اول مطالعه کنيد بعد آبگيري کنيد
عضو هيات علمي گروه هيدرولوژي و منابع آب دانشگاه شهيد چمران اهواز با تاکيد بر لزوم تکميل مطالعات سد چمشير قبل از آبگيري، گفت: اگر سد چمشير مانند سد گتوند آبگيري شد و جواب نگرفتيم، راه برگشتي وجود ندارد. حيدر زارعي با اشاره به وضعيت حوضه آبريز اين سد اظهار کرد: رودخانه زهره از استان فارس و رودخانه خيرآباد از استان کهگيلويه و بويراحمد به هم متصل و وارد خوزستان ميشوند؛ سد چمشير در بالادست رودخانه زهره و سد کوثر روي شاخه رودخانه خيرآباد احداث شدهاند که سد کوثر چند سال پيش آبگيري شده است. او افزود: در سالهاي گذشته سد کوثر در سرشاخه رودخانه خيرآباد که کيفيت آب خوبي دارد و کنترلکننده آب رودخانه زهره است، آبگيري شده و آب برخي شهرهاي کشور در حاشيه خليج فارس را تامين ميکند؛ سد ديگري در بالادست رودخانه خيرآباد در حال احداث است که در صورت آبگيري، حجم آب شيريني که اکنون از اين رودخانه وارد رودخانه زهره ميشود و کيفيت بد رودخانه زهره را جبران ميکند ديگر وجود نخواهد داشت و شبکههاي آبياري سردشت زيدون و نقاط ديگر ميتوانند تحت تاثير کيفيت آب رودخانه زهره قرار بگيرند. عضو هيات علمي گروه هيدرولوژي و منابع آب دانشگاه شهيد چمران اهواز با اشاره به اثر رودخانه خيرآباد گفت: اکنون جريان آب توسط سدهاي کوثر و خيرآباد کنترل ميشود؛ اگر به هر دليلي شوري رودخانه زهره افزايش يابد ديگر هيچ راه کنترلي براي آن مانند آنچه در رودخانه کارون و مخزن سد گتوند رخ داد، نداريم. او افزود: اکنون معضلات سد گتوند، آن زير در حال قايم شدن است و هنوز معضلات آن را نديدهايم. به دليل اينکه لايههاي نمکي پايين هستند، در حال حاضر لايههاي نمکي اين سد اثري روي جريان سطحي ندارند اما زماني که تراز لايههاي شور، بالا بيايد مشکل آغاز ميشود و آب شور خواهد شد که اکنون کسي به اين مساله توجهي نميکند. زارعي با اشاره به سرشاخههايي که با ييسي بالا، رودخانه زهره را تحت تاثير قرار ميدهند، بيان کرد: مطالعه سال آبي 87- 86 در مورد وضعيت آبدهي در حوضه آبريز زهره نشان ميدهد در ماهي که آبدهي کم است، ييسي آب زياد است و به استناد همين مطالعه گفته ميشود که اگر مخزن سد چمشير را داشته باشيم ميتوانيم با آزادسازي آب زياد، قسمت شور پايين دست سد که اثر زيادي بر کيفيت داشته است را کنترل کنيم. او با بيان اينکه ميزان شوري آب رودخانه زهره در نقاط مختلف متفاوت است، افزود: چند زون تاثيرگذار بر کيفيت آب رودخانه زهره داريم و در محدوده مخزن اين سد، ييسي آب بسيار افزايش پيدا کرده است. عضوهيات علمي گروه هيدرولوژي و منابع آب دانشگاه شهيد چمران اهواز با بيان اينکه 70 درصد سد چمشير روي سازند گچساران است، گفت: بر اساس گزارشهاي داده شده آورد رودخانه زهره در محل سد چمشير، 1.7 ميليارد مترمکعب خواهد بود و بر اين اساس برنامهريزي کردهاند در حالي که اين برآورد بر اساس آمار سال -88 87 است و ميدانيم در 10 تا 15 سال اخير به دليل خشکسالي و تغيير اقليم، ميزان بارشها بهشدت کم شده و آورد رودخانه کاهش يافته است. از طرف ديگر، منشأ شوريها معلوم نيست بنابراين با توجه به ابهامات در ورودي و خروجي، نميتوانيم به اين دادهها اعتماد کنيم. او با اشاره به خشکي بزرگترين رودخانه فارس به دليل پايين رفتن سطح آبهاي زيرزميني بيان کرد: در محاسبه اين ميزان آورد، کاهش بارش سالهاي اخير و افزايش برداشت آبهاي زيرزميني در سرشاخهها که بر جريان رودخانهها تاثيرگذاشته، لحاظ نشده است و در صورت به روز شدن مطالعات، صددرصد اين آورد 1.7 ميليارد مترمکعب وجود نخواهد داشت. زارعي افزود: بحث انحلال لايههاي نمکي و گچي در مخزن سد نيز وجود دارد که سطح تماس را زياد ميکند و موجب افزايش شوري ميشود. از طرف ديگر مشخص نيست آوردي که محاسبه شده درست است يا خير. منشأ زون شور پايين دست نيز مشخص نيست و فعلا طبق گزارش يکي از شرکتها، اين شورابهها نفتي هستند و از اعماق بالا ميآيند اما يک شرکت ديگر نيز گزارش ديگري ارائه داده است. عضو هيات علمي گروه هيدرولوژي و منابع آب دانشگاه شهيد چمران اهواز گفت: با توجه به اين ابهامات در مدلهاي ورودي و خروجي، نميتوان به اين دادهها اعتماد کرد. او در خصوص وضعيت لايههاي نمکي سد چمشير گفت: وضعيت لايههاي نمکي سد چمشير مانند سد گتوند نيست اما نکتهاي که وجود دارد اين است که کيفيت رودخانه زهره در شرايط مرز است و اگر مقداري شوري آب در مخزن اضافه شود، مشکلساز ميشود. زارعي افزود: در سد گتوند با وجود لايههاي ضخيم نمکي، به دليل قابل کنترل بودن تراز مخزن و کيفيت آب مناسب، ورودي آب به اين سد شرايط متفاوتي دارد.
