مادورو فراتر از چاوز
آرمان ملی- امید کاجیان: اینبار کسی از در انکار این موضوع برنیامد. یک تانکر نفت تخلیه میعانات گازی ایران برای ونزوئلا را انجام داد، یک نفتکش تخلیه حدود ۲میلیون بشکه میعانات پارس جنوبی در بندری تحت کنترل ونزوئلا را آغاز کرد. گفته شده این اولینبار است که ونزوئلا از ایران نفت خام وارد میکند، اگرچه بنزین وارد میکرد؛ موضوعی که البته خبرگزاریهای رسمی در مورد آن سخن میگویند. این اتفاق در حالی رخ میدهد که چندی پیش نیز ماجرای توقیف نفتکشهایی که گفته میشد دارای محموله سوخت ایران به ونزوئلاست و توسط آمریکا توقیف شده، سروصدای زیادی به پا کرد. مسئولان ایرانی منکر این موضوع بودند و البته آمریکاییها بر اینکه این کشتیها با ایران ارتباط دارند و توقیف شدهاند اصرار میورزیدند. چند روز پیش نیز، رویترز مدعی شده بود یک کشتی که پرچم ایران را داشت پس از تحویل دادن محمولهاش به یک سوپرمارکت ایرانی در ونزوئلا محمولههایی از آلومینا را در این کشور بارگیری کرده است. پیش از این هم درحالیکه دولت ترامپ سعی در توقف نفتکشهای ایرانی با استفاده از تهدید به تحریمها داشت؛ علاوه بر ارسال پنج نفتکش توسط ایران به ونزوئلا،
محمولهای حاوی کمکهای بشردوستانه به ونزوئلا ارسال شد تا به این کشور برای مقابله با همهگیری ویروس کرونا کمک کند. اقدامات ایران برای ونزوئلا در حالی صورت میگیرد که هر دو کشور تحت شدیدترین تحریمها هستند و هم در ارسال و هم در دریافت محمولهها بهواقع مشغول دورزدن تحریمها و البته پذیرفتن ریسکهای بزرگ بعضا نظامیاند. اما بااینحال تعاملاتشان را با این سبک و سیاق ادامه میدهند. تهران با کاراکاس تا حدودی همسوست که بارها مادورو مجبور به تشکر و تقدیرهای صمیمانه از پشت تریبونهای مختلف از ایران شده است. او یکبار هم گفت که «معتقدم که تجربه ایرانیها به ما در تقویت ظرفیت مدیریتیمان کمک خواهد کرد». رئیسجمهوری ونزوئلا علاوه بر این نیز در واکنش به ادعاهای «ایوان دوکه» همتای کلمبیایی خود مبنی بر تصمیم کاراکاس برای خرید موشک، آن را «پیشنهاد خوبی» دانست. وی در جریان یک سخنرانی تلویزیونی که اعضای کابینه نیز در آن حضور داشتند، گفت: «چرا این فکر به ذهن خودم نرسیده بود. چرا به ذهن ما نرسیده بود»؟ مادورو از «ولادیمیر پادرینو» وزیر دفاع خود خواست این مساله را پیگیری کنند. وی ادامه داد: «پادرینو، چه ایده خوبی است که صحبت
کنیم و ببینیم آنها چه موشکهای کوتاهبرد، میانبرد و دوربردی دارند و اگر امکانش بود با توجه به روابط خوبی که داریم، آن را ارزیابی کنیم». مادورو بیان کرده بود که ایران و ونزوئلا به یکدیگر کمک میکنند.
رابطهای جدید
کاملا مشخص است که ایران و ونزوئلا در ماههای اخیر روابط اقتصادی و تجاری خود را توسعه بخشیدند. البته که توسعه روابط ایران و ونزوئلا محدود به زمان مادورو نیست. رابطه محمود احمدینژاد و هوگو چاوز به عنوان روسایجمهور سابق این دو کشور آنقدر نزدیک بود که هیچگاه از خاطرهها نمیرود. رابطهای که در آن دوران از دید بسیاری از تحلیلگران چیزی فراتر از روابط دیپلماتیک بود. دوستی دو کشور در آن سالها و البته دو رئیسجمهور با یکدیگر آنقدر بود که باعث شد بعد از مرگ چاوز، مادر او سر بر شانههای احمدینژاد برای پسر ازدسترفتهاش اشک بریزد. در آن برهه نیز بسیاری ارتباط ایران و ونزوئلا را استراتژیک میدانستند و عدهای هم آن را بیراههای که رئیسجمهور ایران نمیخواهد دست از آن بردارد. ارتباط ایران و ونزوئلا در دولتهای نهم و دهم به قدری توسعه یافت که عدهای از آن طنز میساختند. اما اکنون برخی معتقدند که شرایط امروز نه تنها مثل دوران چاوز بلکه با شدت و حدت بیشتری نیز ادامه دارد. به نحوی که امروزه روابط ایران و ونزوئلا از مناسبات استراتژیک، سیاسی، اقتصادی و نظامی فراتر رفته و دوستی عمیق دوران چاوز را نیز پشت سر گذاشته است.
با اعمال تحریمهای شدید آمریکا علیه دولت دو کشور و از طرفی اعلام صریح این موضوع که برای ایالاتمتحده مساله ونزوئلا و ایران جزو اولویتهاست این روزها به نظر میآید که این دو کشور تنها راه تداوم مسیر خود را در چنین اتحاد بیسابقه و البته پرریسک و خطرناکی ارزیابی میکنند. اما تفاوت ارتباط امروز ایران و ونزوئلا با دوران چاوز در چیست؟ فریدون مجلسی دیپلمات سابق در اینباره به «آرمان ملی» میگوید: واقعیت این است در زمان احمدینژاد حتی در دورانی که ما تحریم بینالمللی بودیم خطراتی که امروز از طرف ترامپ درباره این رابطه وجود دارد، وجود نداشت. در آن زمان راههای دور زدن تحریمها بیشتر بود و فرصت این کار نیز به ما داده میشد و بسیاری از روشهایی هم که ما برای دورزدن تحریمها به کار می بردیم شناخته نشده بود. امروز سختگیریها بسیار بیشتر شده است. حتی هند و چین هم تا اندازه زیادی همراه با تحریمها علیه ایران و ونزوئلا شدهاند. انتقال محمولهها در دریا از کشتی به کشتی دیگر توسط ایران پیچیدهتر و با ریسک بالاتری همراه است. وی ادامه میدهد: برای همین دو کشور در این رابطه ریسک بیشتری را نسبت به زمان چاوز به جان
خریدهاند اما پرسش دیگر این است که اگر ایران این محمولهها را به ونزوئلا نفرستد پس به کجا بفرستد؟ بنابراین باید این ریسک را بپذیرد. آن هم در دورهای که لااقل در ظاهر تحریمهای ما فقط ازسوی آمریکا اعلام شده و بحث تحریمهای بینالمللی ایران مطرح نیست. اما از آنسو این ونزوئلاست که تحریمهایش فراتر از آمریکا و جنبه بینالمللی هم دارد که این خود مشکلات را برای ایران نیز دوچندان میکند. مجلسی میگوید: چاوز و مادورو هردو در مملکتشان مشکلات بسیار داشتند. وی ادامه میدهد: امروز رابطه ایران و ونزوئلا نوعی همکاری با هم است. هردو هم دشمن بزرگی به نام آمریکا دارند. اگرچه این دو کشور در حال حاضر یکدیگر را دارند ممکن است کره شمالی هم به این رابطه نزدیک شود.
