این مساله نیز تابع شرایط و موقعیت تغییر کرده و به فراخور شرایط زمان شاهد برخی تغییرات در نوع رویکردهای حاکمیتی نسبت به مسائل در حوزه سیاست خارجی بودهایم. کما اینکه در مقاطعی از زمان صحبت از مذاکره با غربیها اساسا جایی نداشت؛ اما در مقاطعی مذاکره به یکی از مولفههای کسب منافع ملی تبدیل شد و در این میان حتی مذاکره با اروپا و آمریکا نیز مجاز شمرده شد. با این همه آنچه تاکنون به اسم رویکرد بینالمللی یا به عبارت بهتر سمتگیری سیاست خارجی ایران مطرح شده است قالبی تحت حمایت کلی ساختار حاکمیتی بوده است؛ لذا چه آن زمان که دولتی سیاست عدم مذاکره را در پیش میگرفت و رویکرد دیگری بر میگزید و چه آن زمان که از مذاکره به عنوان برگ برندهای برای رسیدن به توافق یاد میشد این تصمیم از جانب حکومت اتخاذ میشده و دولت و دستگاه سیاست خارجی که مجری سیاستها بوده به انجام آن پرداخته است. امروز نیز اگر هیأت ایرانی برای مذاکره به مسقط، ژنو یا هر جای دیگری میرود این مساله باید از جانب همگان فهم شود که این موضع حاکمیت است که در حمایت از دستگاه سیاست خارجی و دیپلماتها برخاسته است؛ لذا امروز وقتی صحبت از مذاکره میشود دیگر کسی آن را جناحی یا گروهی نمیکند چرا که در راس آن نهادی حاکمیتی، چون شعام قرار گرفته و جامعه این نکته را میبیند که دیپلماسی و مذاکره امروز موضع نظام است همانطور که میدان و قدرت نظامی نیز موضع دیگری است که به موقع و فراخور زمان از آن نیز استفاده میشود.
*تخریب مذاکرات در هر زمان
عدهای هستند که هر زمان از مذاکره و گفتوگو صحبت میشود صدای اعتراضشان به عرش اعلی میرود و مخالفت خود را به هر نحو ممکن بیان میکنند. برایشان نیز مهم نیست که اساسا این مذاکره با چه طرفی؛ بر چه پایه و اساسی و با چه هدفی انجام میشود؛ لذا اساسا مذاکرهستیز هستند و همواره در تقابل و هماوردی بسر میبرند. جریانی که اتفاقا از در مخالفت با مذاکره نام دلواپسان برای خود گذاشتند و پس از آن دلواپس هرگونه مذاکرهای شدند. در حالیکه اگر یکبار به صراط عدالت به موضوع مینگریستند و بر مبنای منافع ملی موضوع مذاکرات را بررسی میکردند حتما به این مخالفت ادامهدار خود با مساله سیاست مذاکراتی ایران ادامه نمیدادند. اما از آنجایی که صرفا بر پایه اهداف و منویات خود پیش میروند به تخریب و تخطئه دولت و سیاست مذاکراتی آن میپردازند. چه آن زمان که در دولت حسن روحانی در مذاکرات برجام انواع سنگاندازیها و مخالفتها را انجام دادند و چه اکنون که از ابتدای دولت مسعود پزشکیان به مخالفت سازمان یافته پرداختهاند. حتی از همان ابتدا که رئیسجمهور سیاست خارجی دولت خود را مذاکره و تعامل با دنیا اعلام کرد و سیدعباس عراقچی را وزیر خارجه خود قرار داد نیز به طور هدفمندتری به تخطئه عملکرد دولت در سیاست خارجی پرداختند. چه اینکه مخالفت خود را با مذاکرات ایران با تروئیکای اروپا، ۵ دور مذاکره در مسقط و هم اکنون مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا بهوضوح اعلام کردهاند و به همین میزان نیز بسنده نکردهاند و انتقادات خود را متوجه شورای عالی امنیت ملی نیز کردهاند. چنانکه پس از گفتوگوی علی لاریجانی دبیر شعام با الجزیره که گفته بود: «ایران اجازه نظارت به آژانس میدهد تا نشان دهد ایران به سمت سلاح هستهای نمیرود، بازرسیها میتواند ماهانه یا حتی روزانه باشد و حتی اگر فناوری هستهای ما زیر زمین یا کوه باشد، اشکالی ندارد و آژانس میتواند برود بازرسی کند». حمید رسایی نماینده تندرو تهران انتقادات صریحی به دبیر شعام کرد و به وی در خصوص رعایت قانون مجلس تذکر و هشدار داد. این در حالی است که بارها بزرگان و دلسوزان بر این نکته تاکید داشتهاند که اگر تندروها و دلواپسان اجازه دهند و سنگاندازی نکنند شرایط کشور به خوبی پیش خواهد رفت. حداقل انتظار از آنها این است که با اظهارات خود موضع نظام را تضعیف نکنند.
* حمایت از مذاکره
معاون حقوقی رئیسجمهور در خصوص مواجهه دولت چهاردهم در موضوع سیاست خارجی اظهار داشت: سیاست کلان رئیسجمهور پزشکیان، توسعه روابط با تمام دنیا است، بهجز رژیم صهیونیستی. رژیم صهیونیستی جداست، اما با تمام دنیا میتوانیم روابطی خوب داشته باشیم و نیازی نیست تمام روابط خارجی کشور را به این موضوع پیوند بزنیم. ایرنا نوشت؛ حجتالاسلام مجید انصاری گفت: اکنون که بحث مذاکرات مطرح است، به عقیده من با سابقه و تجربه ۴۶ ساله در نظام جمهوری اسلامی، به طور قاطع معتقدم که اگر اراده مسئولان کشورها، حتی کشورهای متخاصم، بر این باشد که فصل خصومت بسته شده و راهی نو برای ارتباطات عادی و عادیسازی روابط و تعاملات متعارف گشوده شود، هیچ مسالهای لاینحل میان کشورها نخواهد بود. مسائل بالاخره با مذاکره، با نشستن و گفتوگو قابل حل است و نمونههای فراوانی نیز در این زمینه موجود است. در دنیا، کشورهای ابرقدرت نیز از کشورهای ضعیف شکست خوردهاند و پس از آن روابط برقرار شده و اکنون روابط اقتصادی خوبی با یکدیگر دارند. وی افزود: معتقدم که ما باید دو مساله را به طور جدی در کانون توجه قرار دهیم: نخست، حاکمیت، به معنای کل کلمه، دولت به معنای عام کلمه یعنی سه قوه و همه نیروها باید با هم تصمیم بگیرند که سیاست خارجی ما با رویکرد تعاملی با کل دنیا پیش رود، موانع شناسایی و برطرف شود و در داخل نیز گروهها و افراد با سلیقه شخصی تلاش نکنند روابط را مختل کنند. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام بیان کرد: در شرایطی که وزیر امور خارجه ما با فداکاری و به دستور رئیسجمهور و تحت هدایت کلی رهبر معظم انقلاب مذاکرات سخت را پیگیری میکند، خوشبختانه راهگشایی شد و مذاکره آغاز گردید. ما هیچ چیزی را به مذاکره پیوند نزدیم و حتی اگر دشمنان ممکن است باعث بدعهدی شوند، اما وقتی مذاکره آغاز شد، ما در آن جدی و صادق هستیم و دروغ نمیگوییم. وقتی که رهبری فرمودند سلاح هستهای خلاف شرع است، ما بارها اعلام کردیم که دنبال سلاح نیستیم و با روشهای اطمینانآور از طرف مقابل این بهانه را گرفتهایم تا اعتماد ایجاد شود. اگر شیطانهایی همچون رژیم صهیونیستی هستند، باید به حرف آنها توجه نکرد. در چنین شرایطی، علیالقاعده نباید مخالف مذاکره در رسانههای رسمی حضور یافته و تریبون رسمی را به بهرهبرداری مخالفان اختصاص داد. انصاری اظهار کرد: نظام تصمیم خود را گرفته است. وسط میدان مذاکره، در داخل کشور نباید پشت مذاکرهکننده خالی شود و بهانه به دست عناصر تندرو داده شود که نمیخواهند این روند ادامه یابد. در آمریکا نیز لابی صهیونیستها و رژیم صهیونیستی، ضدانقلاب خارج از کشور، سلطنتطلبان و منافقین هستند که اعتراض میکنند، اما در اینجا انتظار میرود همه از مذاکره حمایت کنند.