از لفاظی ترامپ نترسید

عبدالرضا داوری، فعال رسانه نوشت: در سیاست بین‌الملل، همیشه آن‌که صدای بلندتری دارد، دست بالاتر را ندارد. گاهی صدا بخشی از بازی است؛ ابزاری برای شکل دادن به ادراکات، برهم زدن محاسبات طرف مقابل و گرفتن امتیاز پیش از آغاز هر مذاکره‌ای. دونالد ترامپ در سال‌های حضورش در کاخ سفید نشان داد که «ارعاب» را به ابزار چانه‌زنی تبدیل کرده است.

او معمولاً پیش از آن‌که وارد معامله شود، سقف تهدید را بالا می‌برد، از شدیدترین تحریم‌ها و حتی گزینه نظامی سخن می‌گوید و فضای رسانه‌ای را از تصویر «قدرت بی‌مهار» پر می‌کند. اما تجربه نشان داده است که بسیاری از این لفاظی‌ها بیش از آن‌که مقدمه جنگی پرهزینه باشند، بخشی از تاکتیک مذاکره‌اند. هدف، ایجاد شوک روانی و وادار کردن طرف مقابل به واکنش شتاب‌زده و تسلیم است. در چنین شرایطی، اگر مقامات یک کشور در میدان ادراک و شناخت دچار هراس شوند، پیش از آن‌که در میدان واقعی درگیری رخ دهد، امتیاز خواهند داد. حکایتی قدیمی این وضعیت را به‌خوبی توضیح می‌دهد: در روستایی، مردم سال‌ها از صدای مهیب غاری در دل کوه می‌ترسیدند. هر شب غرش هولناکی برمی‌خاست و همه آن را کار دیوی طلسم شده می‌دانستند. هیچ‌کس جرأت نزدیک شدن نداشت. تا آن‌که مردی تصمیم گرفت نگریزد. شبانه به سوی کوه رفت، در برابر صدا ایستاد و پیش رفت.

وقتی به دهانه غار رسید، فهمید آنچه سال‌ها مردم را ترسانده بود، چیزی جز وزش باد در شکاف سنگ‌ها نبود. با فرو ریختن سنگی، مسیر باد بسته شد و صدا برای همیشه خاموش گشت. طلسم، نه در کوه که در ذهن‌ها بود. سیاست تهدید نیز اغلب چنین کار می‌کند. صدا بزرگ است، اما اثرش وابسته به میزان ترسی است که ایجاد می‌کند. این به معنای نادیده گرفتن خطر نیست. تحریم، فشار اقتصادی و تنش امنیتی مسائلی واقعی بوده و مدیریت چنین شرایطی باید در نهایت دقت و محاسبه دقیق باشد.

 اما بین «شناخت تهدید» و «تسلیم شدن به ترس» تفاوت بزرگی وجود دارد. اگر جامعه‌ای انسجام داخلی داشته باشد، اقتصادش را تقویت کند و با آرامش راهبردی رفتار کند، اثر عملیات روانی کاهش می‌یابد. واکنش هیجانی همان چیزی است که سیاست ترساندن به دنبال آن است. در مقابل، خونسردی و عقلانیت می‌تواند طلسم صدا‌های مهیب را بشکند. در مجموع از لفاظی‌های ترامپ نباید ترسید، باید آنها را تحلیل کرد، وزن کرد و با محاسبه پاسخ داد. در سیاست، شجاعت به معنای انکار خطر نیست، بلکه به معنای نگریختن از مواجهه عقلانی با آن است. طلسم، زمانی فرو می‌ریزد که کسی نگریزد.