ارتباط بين آلودگي هوا و ديابت بارداري

يافته‌هاي يک مطالعه نشان داد که آلودگي هوا با بروز ديابت بارداري ارتباط مستقيم دارد. به همين دليل تلاش مستمر براي کاهش آلودگي ذرات هواي محيط و بهبود بيشتر کيفيت هوا براي به حداقل‌رساندن اثرات منفي کوتاه‌مدت و بلندمدت بر سلامتي زنان باردار ضروري است. ديابت بارداري يکي از شايع‌ترين عوارضي است که در دوران بارداري رخ مي‌دهد. اين اختلال با پيامدهاي نامطلوب براي مادران و فرزندانشان همراه است و علت آن افزايش مقاومت به انسولين است. در زمان بارداري جفت براي اطمينان از رسيدن گلوکز يا قند به جنين، هورمون‌هاي خاصي ترشح مي‌کند که ممکن است باعث بروز ديابت بارداري شود. شيوع ديابت در زمان بارداري در سطح جهان بين مناطق مختلف بين يک تا 30 درصد متفاوت است. اين اختلال با پيامدهاي نامطلوب بارداري و زايمان مانند سقط خودبه‌خودي، مرده‌زايي، فشارخون حاملگي، افت قندجنين، جنين درشت، زردي، زايمان سخت و آسيب‌هاي مادر و نوزاد همراه است. همچنين ديابت بارداري مي‌تواند با پيامدهاي طولاني‌مدت سلامتي براي مادران مانند افزايش خطر ديابت نوع دو در آينده، بيماري‌هاي قلبي‌وعروقي، اختلالات چربي و سندرم متابوليک همراه باشد. به علاوه ممکن است براي کودکان نيز مشکلاتي مانند افزايش فشارخون، چاقي، ديابت نوع دو، بيماري‌هاي قلبي و.... همراه باشد. بروز ديابت بارداري مي‌تواند تحت‌تاثير عوامل ژنتيکي يا محيطي باشد و آلودگي هوا يکي از محرک‌هاي محيطي است که ممکن است زنان باردار را مستعد ابتلا به ديابت بارداري کند. مطالعات متعددي رابطه بين قرارگرفتن در معرض آلودگي هوا و خطر ديابت بارداري را بررسي کرده و نشان داده‌اند که قرارگرفتن در معرض آلودگي هوا و مواجهه با ذرات معلق کمتر از 2.5 ميکرومتر، ذرات معلق کمتر از 10 ميکرومتر، دي‌‌اکسيد گوگرد، دي‌اکسيد نيتروژن و مونوکسيدکربن مي‌تواند خطر ديابت بارداري را افزايش دهد. شناسايي عوامل مؤثر در خطر ايجاد ديابت بارداري، اهميت زيادي دارد و مي‌تواند در جهت مداخلات مناسب در بارداري، بسيار مهم باشد. بر همين اساس محققان پژوهشکده غدد درون‌ريز دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، با انجام يک مطالعه مروري نظام‌مند، مقالات منتشر شده در زمينه ارتباط آلودگي هوا بر بروز ديابت بارداري را مورد بررسي قرار دادند. براي انجام اين مطالعه و يافتن مقالات مرتبط، پژوهشگران پايگاه‌هاي اطلاعاتي معتبر بين‌المللي و فارسي را جست‌وجو کردند و بيش از 36 هزار مقاله را مورد بررسي قرار دادند. از بين اين مقالات، 31 مقاله شرايط مورد نظر اين مطالعه را داشتند و بيشتر بررسي شدند. اين 31 مقاله، شامل 29 مطالعه کوهورت، يک مطالعه مورد- شاهدي و يک مطالعه مقطعي بودند. اين مطالعات در هفت کشور انجام شده بودند که بيشتر آنها کشورهاي توسعه‌يافته غربي مانند آمريکا و کشورهاي اروپايي بودند. 12 مورد از آنها در آمريکا، 10 مورد در چين، سه مورد در تايوان، دو مورد در استراليا، يک مورد در کانادا، يک مورد در سوئد، يک مورد دانمارک و يک مورد در ايران انجام شده بود. بررسي‌هاي اين مطالعه نشان‌دهنده ارتباط مستقيم آلاينده‌هاي هوا و ديابت بارداري بود و در اين مطالعه تاثير مواجهه با آلاينده‌ها در زمان‌هاي قبل از بارداري، سه ماهه اول بارداري و سه ماهه دوم بارداري مورد بررسي قرار گرفت. بررسي نظام‌مند اين مطالعات نشان داد که عواملي مانند التهاب، استرس اکسيداتيو، اختلال عملکرد سلول‌هاي بتاي پانکراس، عدم تعادل عصبي هورموني، عدم تعادل ميکروبيوتاي روده و مقاومت به انسولين ممکن است در ارتباط بين آلودگي هوا و ديابت بارداري دخيل باشند. در اين بررسي‌ها عنوان شده است که توصيه‌هاي باليني براي سلامت مادر بايد با توجه به اين مساله بهبود يابد و با توجه به اهميت سطح غيرطبيعي گلوکز به‌عنوان يک عامل خطر بالقوه براي ديابت و پيامدهاي نامطلوب حاملگي، تلاش مستمر براي کاهش آلودگي ذرات هواي محيط و بهبود بيشتر کيفيت هوا براي به حداقل رساندن اثرات منفي کوتاه‌مدت و بلندمدت بر سلامتي زنان باردار ضروري است. اين محققان مي‌گويند که اگرچه منابع اصلي آلودگي هوا خارج از کنترل افراد است، زنان باردار همچنان بايد از روش‌هاي مواجهه کمتر با آلودگي هوا مطلع شوند. علاوه براين، نهادهاي مسئول مراقبت‌هاي بهداشتي عمومي بايد از طريق آمادگي شبکه مراقبت‌هاي بهداشتي، غربالگري براي گلوکز مختل‌ شده و هشدارهاي به‌هموقع، توصيه‌هاي پزشکي و آموزش بهداشت، وقوع ديابت بارداري را کاهش دهند. به گفته اين پژوهشگران، انجام مطالعات بيشتر در کشورهاي در حال توسعه با سطوح بالاي آلودگي هوا ضروري است. در انجام اين تحقيق سيما نظرپور و فهيمه رمضاني تهراني؛ پژوهشگران مرکز تحقيقات اندوکرينولوژي توليدمثل پژوهشکده غدد درون‌ريز دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي با يکديگر مشارکت داشتند.