آرامش جامعه با رفع مشکلات معیشتی

 همین رویه باعث شده تا امروز جامعه شاهد بروز اعتراضات اصناف بازار و مردم عادی باشد که به روند افزایشی و بی‌جهت قیمت‌ها و تاثیر آن بر معیشت مردم معترضند. اینکه چرا باید قیمت کالا‌های اساسی که جزو مایتحاج زندگی روزمره مردم است افزایش یابد و مهم‌تر اینکه اساسا چرا باید چنین شرایطی ایجاد شود که جامعه به‌جایی برسد که تنها چاره خود را در اعتراض ببیند؟ واقعیت امر بر آن است که اصلاحات اقتصادی پروسه‌ای بوده که باید حاکمیت طی سال‌ها و دهه‌های اخیر در دولت‌های مختلف کلید می‌زده و این داستان ادامه پیدا می‌کرده تا بالاخره اقتصاد کشور به لحاظ ساختاری اصلاح می‌شده است. نه اینکه هر دولتی بخواهد بخشی از این مساله را برخی اقدامات در دست بگیرد و بعضا با این اقدامات در مسیر اصلاحات اقتصادی بعضا نارضایتی‌هایی نیز به‌وجود آید. چنانکه امروز شاهد آن هستیم که دولت دست به یک جراحی بزرگ اقتصادی زده است و همانطور که دولتی‌ها اذعان داشته‌اند این جراحی بزرگ در مسیر اصلاحات اقتصادی از بن و ریشه صورت گرفت است. جراحی‌ای که حداقل برای جامعه با درد زیادی همراه بوده است و صدای اعتراض مردم را درآورده است. اما به هر جهت دولتمردان اقتصادی معتقدند که دولت ناگزیر از این اقدامات برای اصلاح شرایط اقتصادی کشور است. برداشتن ارز ترجیحی و آزادکردن قیمت‌ها که عده‌ای آن را اقدام شجاعانه دولت قلمداد می‌کنند اقدامی بود که هیچیک از دولت‌ها زیربار انجام آن نرفتند، اما دولت چهاردهم مسعود پزشکیان با عنایت به اینکه در پس این اقدام چه نارضایتی‌هایی به‌وجود می‌آید و دولت مورد چه هجمه‌هایی قرار خواهد گرفت این اقدام را انجام داد. اما فارغ از این اقدام خوب دولت و مهم‌تر از آن اقدام برای تک‌نرخی‌کردن ارز باید به تاثیرات این اقدامات در جامعه پرداخت. بدین صورت که اگر در نظر بگیریم که هیچگونه افزایشی در نرخ تورم نرخ ارز، طلا یا کالا‌های اساسی صورت نمی‌پذیرد و همه چیز ثابت خواهد ماند، با در نظرگرفتن خط فقر درآمد مردم نسبت به تورم و خط فقر یک به سه است و به عبارتی در شرایط ثابت یک سوم تورم درآمد داشته و گذران امور می‌کنند. در حالی‌که قطع به یقین هم شاهد افزایش تورم، نرخ ارز، طلا و کالا‌های اساسی خواهیم بود و تبعا خط فقر نیز بالاتر خواهد رفت و با افزایش صرفا ۲۰ تا ۳۰ درصدی درآمد‌ها و حقوق‌ها نه تنها نسبت در آمد‌ها جامعه به تورم کاهش نمی‌یابد؛ بلکه افزایش بیشتری را چیزی حدود دو برابر یعنی یک ششم تجربه می‌کند؛ لذا با این رویه غنی غنی‌تر و فقیر فقیر‌تر می‌شود و عملا بازهم آسیب اصلی به طبقه متوسطی که روبه طبعه پایین نهاده و طبقه ضعیف خواهد رسید. 

* راهکار یا مُسکن موقت؟

«همه مردم کالابرگ ۴ میلیونی می‌گیرند»، این صحبتی بود که ابتدا سخنگوی دولت و سپس وزیر تعاون؛ کار و رفاه اجتماعی آن را مطرح کردند و شاید انتظار هم بر این بود جامعه از این اقدام استقبال کند؛ اما توضیح روند و همچنین افزایش ۱۵ تا ۳۰ درصدی قیمت کالا‌های اساسی باعث شده تا جامعه بیش از پیش مضطرب و نگران شرایط اقتصادی و معیشتی خود شود. جایی‌که با اعلام کالا‌های اساسی که با کالابرگ می‌توان خرید حتی قبل از شروع طرح بسیاری از این اقلام از جمله انواع روغن‌های خوراکی در فروشگاه‌ها و مراکز تجاری به کالایی نایاب و دست نیافتنی تبدیل شود. صحبت از افزایش قیمت کالا‌هایی مثل برنج، گوشت قرمز، روغن، مرغ، تخم‌مرغ، لبنیات قند و شکر و حبوبات امروز این پرسش را به اذهان متبادر می‌کند که با ماهی یک میلیون کالابرگ مردم چگونه زندگی خود را اداره و مدیریت کنند. نگاهی به قیمت اقلام و کالا‌های اساسی از جمله گوشت، مرغ، تخم‌مرغ و روغن نشان می‌دهد که نه با کالابرگ یکماه که با سهمیه دوماه کالابرگ نیز نمی‌توان همه این اقلام را تهیه کرد. پرسش اساسی اینکه آیا راهکار بهبود شرایط اقتصادی دولت منطو به توزیع یارانه و کالابرگ است یا برنامه دیگری نیز در دستور کار خواهد بود. هر چند توزیع کالابرگ نیز خود محل سوال است. اینکه اگر خوب بود چرا برای برخی قطع شد و اگر بد است چرا به همه اختصاص پیدا کرده است. آنچه مسلم است اینکه به نظر دولت چاره‌ای جز ارائه یارانه و کالابرگ ندارد و باید دید این رویه تا کجا ادامه خواهد یافت و آیا با تغییر شرایط نیز این رویه پی گرفته خواهد شد یا شرایط دیگری مترتب خواهد بود. 

* اقتصاد تحت‌تاثیر سیاست

یک کارشناس مسائل اقتصادی در خصوص اقدامات اقتصادی اخیر دولت اظهار داشت: با توجه به شرایط اقتصادی کشور و سیاست‌های اعمال شده وضعیت سخت‌تر خواهد شد به‌خاطر اینکه حذف ارزترجیحی باید در شرایط ثبات اقتصادی کشور صورت می‌گرفت در حالی‌که الان در یک وضعیت بی‌ثباتی محض قرار داریم و قیمت‌ها به‌صورت سرسام‌آوری بالا رفته و به نظرم قیمت ارز تا پایان بیشتر خواهد شد. علی قنبری به «آرمان ملی» گفت: این اتفاق باعث می‌شود که سفره مردم کوچک‌تر و درآمد واقعیشان کاهش پیدا می‌کند؛ بنابراین من فکر می‌کنم که سیاست‌های مناسبی اتخاذ نشده و تروم بالاتر خواهد رفت و مردم فقیرتر خواهند شد. وی افزود: آنچه که مسلم است الان وضعیت کشور خوب نیست و ارز کافی در اختیار دولت نیست که بتواند تقاضای جامعه را برآورده کند و شاید یکی از دلایل همین بوده که شرایط اینگونه شده است. قنبری در خصوص ارائه یارانه و کالابرگ و تاثیر آنها بر معیشت مردم تصریح کرد: قیمت کالا‌های خوراکی بسیار افزایش پیدا کرده و من تصور نمی‌کنم که راه مبارزه با تورم یارانه و کالابرگ باشد و خود مردم نیز معتقدند که اگر تورم کنترل شده و کاهش پیدا کند یارانه نمی‌خواهند. وی تاکید کرد: اقتصاد کشور تحت‌تاثیر مسائل سیاسی است یعنی مسائل به‌وجود آمده اقتصادی نیست و بسیاری مسائل سیاسی که هم در رابطه با داخلی هم در رابطه با سیاست خارجی است. خصوصا تحریم‌ها که باعث بروز این شرایط شده است. اگر دولت بتواند درباره مسائل سیاست خارجی تعدیلی داشته باشد، می‌تواند اوضاع را کنترل کند. تا زمانی‌که مساله سیاست خارجی حل نشود و اعتماد به آینده و اطمینانی به ثبات اقتصادی در جامعه ایجاد نگردد وضعیت ناهنجار به آرامش بدل نخواهد شد.