روز سخت انتخاب براي چينيها ميرسد؟
برنامه آمريکا براي مهار ايران، روسيه و چين
روز سخت انتخاب براي چينيها ميرسد؟
موضع چين در قبال جنگ اوکراين چند صباحي است که بهطور جدي در کانون توجه رسانهها و محافل سياسي غربي قرار گرفته است. پکن از آغاز جنگ اوکراين، روسيه را محکوم نکرده و به تحريمهاي غرب عليه مسکو نپيوسته است و در کنار آن اما خواستار خويشتنداري شده و تاکيد کرده است که اختلافات بايد با روشهاي صلحآميز حلوفصل شوند. هم اينک نيز «وانگيي» ديپلمات ارشد چيني براي يک ديدار رسمي با مقامات روسيه به مسکو سفر کرده است؛ سفري که در نخستين مقصد يک تور اروپايي و بنا به اعلام طرف چيني با هدف ارائه يک طرح صلح براي پاياندادن به حنگ اوکراين است. والاستريت ژورنال هم روز سهشنبه در گزارشي مدعي شد «شي جين پينگ»، رئيسجمهوري چين ميخواهد طي هفتههاي آتي (احتمالا در ماههاي آوريل يا مي) به مسکو سفر کند. با وخامت جنگ در اوکراين در نخستين سالگرد آغاز آن اما تداوم موضع کنوني چينيها براي آنها روزبهروز سختتر ميشود و با توجه به تصلب موضع کشورهاي غربي و اعضاي اروپايي ناتو درباره جنگ اوکراين، چينيها در مخمصهاي جدي قرار گرفتهاند .آغاز جنگ در اوکراين و جبههبندي متصلب غرب و ناتو در برابر روسيه ، ادامه سياست فعلي چينيها را دشوارتر کرده است. متصلبشدن جبههبنديهاي جهاني براي چينيها مطلوب نيست و دولتمردان پکن ميکوشند جهان به چنين نقطهاي نرسد و بر همين اساس دنبال ارائه طرح صلح به مسکو و کييف هستند. اخيرا و همزمان با سفر «وانگ يي» به مسکو، بسياري از کشورهاي غربي به مقامات پکن هشدار دادند که چين بايد دامن خود را از عرصه جنگ اوکراين دور نگه داشته و احيانا به روسيه کمک تسليحاتي ارائه نکند، چون در اين صورت عواقب جدي براي پکن خواهد داشت. حتي زلنسکي؛ رئيسجمهوري اوکراين مدعي شده کمک نظامي چين به روسيه به معناي آغاز جنگ جهاني سوم خواهد بود. چينيها تاکنون از ارائه کمک تسليحاتي به روسيه خودداري کردهاند، اما گزارشها حاکي است در زمينه نيازهاي مکمل غيرجنگي مسکو در کنار اين کشور بودهاند و به روسيه کمک ميکنند.
پايان ماه عسل پکن و واشنگتن
چين و روسيه در جهان کنوني 2 سنگر مهم اقتصادي و نظامي در برابر هژموني جهاني غرب به رهبري ايالاتمتحده هستند؛ هژمونياي که تداوم آن از نظر بسياري از تحليلگران با جنگ اوکراين رخنه و تَرَکي جدي در ديوار بتني آن افتاده است و در صورتيکه روسيه فاتحانه از جنگ اوکراين پا بيرون بگذارد، وارد دنياي جديدي از بلوکبنديهاي بينالمللي خواهيم شد. چينيها اما بهعنوان دومين اقتصاد بزرگ جهان بهنظر ميرسد تمايل چنداني براي رهاکردن سياست سنتي خود در زمينه عدم ورود به جبههبنديهاي نظامي و ژئوپليتيک در برابر غرب را ندارند و ترجيح ميدهند ضمن حفظ مرزبندي خود با جهان غرب، از نظر اقتصادي شريک اول کشورهاي غربي باقي بمانند؛ اما سوال اصلي اين است که با توجه به موضع ايالاتمتحده آمريکا در قبال تايوان و تنگترشدن محاصره ژئوپليتيکي چين از طريق پيمانهاي امنيتي دو و چندجانبه آمريکا با کشورهاي واقع در اقيانوس آرام و پايگاههاي نظامي پرشمار ايالاتمتحده آمريکا در منطقه آسيا- پاسيفيک و درياي جنوبي چين، آيا چينيها ميخواهند دست روي دست بگذارند تا ايالاتمتحده آمريکا پس از شکستدادن روسيه در جنگ اوکراين با خيالي آسوده به سراغ چين برود؟ پرواضح است که برنامه و اولويت ايالاتمتحده آمريکا براي 3 کشور روسيه، چين و ايران در يک قالب هدفمند و بر مبناي سياست مهار هر 3 کشور و جلوگيري از تجميع قدرت اين 3 کشور و تشکيل يک ائتلاف و يا بلوک احتمالي از سوي آنهاست. بر همين اساس واشنگتن طي سالهاي گذشته کوشيده دامنه فشارهاي خود را عليه اين 3 کشور از طريق ابزارهاي در اختيارش بهطور همزمان پيش ببرد. در مورد روسيه واشنگتن با طرح توسعه ناتو به شرق تلاش کرده و ميکوشد روسيه را محاصره و در نهايت متلاشي کند؛ اين طرح برخلاف وعدههاي پيشين واشنگتن به مسکو پس از فروپاشي شوروي، مبني بر عدم گسترش ناتو به شرق بوده است. در پرونده ايران، ايالاتمتحده آمريکا با خروج يکجانبه از برجام و پيگيري سياست «فشارحداکثري» و از سوي ديگر با حمايت از مخالفان نظام در خارج و ايجاد يک شبه ائتلاف سياسي بين آنها دستکم در فضاي رسانهاي و بينالمللي، جمهوري اسلامي را در لبه فروپاشي نشان دهد تا به قدري ضعيف شود که امتيازهاي لازم موردنظر آمريکا را بدهد. در مورد چين هم واشنگتن سالهاست با تسليح تايوان و ايجاد دهها پايگاه در منطقه اقيانوس آرام و ايجاد ائتلافهاي نظامي و امنيتي با کشورهاي اطراف چين در درياي جنوبي چين و منطقه اقيانوس آرام ميکوشد حلقه محاصره چين را روزبهروز تنگتر کند. دوره ماه عسل واشنگتن با اقتصاد چين تمام شده است و ايالاتمتحده آمريکا تا پيش از اينکه اقتصاد چين به جايگاه نخستين و بزرگترين اقتصاد جهان برسد ميکوشد با ايجاد تنگناهاي اقتصادي و بهطور موازي تنگناهاي امنيتي (از طريق تايوان) دولتمردان پکن را وارد بازي موردنظر خود کند. با آغاز جنگ در اوکراين و احتمال فرسايشي شدن آن، چينيها حالا در برابر يک انتخاب سخت قرار دارند؛ آنها ميدانند واشنگتن زيرکانه از دههها قبل و در حاليکه هنوز غول اقتصادي اژدهاي زرد بهطور کامل از چراغ جادو بيرون نزده بود، تمامي مسيرها و گذرگاههاي تجارت دريايي چين را با نيروهاي نظامي و پايگاههاي خود در اطراف و اکناف جهان تحتنظر و اشراف نظامي قرار داده است. بر همين اساس مقامات چيني اينک در يک دوراهي انتخاب قرار گرفتهاند: کمک نظامي به روسيه براي تضمين عدم شکست مسکو در جنگ اوکراين در کنار کمک اقتصادي به ايران براي ادامه مقاومت در برابر فشارهاي همهجانبه غرب به رهبري ايالاتمتحده آمريکا يا ادامه سياست کنوني که بر مبناي کمتوجهي به منازعات نظامي- امنيتي- ژئوپليتيک به استثناي خط قرمز تايوان است.
