موج‌سازی در سیاست خارجی

علی بیگدلی ، کارشناس روابط بین‌الملل نوشت: با سفر علی لاریجانی به عمان پیام‌های تازه‌ای در فضای دیپلماتیک منطقه مطرح شد و سطح انتظارات از دور جدید مذاکرات افزایش یافت. این رفت‌وآمدها نشان می‌دهد تحولات وارد مرحله‌ای شده که صرفا تداوم گفت‌وگو دیگر کافی نیست. بلکه مذاکرات باید پیامد ملموس و قابل درکی برای طرفین و حتی افکار عمومی بین‌المللی داشته باشد. در غیر این صورت فضای سیاسی علیه ایران توسط بازیگران مخالف فعال‌تر خواهد شد. ‌در همین چارچوب، همزمان برخی جریان‌های برانداز تلاش کردند تحرکات رسانه‌ای خود را افزایش دهند و سفر رضا پهلوی به مونیخ نیز در همین فضا قابل ارزیابی است.

هرچند هیچ مقام رسمی با او دیدار نکرد و این اقدام از نظر سیاسی دستاورد مشخصی نداشت اما نفس چنین تحرکاتی نشان می‌دهد رقابت صرفا در میدان دیپلماسی رسمی جریان ندارد و عرصه روایت‌سازی و افکار عمومی به اندازه میز مذاکره اهمیت یافته است. به همین دلیل ایران در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری نیازمند «موج‌سازی دیپلماتیک» است. موجی که بتواند ابتکار عمل را از حالت تدافعی خارج کرده و تصویر فعال‌تری از سیاست خارجی کشور ارائه دهد. امروز نظام بین‌الملل در حال بازخوانی و بازتعریف موازنه‌هاست.

جنگ اوکراین، رقابت قدرت‌های بزرگ و تغییر الگوهای انرژی باعث شده بسیاری از کشورها سیاست‌های خود را به‌روز کنند. در چنین فضایی، تکرار روش‌های گذشته کارآمد نخواهد بود. یکی از مهم‌ترین اقدامات می‌تواند تقویت ارتباط مستقیم با نهادهای فنی بین‌المللی از جمله آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و نیز گفت‌وگوی هدفمند با آمریکا باشد. تجربه نشان داده وقتی مسیرهای فنی شفاف‌تر شود هزینه سیاسی فشار بر ایران نیز کاهش پیدا می‌کند.

از سوی دیگر اروپا می‌تواند نقش متوازن‌کننده‌ای میان تهران و واشینگتن ایفا کند. بنابراین مسئله امروز فقط مذاکره نیست، بلکه نوع حضور در مذاکره است. ایران اگر بتواند رویکرد فعال و شفاف را دنبال کند، نه‌تنها فشارها کاهش می‌یابد بلکه امکان شکل‌گیری توافق پایدار نیز افزایش خواهد یافت. موج‌سازی دیپلماتیک یعنی تبدیل شدن از بازیگری واکنشی به بازیگری تعیین‌کننده. تغییری که می‌تواند مسیر آینده پرونده هسته‌ای و جایگاه منطقه‌ای کشور را تحت تأثیر قرار دهد.