نشین وجود داشت حتی این مسأله هم به وضوح روشن بود. ما دیدیم که در این جنگ روشنفکرانی مثل دکتر سروش و خیلی از افراد دیگری که منتقد نظام بودند در جریان اخیر کاملاً کنار مردم و حاکمیت قرار گرفتند.
اکنون دو مساله خیلی مهم به نظر میرسد که اولاً متجاوزین به هر حال در ادامه مسیر بایستی متوجه این امر باشند که با وجود همه فشارهایی که ممکن است بیاید و حتی جنگ ممکن است بر حسب ظاهر با بخشی از کامیابیهای آنها هم همراه باشد؛ اما آنچه که مسلم است اینکه در مورد مردم ایران و دفاع جانانهای که از کشورشان داشتند بایستی دچار این بازنگری شوند و بدانند که مردم ایران به راحتی توسط هر تفکری قابل هدایت و راهبری نیستند و نشان دادند نسخهای که در برخی از کشورها برای تغییر در ساختار حاکمیت از قبل پیچیده شده بود به هیچ عنوان به شکلی که آنها دنبال میکنند قابل انجام نیست.
در عین حال نهادهای کشور و حکمرانی کشور ما هم بایستی بدانند که اگر در یک چنین شرایط دشوار و سختی مثل جنگ ۱۲ روزه و متعاقب آن جنگ اخیر مردم برای دفاع از تمامیت ارضی کشور در کنار دولت و حاکمیت ایستادند به منزله این نیست که همه آنها رفتارهایی را که انجام میشود حمایت میکنند بلکه بیشتر از این بابت است که آنها کاملا فرق بین یک امر مهم و یک امر مهمتر را حس میکنند. خیلی مهم است که اینها سعی کنند رفتارهای خودشان را به نحوی اصلاح کنند.
به هر حال این جنگ تمام میشود و این سرمایهای که دائماً در سختیها و دشواریها برای دفاع از کشور در کنار دولت و حاکمیت قرار میگیرد این هم یک توان و تابآوری دارد. مهم این است که بعد از این دوران این نگاه، نگاه اصلاح شده باشد. این تفکری که امروز حاضر است به لحاظ فرهنگی چهرههای با نوع دیگر پوشش را در کنار خود تحمل کند و تفکرات سیاسی مقداری متفاوت با قرائت رسمی حاکمیت را تحمل کند این مسأله بایستی یک امر همیشگی شود تا بتواند در هر موقع که کشور مورد تهدید قرار گرفت از این ظرفیت به نحو شایستهای استفاده شود.