ايده «اميد اجتماعي» راهکاري براي مسئوليتپذيري شهروندان است، اما اگر دولت اميد به زندگي را بالا ببرد مردم به اميد اجتماعي روي ميآورند و مسئوليتپذير هم ميشوند. مطالعات نشان ميدهد وقتي مردم متوجه ميشوند قرار نيست اميد اجتماعي تحقق پيدا کند هرکسي بهدنبال کشيدن گليم خود از آب ميرود. يعني بهدنبال ظرفيتها و توانمنديهاي فردي ميروند و هرکسي مشکل خودش را حل ميکند و به ديگري توجهي نميکند. در اين صورت جامعه دچار مشکل بزرگي ميشود. امروز بسياري از کارها از مسير فردي انجام ميشود. مثلا کسي بدون توجه به مسئوليت اجتماعياش با لايي کشيدن و سرعت رفتن تلاش ميکند زودتر از ديگران به مقصد برسد. اما از طرف ديگر مردم بايد به نکته ظريف هم توجه کنند و آن استفاده و ترويج الگوهاي ايثار است. در روزهاي سخت است که الگوهاي ايثار به کمک ما ميآيند. بايد اين الگوها را تقويت کنيم و دست در دست هم از اين روزهاي سخت عبور کنيم. در زمينه فشارهاي اقتصادي و تورم فزاينده نيز همين تحليل کاربرد دارد. گراوند مسئوليت اجتماعي شهروندان را در اين زمينه در چند شاخه تعريف ميکند و معتقد است بايد در اين برهه بيشتر از گذشته از کالاي توليد داخل حمايت کرد. اول اينکه به اندازه خريد کنيم، مساله بعدي اينکه مناسب بخريم، يعني چيزهايي بخريم که نياز داريم و همين طور وظيفه بعدي مسئوليت اجتماعي شهروندان خريد محصولات داخلي است. قبول دارم که کيفيت محصولات خارجي گاهي اوقات از محصولات داخلي بيشتر است اما اگر از محصولات داخلي در اين شرايط حمايت نکنيم چرخه اقتصادي با مشکل جديتري مواجه ميشود. لازم نيست بهصورت آرماني در فکر نجات جامعه باشيم بلکه همين که از احوالات نزديکان خودمان و دوستان و همکاران مطلع باشيم و اگر نيازمند هستند دستشان را بگيريم در نهايت جامعه هم نجات پيدا خواهد کرد. اگر قرار است چيزي براي خودمان بخريم خوب است که ببينيم دور و برمان هم اگر نياز دارند، براي آنها هم خريد کنيم. در ايام محرم و صفر ميتوانيم به جاي غذاي نذري مواد خشک غذايي را به دست اطرافياني که نيازمند هستند برسانيم. متاسفانه شرايط کشور ما از جهاتي واقعاً خاص است. ما جزو معدود کشورهايي هستيم که بهصورت متراکم و رو به افزايش معضلات خودمان را توليد و بازتوليد ميکنيم. توده مردم امروز يا بهدليل تحريم يا ساختار بيمار اقتصاد، نوع مديريت يک طرفه و فساد سيستماتيک در شرايط تلخ اقتصادي و اجتماعي به سر ميبرند. در اين شرايط مردم اعتماد لازم به نهادهاي مختلف ندارند و به همين علت بيرون آمدن از اين بحران کار بسيار دشواري است که جز با مدارا و فداکاري امکان ندارد، البته اين اولين بار نيست که ايرانيها با اين مشکلات مواجه ميشوند. در تاريخ ميخوانيم که محمود افغان 6 ماه اصفهان را محاصره کرد و اجازه ورود آذوقه به اين شهر نداد و مردم شش ماه مقاومت کردند. مردم ما در تاريخ از بسياري از مرارتها و مصائب سربلند بيرون آمدهاند و اين بار نيز با مسئوليت اجتماعي و کنار همبودن سرافراز بيرون خواهند آمد.