مخازن سوخت شهران منفجر نمی‌شوند

سال‌هاست که وجود مخازن سوخت در حریم کلانشهرها، مخصوصا در پایتخت با 10میلیون جمعیت به‌عنوان یکی از مناطق پرخطر یاد شده و این موضوع زمانی رنگ و بوی حادثه‌ای بزرگی را به خود می‌گیرد که با زلزله و فرونشست زمین همراه شود. براساس مطالعات صورت‌گرفته، مخزن نفت و بنزین شهران روی حریم گسل شمال تهران قرار دارد و از این منظر باید توجه ویژه‌ای به این منطقه شود؛ اما سوالی که امروزه در اذهان عمومی وجود دارد و مردم انفجار در مخزن نفت و بنزین شهران را با انفجار در بندر بیروت مقایسه می‌کنند، این قیاس درست نیست و پایه علمی ندارد، چون مخازن سوخت شهران، شهرری و سایر مخازن سوخت مایع، تحت فشار نیستند و حالت انفجاری ندارند و بیشتر دچار آتش‌سوزی می‌شوند و حادثه‌ای‌‌ که در بیروت بر اثر آتش در مخازن شیمیایی نیترات رخ داد، در این مخازن هرگز اتفاق نمی‌دهد و جنبه بیشتر خطر در رابطه با آتش‌سوزی و جاری شدن نفت و بنزین روی زمین است. این گفته تاییدی بر کم‌اهمیت نشان دادن خطر این مخازن در صورت حادثه‌ای طبیعی و غیرطبیعی نیست و اگر مخازن نفت و بنزین با حرکت زمین و زلزله دچار حادثه شوند، هزاران لیتر مواد سوختی روی زمین جاری خواهد شد و آلودگی شدید زیست‌محیطی و آتش‌سوزی گسترده‌ای را به‌دنبال دارد و می‌تواند نوعی دیگر از فاجعه را رقم بزنند. زمانی‌که مخازن نگهداری سوخت در شمال‌غرب تهران ساخته شد، منطقه شهران جزو مناطق خارج از شهر به‌حساب می‌آمد و امروزه به‌دلیل توسعه حریم شهری، این انبارهای نگهداری از سوخت در مجاورت مناطق مسکونی قرار گرفته‌اند. صدها مجتمع مسکونی در مسیر احتمالی جاری شدن مواد آتش‌زا همچون نفت و بنزین در صورت بروز حادثه و زلزله قرار دارند. نکته مهم دیگر که می‌تواند ریسک خطر را در این مناطق بالاتر ببرد، لوله انتقال سوخت به این مخزن است که از شهر ری کشیده شده و در مسیر سکونتگاه‌های انسانی قرار دارد. در این رابطه صحبت‌های مسئولان وزارت نفت نیز قابل تامل است، آنها تاکید دارند در زمانی‌که این مخزن احداث شده، آنها مبالغ هنگفتی را برای حفظ حریم شهری پرداخت کرده‌اند، که رعایت فاصله مناطق مسکونی از مخازن نگهداری سوخت صورت بگیرد، اما حالا مناطق مسکونی و شهری در مجاورت انبار سوخت قرار گرفته است. در آن زمان برای پخش نفت و بنزین به قسمت‌های غربی و شمال‌غربی تهران، منطقه شهران که بیابان بود انتخاب شد که متاسفانه در آن زمان نیز مساله‌ای به‌نام حریم گسل‌های تهران به صورت مصوب وجود نداشت و این امر در انتخاب مکان سایت مورد توجه قرار نگرفت. برای اولین بار قانون و نقشه ترسیم حریم گسل‌های تهران در سال 96 و در مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تصویب شد، اما تاریخچه ساخت این مخزن بسیار قدیمی‌تر از ترسیم نقشه حریم گسل‌ها است. آنچه که مسلم است دولت در صورت جابه‌جایی این مخزن هزینه‌های هنگفتی را پرداخت خواهد کرد چون برای تغذیه سوخت مخزن شهران، لوله‌های انتقال نفت و گاز از شهر ری نیز باید جابه‌جا شوند. با توجه به شرایط اقتصادی موجود کشور باید این اقدام از حالت احساسی خارج شود و با برنامه‌ریزی بهتری مسیر خود را طی نماید.