سياست خارجي يکي از مهمترين و موثرترين حوزههايي است که دولتهاي مختلف با آن سر و کار دارند و بسته به نوع سياستي که اتخاذ ميکنند به تعاملات خود با کشورهاي همسايه يا نظام بينالملل ميپردازند. سياست خارجي دولتي؛ تعامل با دنيا و ارتباط با همه کشورهاست و سياست خارجي دولتي ديگر نگاه متمرکز به همسايگان با نيم نگاهي به تعامل با ديگر کشورهاي دنياست. اما آنچه مسلم است نتيجه و دستاوردي است که از اين نوع سمتگيريها در سياست خارجي بهدست ميآيد. نتيجهاي که مستقيما بر سياست داخلي و وضعيت اقتصادي کشور و مردم تاثيرگذار است.
عملکرد يکساله
ديپلماسي پويا، سياست خارجي متوازن، تعامل هوشمند و گسترش همکاريها با همسايگان، پيشبرد سياستهاي منطقهاي، گره نزدن معيشت مردم و اقتصاد کشور به مذاکرات احياي برجام، افزايش نقش تجارت خارجي در سياست خارجي کشور با تکيه بر ديپلماسي اقتصادي و... از محورهاي اعلامي از سوي دولت سيزدهم در عرصه سياست خارجي بوده است و اکنون سوال اين است که دولت در پيشبرد هر از يک اين رويکردها چگونه عمل کرده است؟ در هفته دولت بهطور معمول در کنار اينکه دولتها از تريبونهاي مختلف اقدام به ارائه گزارش از عملکرد کاري خود به مردم ميکنند و تلاش دارند در نزد افکار عمومي از عملکرد خود دفاع کنند، رسانهها و صاحب نظران نيز به صورت موشکافانهتر به بررسي و نقد عملکرد دولت در حوزههاي مختلف ميپردازند که يکي از اين حوزههاي مهم، عملکرد دولت در حوزه سياست خارجي است، عرصهاي که در سالهاي اخير به دلايلي نزد افکار عمومي ايران از اهميت ويژهاي برخوردار شده است. با وجود يک سالي که از روي کارآمدن دولت ميگذرد عدهاي معتقدند که سياست خارجي دولت برخلاف اينکه در حوزه منطقهاي مثبت بوده اما در عرصه بينالمللي نتوانسته آنطور که بايد و شايد موفقيتي بهدست آورد. از سوي ديگر عدهاي معتقدند که اتفاقا دولت سيزدهم علاوه بر اينکه در عرصه سياست منطقهاي توانسته سياستهاي خوب و مثبتي را دنبال کرده و از آنها بهره برداري کند در سياست بينالمللي خود نيز رويکردي را اتخاذ کرده که در عين ايستادگي بر مواضع خود تعامل و همکاري را نيز با ساير کشورها ادامه داده است و اگر بتواند پس از ماهها مذاکره برجام را نيز به سرانجام برساند نمره بالاتري در عرصه سياست بينالمللي از آن خود خواهد کرد. اما قدر مسلم دولت سيزدهم در عرصه سياست خارجي با نقاط ضعف و قوتي مواجه بوده که به عقيده کارشناسان بايد نقاط ضعف برطرف و نقاط قوت تقويت شوند. حال بايد ديد که اساسا دولت و دستگاه سياست خارجي اين نقاط ضعف را باور دارد و اگر باور دارد چه برنامهاي براي حل و رفع اين نقاط ضعف خواهد داشت.
موفقيت در سياست منطقهاي
نگاه کارشناسان و تحليلگران در عرصه سياست خارجي همواره برمبناي اطلاعات درست و دقيق و رويکردهاي حسابگرانه و مبرانه بوده و بر همين اساس ميتوان به نظرات و اظهارات بسياري از کارشناسان در خصوص مسائل مختلف در حوزه سياست خارجي استناد کرد. سياست خارجي دولت سيزدهم نيز محل مناسبي براي تحليلهاي کارشناسان است که با توجه به روند امور عملکرد دولت در اين حوزه و نقاط ضعف و قوت را شناسايي کنند. حسن بهشتي پور تحليلگر مسائل بينالملل در بيان نقطه قوت دولت سيزدهم در عرصه سياست خارجي معتقد است تحرک در عرصه سياست خارجي کشور در يک سال اخير نسبت به قبل بيشتر شده و اين موضوع را ميتوان به وضوح در ميزان رفت و آمد هياتهاي مختلف به ايران و همچنين از ايران به ديگر کشورها مشاهده کرد. دولت فعلي تلاش کرده در اجلاسها و سازمان مهم منطقهاي حضور داشته باشد. فرآيند عضويت دائم ايران در سازمان شانگهاي آغاز شده و ايران به دنبال اين است که در گروه «بريکس پلاس» نيز عضويت داشته باشد و اينها همه نشان دهنده تلاش دولت براي توسعه روابط با کشورهاي منطقه و پيراموني حول موضوع اقتصاد است. عبدالرضا فرجي راد، سفير سابق کشورمان در نروژ و مجارستان، در بيان نقاط قوت دولت بيان کرد: عملکرد دولت در حوزه گسترش تعامل با همسايگان مثبت بوده و اگر بخواهيم با قبل مقايسه کنيم بايد بگوييم که در اين حوزه بيشتر از قبل کار شده است. وي بيان کرد: در مجموع به صورت مقايسهاي نمره دولت در تعامل با همسايگان مثبت است ولي در عرصه بينالمللي از برخي از فرصتها به خوبي استفاده نشد. ابوالفضل ظهروند سفير پيشين ايران در کشورهايي همچون افغانستان و ايتاليا، نيز ميگويد: از نظر من بزرگترين نقطه قوت سياست خارجي دولت سيزدهم نوع رويکرد شخص رئيسجمهور به مسائل خارجي است، آقاي رئيسجمهور از همان ابتدا تاکيد کرده که ما برجام را به مسائل داخلي و اقتصاد مردم گره نميزنيم و اين رويکرد از جمله نقطه قوتهاي دولت در اين عرصه بوده است.