يادي از ايرج کابلي زبانشناس و مترجم فقيد
ايرج کابلي، نويسنده، مترجم، خط و زبانشناس، وزنشناس و شعرپژوه، سال 1317 در خانوادهاي زرتشتي در کرمان به دنيا آمد، 29 بهمنماه از دنيا رفت. در دبيرستان البرز تحصيل کرد و در دانشگاه معماري خواند. او به زبانآموزي بيش از هرچيز علاقهمند بود و همين باعث شد تا ترجمههايي از زبانهاي انگليسي و روسي داشته باشد. آشنايي و همکاري با احمد شاملو هم ترجمه چند اثر از آنتوان چخوف را در پي داشت که در نشريه آدينه منتشر شد؛ احمد شاملو و ايرج کابلي همزمان ترجمه «دن آرام» را شروع کرده بودند و همين ترجمه باعث آشنايي اين دو شد؛ گفته ميشود ايرج کابلي به خاطر احمد شاملو از ترجمه اين اثر دست کشيد. کابلي در سال 1371 مقاله «فراخوان به فارسينويسان و پيشنهاد به تاجيکان» در شماره 72 مجله «آدينه» منتشر کرد که به گفته او «وسيلهاي شد برايِ رساندنِ پيامِ «بيفاصلهنويسي» به فارسينويسان». احمد شاملو نخستين همراه و حامي اين فراخوان شد و در نتيجه اين فراخوان آغازي شد براي راهاندازي شوراي بازنگري در شيوه نگارش و خط فارسي. همچنين وبسايت او به نام «فارسيخط» راهاندازي شد که به صورت تخصصي به خط مخصوصاً خط فارسي ميپرداخت که البته کابلي از آن به عنوان خط کمکي ياد کرده و درباره راهاندازه اين سايت نوشته است: «پِيوسته ذهنِ من دنبال راهي برايِ رسيدن به يک خطِ مصوتنويس بوده است. چندي پيش که موضوع خط فارسي در دومين شماره مجله فرهنگ امروز مطرح شد، ديدم که ميانگينِ نظرات مطرحشده صاحبنظران درباره خط، با آن خط مصوتنويسي که من معتقدام بايد، با کمترين تغيير، از دل الفبايِ کنوني برآيد، همخوان است؛ ازهمينرو برآن شدم که روشِ پيشنهاديِ خود در اين باره را با انتشار اينترنتي به داوري همه فارسيزبانان در سراسر جهان بگذارم. راهاندازي سايتِ farsikhat.com به همين منظور است.» البته خط پيشنهادي او با واکنشهاي متفاوتي همراه بود؛ محمدهادي محمدي، پژوهشگر و نويسنده ادبيات کودک و نوجوان در مقالهاي با عنوان «ايرج کابلي، امتدادي روشن در تحول خط فارسي براي آموزش کودکان» نوشته است: يکي از سرآمدان تحول خط فارسي براي آموزش به کودکان يا بزرگسالان، يا غيرفارسي زبانها بود. او يکي از آموزشگران برجسته و امتداد منطقي تحول خط فارسي از دوره مشروطه تا امروز به شمار ميرود. ارزشهاي او در اين زمينه در دوره زندگياش به درستي شناخته نشد، شايد در آينده نقش او در اينباره بيشتر شناخته شود. به طور مشخص، در 4 دهه گذشته، او بيش از کسان ديگر براي تحول خط فارسي در آموزش کوشيد. در اين ميان، گروهي اهل انديشه مانند احمد شاملو در آغاز کار، ارزش نگاه او را در زمينه بهسازي خط فارسي و چگونگي شيوه نوشتاري آن را درک و از او پشتيباني کردند. اما آنچه مهم است، اينکه او خود توانست هم نظريهاش را در زمينه روش نوشتار خط فارسي براي آموزش بر پايههايي محکم بنا نهد و هم در نهايت توانست خطي ويژه براي سادهسازي نوشتار فارسي بيفريند. در اينکه خط ابداعي او در آينده تا کجا بتواند روي همين خط فارسي کنوني که برگرفته از آن است و تنها روش مصوتسازي هوشمندانهاي روي آن انجام شده است، پيش برود، نياز به زمان دارد و اکنون زود است درباره آن خط سخني گفته يا ارزيابي شود. شايد نگارش تازه او از خط فارسي جايگاهي براي عموم نداشته باشد اما نظريه و آفرينش اين خط که اصلاح شده خط فارسي کنوني است، بهويژه ميتواند در سادهسازي خط فارسي براي نوآموزان کارآمد باشد. نکتهاي که در آينده بايد در يک فضاي پربار پژوهشي به دور از بندوبستهاي کنوني درباره آنها پژوهيد و کار کرد. از کتابهاي ترجمه و تاليفي ايرج کابلي به «تاريخ دنياي قديم اثر کورفکين»، «آن روز ميرسد اثر ميرزا ابراهيماف»، «عمليت کنترل فکر اثر والتر باوارد»، «گارد جوان اثر فادهيف»، «کشف خزرستان اثر لِف گوميلييوف»، «يوگني اُنهگين اثر آلکساندر پوشکين»، «وزنشناسي و عروض»، «درستنويسي خط فارسي»، «راه نظمبندي»، «دستور جامع زبان اوستا» و «سوگنامه اثر آنّا آخماتُوا» ميتوان اشاره کرد. ايسنا
جايزه داستاني ويژه تهران بينالمللي ميشود
رئيس مرکز ارتباطات و امور بينالملل شهرداري تهران با اعلام آغاز به کار پنجمين جايزه داستان تهران ميگويد: اين دوره از جايزه براي نخستين بار به صورت بينالمللي برگزار ميشود. عبدالمطهر محمدخاني رئيس مرکز ارتباطات و امور بينالملل شهرداري تهران با اعلام آغاز به کار اين جايزه، گفت: دبيرخانه پنجمين دوره جايزه داستان تهران همزمان با روز جهاني داستان کوتاه آغاز به کار کرده و به زودي فراخوان آن اعلام ميشود. او افزود: شهرهاي مهم دنيا جشنوارههاي فرهنگي، هنري و ادبي به نام خودشان دارند و تهران نيز شايستگي برگزاري جايزهاي به نام خود را دارد. اين جايزه تاکنون جايگاه ملي خود را تثبيت کرده و اميدواريم در دورههاي آتي بتواند تبديل به جايزه ادبي تهران شود. محمدخاني با بيان اينکه جشنواره داستان تهران در مسير هويتيابي و تکامل است، عنوان کرد: اين جايزه به تدريج با دايمي شدن دبيرخانه و اضافه کردن موضوعات بديع، جايگاه اصلي خود را خواهد يافت. رئيس مرکز ارتباطات و امور بينالملل شهرداري تهران از اعلام فراخوان پنجمين دوره جايزه داستان تهران در اسفندماه خبر داد و گفت: دبيري اين دوره از جايزه که براي نخستين بار به صورت بينالمللي برگزار ميشود، برعهده مهدي قزلي است. او تاکيد کرد: اين جايزه در آينده ميتواند به صورت سالانه برگزار شود. همچنين مراسم اختتاميه پنجمين دوره جايزه داستان تهران نيز همزمان با روز تهران در 14 مهرماه سال آينده برگزار خواهد شد.
