چین خود را برای تحریم و جنگ اقتصادی آماده می‌کند

پایان عصر تحریم‌های آمریکایی
چین خود را برای تحریم و جنگ اقتصادی آماده می‌کند
روزهای طلایی تحریم‌های ایالات متحده ممکن است به زودی به پایان برسد. با افزایش تحریم‌ها بسیاری از کشورها شروع به مقاوم کردن اقتصاد خود کرده‌اند. در سال 2012، ایالات متحده ارتباط ایران با شبکه سوئیفت را قطع کرد. در سال 2014، تحریم‌های کشورهای غربی علیه روسیه، مسکو را بر آن داشت تا خودمختاری اقتصادی را در اولویت قرار دهد. در سال 2017 نیز قطع صادرات نیمه هادی‌ها توسط ایالات متحده به پکن هشدار داد که دسترسی به فناوری حیاتی ممکن است قطع شود. این سه رویداد، رویکرد تازه‌ای را رقم زده است: مقاومت در برابر تحریم‌ها. قدرت ایالات متحده برای اعمال تحریم‌ها علیه سایر کشورها ناشی از اولویت دلار و نظارت ایالات متحده بر کانال‌های مالی جهانی است. پس منطقی است که دشمنان ایالات متحده به دنبال نوآوری‌های مالی باشند. از سال 1990 سرعت استفاده از تحریم‌ها به شدت افزایش یافت و دشمنان ایالات متحده با اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای دور زدن مجازات‌های احتمالی پاسخ داده‌اند. سوآپ دو طرفه ارز به کشورها اجازه می‌دهد تا دلار آمریکا را دور بزنند. معاملات مبادله ارز، بانک‌های مرکزی را مستقیما به یکدیگر متصل می کند و نیاز به استفاده از ارز سوم را برای تجارت از بین می برد. تاکنون بیش از 60 کشور از این نوع قراردادها استفاده کرده‌اند که ارزش آن به 500 میلیارد دلار می رسد. هدف پکن روشن است: شرکت‌های چینی بتوانند کانال‌های مالی ایالات متحده را در زمانی که می‌خواهند دور بزنند. در سال 2020، برای اولین بار، چین بیش از نیمی از تجارت خود با روسیه را با ارزی غیر از دلار آمریکا تسویه کرد و بیشتر این مبادلات تجاری از تحریم‌های ایالات متحده ایمن ماندند. در مارس 2020، سازمان همکاری شانگهای، توسعه پرداخت‌ها به ارزهای محلی را در تلاش برای دور زدن دلار آمریکا و تحریم‌های ایالات متحده در اولویت قرار داد. هند در سال 2019 موشک‌های پدافند هوایی اس-400 را از روسیه خریداری کرد. هند موشک‌های روسی را به کمک ترکیبی از روبل و روپیه هند خریداری کرد و بدین ترتیب از تحریم‌های ایالات متحده که می‌توانست برای توقف فروش استفاده شود، فرار کرد. آنچه چین به عنوان جایگزین معرفی کرده سامانه فرامرزی پرداخت بین بانکی (CIPS) است که هنوز با سوئیفت قابل مقایسه نیست. در سال 2021، CIPS تنها 12 تریلیون دلار تراکنش را پردازش کرد که معادل آن چیزی است که سوئیفت در کمتر از سه روز پردازش می کند. علاوه بر این CIPS بر پرداخت‌های رنمینبی متمرکز است که کمتر از ده درصد از تراکنش‌های مالی جهانی را در بر‌می‌گیرد. همین هم یک پیروزی برای مسکو و پکن است: هدف آنها داشتن یک جایگزین کارآمد برای SWIFT است نه اینکه به یک سامانه پرداخت درجه یک دست یابند. آنچه برای روسیه و چین اهمیت دارد این است که حدود 1300 بانک در بیش از 100 کشور به این چارچوب پیوسته‌اند. اگر قرار باشد ارتباط روسیه و چین با سوئیفت قطع شود، پشتیبان آنها هر زمان که بخواهند آماده است. پکن ممکن است روزی شرکت‌هایی را که خواهان دسترسی به بازار چین هستند مجبور به استفاده از CIPS کند. چین می‌تواند از این بازار به عنوان یک اهرم استفاده کند. درست مانند شیوه‌ای که ایالات متحده به کار گرفته است. ابزار دیگر دشمنان ایالات متحده، ارز دیجیتال است. در اینجا هم چین پیشتاز است. در حال حاضر حدود 300 میلیون چینی در بیش از 20 شهر از جمله پکن، شانگهای و شنژن از رنمینبی دیجیتال استفاده می‌کنند. این ارز دیجیتال توسط بانک مرکزی چین صادر شده و در تلفن‌های همراه شهروندان چینی ذخیره می‌شود. پیش بینی می‌شود که تا سال 2030، یک میلیارد نفر از رنمینبی دیجیتال استفاده کنند. در سال 2021، پکن شراکت با امارات متحده عربی و تایلند برای صادرات با رنمینبی دیجیتال را کلید زد. با توجه به اینکه چین بزرگترین شریک تجاری اکثر کشورهاست، احتمالاً معاملات دیگری از این دست در پیش خواهد بود. ایالات متحده هیچ راهی برای محدود کردن ارزهای دیجیتال نخواهد داشت.
تاثیر کم تحریم‌ها
با این حال، رکود اقتصادی اخیر چین، همراه با نبود گزینه تبدیل رنمینبی، جذابیت این کشور را برای سرمایه گذاران کاهش داده است. از این رو این دیدگاه که تا سال 2030 چین بتواند جایگزین ایالات متحده به عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان شود دور از انتظار است. با این حال، بیشتر اقتصاددانان موافقند که طی چند دهه، حدود نیمی از تولید جهان در آسیا خواهد بود. در این زمینه، یک ارز دیجیتال منطقه‌ای جذاب به نظر می‌رسد. قراردادهای مبادله ارز، سیستم‌های پرداخت جایگزین و ارزهای دیجیتال تأثیر زیادی بر اثربخشی تحریم‌های ایالات متحده ندارند. با همه این‌ها، نوآوری‌ها به طور فزاینده‌ای به کشورها این امکان را می‌دهد که از گذر کانال های ضد تحریم، تراکنش‌ها را انجام دهند. هیچ دلیلی وجود ندارد که باور کنیم روابط بین واشنگتن و پکن یا واشنگتن و مسکو به این زودی بهبود خواهد یافت. محتمل‌ترین سناریو این است که اوضاع بدتر شود و پکن و مسکو تلاش‌های خود را برای مقابله با تحریم‌ها دو چندان کنند. ردیابی تراکنش‌های مالی که دارای ویژگی‌های مشکوک یا مشخصه کشورهای ویژه‌ای هستند در مبارزه با تروریسم حیاتی است. همه اینها به این معناست که ظرف یک دهه، تحریم‌های یکجانبه ایالات متحده ممکن است تاثیر کمی داشته باشد. چنین سازمانی مقاومت در برابر تحریم‌ها را با نگاهی به هماهنگ سازی مسیرهای مالی غرب برای مقابله با چالش‌های پیش رو تحلیل می‌کند و همچنین اثرات تحریم‌ها را با تمرکز ویژه بر کشورهای نوظهور بررسی خواهد کرد.